film seyretme fabrikası

Film Seyretme Fabrikası, Festivalin Ardından İstanbul Film Festivalini Değerlendiriyor: En İyi Filmler, Sürprizler ve Daha Neler Neler?

2011-04-23T14:11:00.005+03:00

Aylardır "yayıncı kuruluş" kaçak maç yayınını engelleyecek diye kapalı olan blogumuz Film Seyretme Fabrikası, "yayıncı kuruluşun" festival kitapçığı kapağına reklam vererek sponsor olduğu 30. İstanbul Film Festivali'ni işte böyle değerlendiriyor. İyi seyirler Türkiye...

Oscar adayları açıklanmış, oscara gel

2011-01-25T16:48:00.001+02:00

BEST PICTURE
127 Hours
Black Swan
The Fighter
Inception
The Kids Are All Right
The King’s Speech
The Social Network
Toy Story 3
True Grit
Winter’s Bone

BEST ACTOR
Javier Bardem, Biutiful
Jeff Bridges, True Grit
Jesse Eisenberg, The Social Network
Colin Firth, The King’s Speech
James Franco, 127 Hours

BEST SUPPORTING ACTOR
Christian Bale, The Fighter
John Hawkes, Winter’s Bone
Jeremy Renner, The Town
Mark Ruffalo, The Kids Are All Right
Geoffrey Rush, The King’s Speech

BEST ACTRESS
Annette Bening, The Kids Are All Right
Nicole Kidman, Rabbit Hole
Jennifer Lawrence, Winter’s Bone
Natalie Portman, Black Swan
Michelle Williams, Blue Valentine

BEST SUPPORTING ACTRESS
Amy Adams, The Fighter
Helena Bonham Carter, The King’s Speech
Melissa Leo, The Fighter
Hailee Steinfeld, True Grit
Jacki Weaver, Animal Kingdom

BEST ANIMATED FILM
How to Train Your Dragon
The Illusionist
Toy Story 3

BEST ART DIRECTION
Alice in Wonderland, Robert Stromberg, Karen O’Hara
Happy Potter and the Deathly Hallows — Part 1, Stuart Craig, Stephenie McMillan
Inception, Guy Hendrix Dyas, Larry Dias, Doug Mowat
The King’s Speech, Eve Stewart, Judy Farr
True Grit, Jess Gonchor, Nancy Haigh

BEST CINEMATOGRAPHY
Black Swan, Matthew Libatique
Inception, Wally Pfister
The King’s Speech, Danny Cohen
The Social Network, Jeff Cronenweth
True Grit, Roger Deakins

BEST COSTUME DESIGN
Alice in Wonderland, Colleen Atwood
I Am Love, Antonella Cannarozzi
The King’s Speech, Jenny Beaven
The Tempest, Sandy Powell
True Grit, Mary Zophres

BEST DIRECTOR
Darren Aronofsky, Black Swan
Joel & Ethan Coen, True Grit
David Fincher, The Social Network
Tom Hooper, The King’s Speech
David O. Russell, The Fighter

BEST DOCUMENTARY
Exit Through the Gift Shop, Banksy and Jaimie D’Cruz
Gasland, Josh Fox and Trish Adlesic
Inside Job, Charles Ferguson and Audrey Marrs
Restrepo, Tim Hetherington and Sebastian Junger
Waste Land, Lucy Walker and Angus Aynley

BEST DOCUMENTARY SHORT
Killing in the Name
Poster Girl
Strangers No More, Karen Goodman and Kirk Simon
Sun Come Up, Jennifer Redfearn and Tim Metzger
The Warriors of Qiugang, Ruby Yang and Thomas Lennon

BEST EDITING
127 Hours, Jon Harris
Black Swan, Andrew Weisblum
The Fighter, Pamela Martin
The King’s Speech, Tariq Anwar
The Social Network, Angus Wall and Kirk Baxter

BEST FOREIGN LANGUAGE FILM
Hors la Loi (Outside the Law) (Algeria)
Incendies (Canada)
In a Better World (Denmark)
Dogtooth (Greece)
Biutiful (Mexico)

BEST MAKEUP
Barney’s Version, Adrien Morot
The Way Back, Eduoard F. Henriques, Gregory Funk, Yolanda Toussieng
The Wolfman, Rick Baker and Dave Elsey

BEST SCORE
127 Hours, A.R. Rahman
How to Train Your Dragon, John Powell
Inception, Hans Zimmer
The King’s Speech, Alexandre Desplat
The Social Network, Trent Reznor and Atticus Ross

BEST SONG
“Coming Home,” Country Strong, Tom Douglas, Troy Verges and Hillary Lindsey
“I See the Light,” Tangled, Alan Menken, Glenn Slater
“If I Rise,” 127 Hours, A.R. Rahman, Dido, Rollo Armstrong
“We Belong Together,” Toy Story 3, Randy Newman

BEST ORIGINAL SCREENPLAY
Lisa Cholodenko and Stuart Blumberg, The Kids Are All Right
Scott Silver, Paul Tamasy and Eric Johnson, The Fighter
Mike Leigh, Another Year
Christopher Nolan, Inception
David Seidler, The King’s Speech

BEST ADAPTED SCREENPLAY
Michael Arndt, John Lasseter, Andrew Stanton and Lee Unkrich, Toy Story 3
Danny Boyle and Simon Beaufoy, 127 Hours
Joel & Ethan Coen, True Grit
Debra Granik and Anne Roselini, Winter’s Bone
Aaron Sorkin, The Social Network

BEST SOUND EDITING

Inception
Toy Story 3
TRON: Legacy
True Grit
Unstoppable

BEST SOUND MIXING
Inception
The King’s Speech
Salt
The Social Network
True Grit

BEST VISUAL EFFECTS
Alice in Wonderland
Harry Potter and the Deathly Hallows — Part 1
Hereafter
Inception
Iron Man 2

BEST ANIMATED SHORT

Day & Night
The Gruffalo
Let’s Pollute
The Lost Thing
Madagascar, Carnet de Voyage (Madagascar, a Journey Diary)

BEST LIVE-ACTION SHORT
The Confession
The Crush
God of Love
Na Wewe
Wish 143

Jodorowsky "Santa Sangre" gösterimi için Istanbul'a geliyormuş, kaçırmayınız

2011-01-20T10:39:00.004+02:00

Efsanevi Yönetmen Alejandro Jodorowsky !f İstanbul'da!

Şubat’ta 10. yaşını kutlayacak olan !f İstanbul AFM Uluslararası Bağımsız Filmler Festivali çok özel bir konuğa ev sahipliği yapıyor.

John Lennon’dan David Lynch’e kadar sayısız yönetmen ve sanatçıya ilham vermiş Şili asıllı yönetmen Alejandro Jodorowsky, 1989 yapımı kült filmi Santa Sangre’nin festival kapsamında gösterimi vesilesi ile İstanbul’a geliyor. Santa Sangre’nin bu yıl restore edilen kopyası, 20 Şubat Pazar gecesi, Türkiye’de ilk defa sinemada gösterilecek. Gösterim sonrası yönetmen !f izleyicilerinin sorularını yanıtlayacak.

El Topo ve The Holy Mountain gibi kült filmlerin yönetmeni Alejandro Jodorowsky aynı zamanda maneviyat ve felsefe alanlarda dünyanın takip ettiği bir araştırmacı. Paris’te yaptığı konuşmaları dinlemek için yüzlerce insanın kuyrukta beklediği yönetmen 22 Şubat Salı gecesi İstanbul’da sinema üzerine özel bir konuşma yapacak.

17- 27 Şubat 2011 tarihlerinde İstanbul’da, 2 - 6 Mart tarihlerinde ise Ankara’da gerçekleştirilecek festivalin biletleri yine www.mybilet.com’dan satışa sunulacak. İstanbul için 5 – 7 Şubat, Ankara için 25 – 27 Şubat indirimli ön satış tarihleri olarak belirlendi. İstanbul’da 8 Şubat, Ankara’da ise 28 Şubat’ta gişelerden bilet satışı başlayacak.

Festival ile ilgili tüm bilgileri düzenli olarak bu adreslerden takip edebilirsiniz.

www.ifistanbul.com
blog.ifistanbul.com
twitter.com/ifistanbul
vimeo.com/ifistanbul

Sinema Eleştirmenliğinde Çığır Açıcı Paranormal Yaklaşım: Yavuz Turgul'un 3 yıl Sonra Çekeceği Film Film Seyretme Fabrikası'na Malum Oldu

2011-01-19T15:42:00.003+02:00

Film Seyretme Fabrikası olarak, okurlarımıza yine adımıza yaraşır benzersiz bir hizmet sunuyor ve Yavuz Turgul'un henüz sinopsisini dahi yazmadığı bir sonraki filmini yazıyoruz. Bu durumda sinema eleştirmenliği tarihinde bir ilke imza atmış oluyoruz. Siz de buna şahit oluyorsunuz. Aman aman, ne mutlu film seyretme fabrikası okuruyum diyene! !!!FSF Forever!!!

"Filmi nerede gördünüz..." biçiminde rasyonelce başlayıp "...rüyanızda mı?" biçiminde alaycı tonda devam edecek sorulara "he, rüyamızda gördük" diye yanıt veriyor olacağız. Bu yanıtın tatmin edici olmasını dilerim.

Yeşil çayı, maksimusu ve filmi çok kaçırdığımız bir gecenin ilerleyen saatlerinde film bize yattığımız yerde malum olmaya başladı. Jeneriği kaçırdık, onu baştan söyleyelim. O nedenle görüntü yönetiminiden kim sorumluysa teşekkür ederim buradan, gerçekten pırıl pırıl bir rüyaydı.

Jeneriği kaçırdığımız için filmin Yavuz Turgul filmi olduğunu da doğal olarak nereden anlamış oluyoruz: tabi ki başroldeki Şener Şen'den.

Efendim, filmimiz hapishanede geçmektedir. Şener Şen, Eşkıya filmindekine benzer bir karakterde karşımıza çıkıyor. Geçmişinde eşkıyalık, kabadıyılık ile iştigal etmiş olan geleneksel raconun insanı Şen, uzun yıllar boyunca çektiği hapis cezasının son demlerini yaşamaktadır. Dışarıda kendisini bekleyen sevdiği, kimi kimsesi yoktur. Bu durumda bilinen hayatının, belki de tek bildiği hayatının sonuna gelmektedir diyebiliriz. Aslında bu filme Eşkıya'nın prequeli de diyebiliriz. (desek mi acaba)

Filmde Şen dışında iki önemli karakter daha bulunuyor. İlki Koğuş Ağası rolündeki Çetin Tekindor. Çetin bey yine güzel bir oyunculuk gösterisi sunuyor. Bir yandan sert bir karakteri canlandıran Tekindor, diğer yandan tüm koğuşun sevip-saydığı Şen'e de belli bir mesafede durup saygı göstermeyi tercih ediyor. İki kutup arasındaki denge hapise yeni bir mahkumun gelmesi ile bozuluyor.

Kenan İmirzalıoğlu, burnunun dikine giden, pire için yorgan yakan, dansa kalktı mı oturmak bilmeyen, yola çıktı mı geri dönemeyen, yaydan fırladı mı duramayan, ok gibi bir adam. Kendisine özgü asabi bir delikanlılık raconu olan bu kişi, mapushaneye belli bir sinir ve yakıp-yıkıcı aşk katsayısı ile gelir. Adeta kendi mahvını aramaktadır. Tekindor'un ve adamlarının tüm hışmını üzerine çeken bu karakteri (bunların dışardan kalan da bir hesabı vardır) koruyup-kollamak da Şener Şen'e düşer. Şener Şen böylece kendisine bir amaç edinmiş, hiçbir zaman giremeyeceği bir baba kılıfına girebilmiştir. Öte yandan Şen'in hapisten çıkacağı gün de giderek yaklaşmakta, Tekindor ve grubunun İmirzalıoğlu etrafındaki çemberi de giderek daralmaktadır.

Filmin sonunu anlatıp spoiler yapmayayım şimdi, aramızda izlemeyenler olabilir. Sadece şunu söyleyeyim: göz yaşı oluk oluk akıyor abicim! Yavuz Turgul yine yapacak yapacağını.

Somewhere - Sofia Coppola 2010

2011-01-10T22:21:00.007+02:00

Somewhere is somewhere above Brown Bunny and Lost in Translation

Brown Bunny'nin başındaki o 10 dakikalık yarış sahnesine benzer bir sahneyle açılan Somewhere, izleyiciye bu ilk sahneden başlayarak Holywood'un ünlü film yıldızı Johnny Marco'nun (Stephen Dorff) hayatanın anlamsızlığı üzerine kamyon kamyon anlam yığması yapıyor. Açılış sahnesi Brown Bunny'deki kadar uzun tutulmuyor, ama Stephen Dorff, Ferrarisi ile sabitlenmiş kamera önünde temizinden birkaç tur atıyor. "Gidiyor, gidiyor, ama hiçbiryere varamıyor" mesajının irdelendiği bu bireysel amaçsızlık dışavurumunun ardından Johnny Marco'nun yakın arkadaş çevresi ile ilişkisini irdeleyen ikinci sahne geliyor: Johnny Marco arkadaşları ile birlikte indiği merdivenden yuvarlandığında arkadaşlarının tek tepkisi bakmak ve gülmek oluyor; yardım eden yok. Üçüncü sahnede kolu kırık Johnny Marco'yu odasında danseden striptizcileri uykulu ve bıkkın izlerken görüyoruz. Bu da kahramanımızın karşı cinsle olan ilişkisini irdeleyen sahnemiz. Böylece:
a. Marco'nun bireysel amaçsızlığı
b. Arkadaşlarıyla olan sığ ilişkisi; gerçek dostunun olmaması
c. Karşı cinsle olan yüzeysel bağlantısı
konusunda bilgi sahibiyiz.

Bundan sonra gelen tüm sahneler Johnny Marco'nun o çok özenilen film yıldızı hayatının anlamsızlığını bu üç eksende izleyici algısına giderek batıran ve anlamsızlığı inanılır kılan sahneler. Elbette bu akış, Sofia Coppola'nın zekice dizdiği bir sırada, akışkan bir biçimde geliyor. Şöyle ki:

Filmin dönüm noktası Johny Marco'nun isteksizce buluştuğu küçük kızı Cleo'nun buz dansı gösterisini izlediği sahne. Gösterinin başlarında, striptizci kızları izlerkenkine benzer bir ilgisizlike telefonuyla oynayan Marco, bir an dikkatini kızına veriyor ve bu gösterinin hayatını değiştirmesine böylece izin vermiş oluyor. Bu aktarım, striptiz gösterisinden az sonra geliyor.

Sofia Coppola'nın sanırım en sevdiğim özelliği, anlatısındaki en dramatik, en değerli, en epik, en önemli sahneleri bile sıradan izleyici vizöründen, sıradan izleyicinin görebileceği açıdan aktarıyor olması. Biz de bu dansı Johny Marco'nun bakış açısından, buz pistinin tiribünündeki sabit noktamızdan izliyoruz. Bununla birlikte o naifliği, saflığı ve güzelliği hissedebiliyoruz. Coppola'nın gücü işte tam da burada.

Coppola, sinemanın biz ne görüyorsak ve ne hissediyorsak o olduğu görüşünde. Başka bir deyişle, görebildiğimiz kadarını hissedebileceğimiz görüşünde. Yanıldığını düşünmüyorum. Babası Francis Ford Coppola'nın dönemine ait didaktik ve katman katman dolu, yönetmen/anlatıcı güdümündeki sinemasal anlatımla elbette bu çok farklı. Ama yine de artık bu filmi ile dördüncü filmini çekmiş, ve bu anlatım tarzını dördüncü kezdir, ısrarla ve başarıyla ortaya koymuş, tarzını yeterince derinleştirmiş bir yönetmene ve filmine "Emerging Cinema" ödülü verilmemeli diye düşünüyorum (bu lafım Somewhere'e, sanki yönetmen ilk filmini çekiyormuşçasına, Emerging Cinema ödülünü layık gören Venedik Film Festivali yetkililerine)

Filmin ilerleyen sahnelerinde Johny Marco birkaç sivriltilmiş sahne dışında yukarıda özetlediğimiz kişisel kabusunu çoğunlukla ifadesiz bir yüzle yaşamaya devam ediyor. Örneğin İtalya'ya ödül almaya gittiği törendeki yüz ifadesi ilginç. a. Bireysel Amaçsızlık olarak nitelendirdiğimiz bireysel boşluğunda, ödülü ilk kez havaya kaldırdığında bir aralanma olduğunu görür gibi oluyoruz. Ama önceki ödül alanların aksine onun peşi sıra sahneye fırlayan dansçılar hem ona hem de biz izleyicilere Johny Marco'nun bu ödülü sanatsal başarıları nedeniyle almadığını, onun sadece bu gösteri dünyasının edilgen ve kullanıma uygun bir parçası olduğunu düşündürtüyor.

Bu kişisel çölünün ortasında, bir süre sonra kızı Cleo ile geçirdiği anlar birer vaha gibi olmaya başlıyor. Dikkatle izlerseniz filmin sonlarına doğru kızının üzerine giderek daha çok titrediğini, arabanın kapılarını o inip binerken açmaya başladığını, hiç kimseye gösteremediği acemice duygu ifadelerini ona göstermeye başladığını görebilirsiniz.

Filmin sonlarına doğru yaşanan ayrılık sahnesi, fazlasıyla Lost in Translation'daki Bill Murray ve Scarlett Johansson arasındaki sahneyi anımsatıyor. Stephen Dorff (Marcus) son sözlerini bağırarak söylese de kızı Cleo onu gürültü nedeniyle duyamıyor.

Bu da doğal olarak en azından benim algıma, Francis Ford Coppola gibi dünyanın en büyük yönetmenlerinden biri olan birinin kızının hayatındaki baba figürünü ve bu figürün gölgesinin büyüklüğünü getiriyor. Belki de Sofia Coppola iki önceki filmi Lost In Translation'da aralarında yaş farkı olan iki yabancının iletişimsiz ve yabancı topraklardaki, sözlere dökülemeyecek denli saf aşkını irdelerken, geçmişindeki bu iz bırakıcı baba-kız dinamiğinden yola çıkmıştır... Somewhere'de sanki Coppola biraz daha öznelleşiyor.

Bu filmi kahramanlarının amaçsızlığı nedeniyle benzettiğim Brown Bunny veya Lost in Translation gibi filmlerden farkılaştıran en önemli özelliği de diğer filmleri sürükleyen unsur olan "aşk" mitinin devre dışı bırakılmış olması. Bu anlamda da, Somewhere daha gerçek bir film.

2010'da Fabrikada İzlediğimiz En İyi 10 Film

2011-01-05T00:18:00.016+02:00

Yeni-eski ayrımı yapmadan, 2010 boyunca fabrikada işlediğimiz en iyi 10 filmi, sevilme sırasına göre aşağıda paylaşıyoruz. Bu filmleri ilk defa 2010'da izlediğimiz için bize göre hepsi yeniydi. Listemiz bu anlamda "2010un en iyi filmleri" listesi olamıyor tabi ama zaten çok da önemli değil, aralardan ayıklarsınız...

1. Possession - Andrzej Zulawski 1981

2. Dogtooth - Giorgos Lanthimos 2009

3. Picnic at The Hanging Rock - Peter Weir 1975

4. Bal - Semih Kaplanoğlu 2010

5. Antichrist - Lars von Trier 2009

6. Mary and Max - Adam Elliot 2009

7. Silent Wedding - Horatiu Malaele 2008

8. Black Swan - Darren Aronofsky 2010

9. Kozmos - Reha Erdem 2010

10. A Single Man - Tom Ford 2009

Süper kahraman filmlerine 2010'da neler oldu?: İki film birden: Scott Pilgrim vs The World / Kick Ass

2011-01-04T19:43:00.007+02:00

Açıkçası bir çizgi roman takipçisi değilim. Burada değineceğim 2010 tarihli bu iki filmin çizgi roman uyarlamaları olduğunu da sonradan öğrendim. Benzer karakterdeki bu iki film aynı yıl içinde karşıma çıkınca, şimdiye değin sinemada izlediğim süper kahramanları gözümün önündeki film şeridinden bir zahmet bir daha geçtiler:

(kronolojik sırada)
1. Süpermen: Süper güçlere sahip bir yabancı, başka bir gezegenden gelmiş, yabancı gezegen vatandaşı... Ama süper...
2. Batman: Zengin bir züppe, iyi niyetleri ve güzel olanakları sayesinde part time züpper kahraman
3. Örümcek Adam: Orta halli, sen ben gibi bir SSK lı çalışan. Maaşa talim, tesadüfen süper kahraman olmuş ama yine de kayda değer süper gücü var... Alçakgönüllü...
...
4. Kick Ass / Scott Pilgrim: Hiçbir süper güçleri olmayan süper kahramanlar. Tek özellikleri yeni yetme olmaları.

Amiyane süreç tanım dökümanlarında "kahramanlık ayağa düştü" olarak nitelendirilebilecek bu dönüşümü ben kahramanlığın bireyselleşmesi olarak tanımlayacağım. Süper kahraman dediğimiz kişi, geçen yıllar süresince ulaşılmaz-uzak-idealize edilen bir varlık olmaktan çıkıp, giderek ortalama bireyin özdeşleşebileceği bir düzeye inmiş. Sınıfsal katı ayrımların görünürde şeffaflaşması, iletişim araçlarının her an herkese ulaşması, bilgiyi tüketenin birden bilgiyi veren konumuna da gelmesi, popülerliğin değişen iletişim biçimleriyle, internetle birlikte yeniden tanımlanması, sosyal medya gerçeği ve hiçbir özellikleri olmadığı halde sosyal medyada yıldızlaşan alelade kullanıcılar, kitapları bile basılan Puccalar ve diğerleri...

Bu dönüşüm Süper Kahramanlık kurumunda da yansıma bulmuş gibi görünüyor. Hiçbir süper gücü olmadığı halde süper kahraman olmaya karar veren KICK ASS, buna güzel bir örnek. Kendisine KICK ASS adını takan sıradan bir lise öğrencisi, ebay'den siparişini verdiği dalgıç kıyafetini üzerine geçirip, kötülere haddini bildirmek üzere sokaklara akıyor. Müdahil olduğu bir olayın görüntüleri Youtube'a yüklendiğinde bir anda popüler oluyor ve işte: o bir süper kahraman! Hatta filmin kötü süper kahramanı da benzer bir dönüşümden geçerek Kick Ass'ın karşısına çıkıyor.

Scott Pilgrim vs The World ise işe daha fantastik bir anlatıyla yaklaşıyor. Scott Pilgrim adlı genç arkadaşımız, yeni çıkmaya başladığı kızın 7 eski sevgilisi ile ölümüne mücadele etmek zorunda kalıyor. Fantastik, bilgisayar oyunu fonunda, uçmalı, ışık saçmalı, ateş atmalı, duvarların içinden geçmeli bir formatta aktarılan bu dövüş sahneleri sayesinde buyurun size bir başka süper kahraman filmi.

Anlayacağınız o ki, sosyolojik değişimler fantastik anlatıyı da etkilemiş. Filmleri detaylı anlatmayacağım, sadece şunu söyleyeyim: her ikisi de oldukça iyi filmler. "Scott Pilgrim..." Shaun of The Dead yönetmeni Edgar Wright'ın son filmi ve yönetmenin Hot Fuzz'da da devam ettirdiği biçimini yaratıcı ve göz alıcı biçimde (kimi zaman fazla göz alıyor ve izleyiciyi yoruyor) yenilediği bir film. Kick Ass ise bence daha bile iyi bir film. Hatta iddia ediyorum: Nicholas Cage'in şimdiye kadar oynadığı en iyi film :)

Gayet de popüler tınıdaki bu iki iyi filmi Türkiye'de sinemalara dağıtmayı düşünmeyen firmalar hangi filmleri dağıtacaklar, merak ediyorum.

The Ghost Writer (Hayalet Yazar) - Roman Polanski 2010

2011-01-01T22:47:00.003+02:00

Bir hayalet yazar (Ewan Mc Gregor) eski İngiliz başbakanı Adam Lang'ın (Pierce Brosnan) otobiyografisini yazmak üzere tutulur. Yazar, eski başbakanın anılarına ve hayatına girdikçe birşeylerin aslında göründüğü gibi olmadığını ve bazı tutarsızlıklar olduğunu fark eder.

Başrolünde Ewan Mc Gregor'un bavulunun oynadığı filmin en iyi yardımcı oyuncu dalında da "çanta"yla bu sene oskara aday olmasını bekliyorum. 2 saatin üzerinde süresi olan filmin bir diğer ilginç özelliği de "hayalet yazar" Ewan'ın 2 saat boyunca tek satır yazı yazmamış olması.

Hitchcockvari gerilim diye olur olmaz bazı filmleri etiketleyen arkadaşların Hitchcockvari gerilim görmek için bu filmi izlemeleri gerekebilir. Bence hatta Hitchcockvari gerilim isim tamlaması gibi yeni bir isim tamlaması daha icat edilmesi gerekiyor: Polanskivari gerilim. Polanski, filmografisindeki Frantic, 9.th Gate, Chinatown gibi muhteşem gerilim-gizem filmlerine bu filmle bir yenisini ekliyor. Bu filmin arkasından kısaca "Polanski yapmış yine arkadaş" yerine "Hitchcockvari bir gerilim" beyliği ile konuşulmasının en akılcı nedeni ise filmdeki "komplo öyküsünün" Hitchcock dönemine ait olması. Türün klasiği Mançuryalı Aday (The Manchurian Candidate-1962) filmindeki kadar akıl dışı olması. Bu da filmin bana göre tek kusurunu oluşturuyor, çünkü böylesine iyi çekilmiş ve yönetilmiş, sahne sahne bu kadar şairane tasarlanmış bu olağanüstü güzellikte film daha akıllıca bir öyküyü hakkediyor.

Buna karşılık öykünün bu sorununun senaryonun sorunu olduğunu da söyleyemeyiz. Çünkü her diyalogu ile, her sahnesi ile çok iyi yazılmış. Diyaloglar çok başarılı, her sahne anlama ve akışa doğru biçimde yön veriyor. Mekan seçimleri, renkler ve görüntü olağanüstü. Müthiş bir disiplin ve yöntem filmi. Çok genç bir klasik gibi, "gerilim sineması nasıl olur" dersinde modern değil ama genç bir örnek olarak okutulabilir.

Bu film iyi bir neden. İyi sinemanının çok iyi bir öyküye eşit olmayabileceğinin kanıtı. İyi bir yönetmenin sıradan bir öyküyü nasıl bu şekilde sanata dönüştürebileceğinin kanıtı. Müziğe de ayrıca dikkat!

!f' Istanbul'dan Gelen Yarışma Duyurusu

2010-12-15T10:17:00.001+02:00

KEŞ!F YARIŞMASI TÜRKIYELI ADAYINI ARIYOR

!f İstanbul AFM Uluslararası Bağımsız Filmler Festivali’nin en özel
bölümlerinden Keş!f film yarışmasının bu sene dördüncüsü yapılıyor.
Sinemada yeni, özgün ve cesaretli sesler arayışımızın dünya turu kısmı
bitti. Türkiye’den katılımlara hala açığız. Geçtiğimiz yıl içinde çektiğiniz,
bu kriterlere -ilk veya ikinci film- uygun ve henüz gösterilmemiş
filmleriniz için bu haftasonuna kadar süre var.

(Elimiz uğurludur; bundan önceki Türkiyeli adaylar, Bunu gerçekten yapmalı mıyım?
“40” !f’ten sonra Toronto dahil bir çok uluslararası festivali seyahat etti!)

Bilgi için: info@ifistanbul.com

Due Date (Git Başımdan!) - Todd Phillips 2010

2010-12-13T11:54:00.002+02:00

Üniversiteye yeni başlamış genç kızların ve onların yeni sevgililerinin çok güldükleri Due Date - Git Başımdan! yönetmen Todd Philips'in komedi rotasındaki yol filmlerinden sonuncusu.

Yönetmenin geçen yılki The Hangover (Felekten Bir Gece) bombasının bir artçı patlaması olarak tanımlayabileceğim Due Date'in ortalık yerinde The Hangover'dan ödünç alınmış Ethan Tremblay karakteri var. Zach Galifianakis'in artık bütünleştiğini (veya bizzat kendisi olduğunu) düşündüğüm bu sevimli sayko cinsi sapık atsan atılmaz satsan satılmaz baş belası karakter filmi tek başına alıp götürebilecek vahşi cazibeye biraz fazla sahip olduğundan macera arkadaşı olacak o normal kişiyi hayli karizmatik seçmeleri gerekmiş: Robert Downey Jr.

Robert Downey Jr, ilk çocuğunun doğumuna yetişmek üzere Los Angeles'a uçmak üzereyken baş belası Zach Galifianakis ile yolları kesişiyor. Zach Galifianakis sayesinde bagajını kaybediyor, elektrik şoku yiyor, tüm parasını kaybediyor ve bir de uçma yasağı alıyor. Havaalanında beş parasız kalıveren Robert, Los Angeles'a gidebilmek için Zach'ın nazik teklifini değerlendirmek ve onun arabasıyla ve onla birlikte gitmek zorunda kalıyor... Ve olaylar gelişir...

Oyuncular çok iyi, yönetmen de daha önce bu tür birçok yol öyküsü anlatmış olan ve Zach Galifianakis'den en iyi randımanı almayı bilen Todd Philips. Filmde ara ara gerçekten güldüren sahneler var. Ama biraz yavan, birşeyi eksik. Nesi bilmiyorum. Onu da bilsem zaten sinema eleştirmeni olurdum.

Filmden en sevdiğim replik. Nedense salondaki üniversiteli genç kızlar ve yeni sevgilileri hiç gülmediler bu sahnede, muhtemelen alt yazıdandır:

Ethan Tremblay: (babasının küllerini savururken) "Dad, you were like a father to me"

Jameson Empire 60 Saniye Yarışması

2010-12-09T15:02:00.002+02:00

'60 saniyelik' film çekecek yeni yönetmenler arıyoruz!

Dünyanın en çok satan İrlanda Viskisi Jameson’ın Empire ortaklığıyla gerçekleştirdiği “60 Saniye Yarışması”, 2011 versiyonu ile geri dönüyor... Hem de ne geri dönüş!

Geçen sene kazanan '60 saniyelik' filmler 'Amelie' ve 'Matriks'in yaratıcıları Londra'da gerçekleşen Jameson Empire Awards Ödül Töreni'ne katılıp, dünyaca ünlü yönetmenlerle aynı masada oturdu. Bu sene de sıra sende!

Dünyaca ünlü yönetmenlerle Londra’da buluşma şansını yakalamak için tek yapman gereken, bilinen bir film seçip, bu filmi 60 saniyede yeniden çekmek. Espri yeteneğine, yaratıcılığına, oyuncularına ve senaryona güveniyorsan, bu senenin başyapıtı neden seninki olmasın?

Yaratıcı, esprili ve 60 saniyelik filmini 14 Şubat 2011’e kadar bekliyoruz…

Detayları 'www.hayatafarklibakanlar.com adresinde yazan yarışmaya katıl, 'paranın satın alamayacağı' ödülü kucaklamaya hazırlan.

25 Mart'ta Londra'da gerçekleşecek olan Jameson Empire Awards'ta filmle yer alma şansını yakalamak için izlenecek yol işte bu kadar basit:

- Dünyaca ünlü sevdiğin bir filmi seç.

- Filmi 60 saniyeye sığacak şekilde yeniden uyarla.

- Filmde oynayacak arkadaşlarının rızasını al.

- Filmini istediğin formatta çek.

- İstersen bilgisayar efektleriyle işi zenginleştir.

- Filmini yaparken 30 saniyeden uzun hiç bir telif haklı müzik kullanma.

- Bütün işler bittikten sonra başına 60 Saniye logosunu ekle.

- Filmi ingilizce hazırlamadıysan uygun bir altyazı yerleştir.

- 'www.hayatafarklibakanlar.com adresindeki başvuru formunu doldur ve filmini yükle!

Av Mevsimi - Yavuz Turgul 2010

2010-12-07T23:25:00.004+02:00

Geçen bir yerde gözüme çalındı: "Yavuz Turgul Eşkiya'dan beri aynı filmi mi çekiyor?" diye soruluyordu bir eleştiride. Bence kesinlikle aynı filmi çekmiyor. Ama onun filmlerinde Eşkiya'dan beri belli kalıplara sokulabilecek karakterler var ve bu karakterler pek değişmiyor. Yavuz Turgul anlatısının karakter şemasını inceleyelim ve son Yavuz Turgul filmi Av Mevsimi'ne değinelim:

1. İzleyici pasif algısını, sağduyusunu ve adalet duygusunu temsilen, başrolde görülen ama aslında "yan" olan karakterimiz. Bu karaktere vücut veren kişi Şener Şen. Şener Şen birkaç çok geçerli nedenden dolayı bu karakteri yansıtabilecek en doğru aktör. Şen'in kariyerinin büyük bölümünün yan rollerde geçmesi, Turgul ve sinemasıyla olan çok uzun süreli birinci derece bağlantısı, izleyicinin kendisini temsilen görmek isteyebileceği ve inanç hissedebileceği bir aktör olması gibi.

2. Baş karakter. Bu, her ne kadar yan rol görünse de aslında filmin ana karakteridir. Filmin dramatik anlatısının izleyici üzerinde iz bırakan etkileyici olan bölümü onun anlatısıdır. Bu karakter, başroldeki Şener Şen karakteri gibi gözlemci, naif değildir, izleyici sağduyusunu temsilen bulunmaz, kendi öyküsü vardır. Karakterin kendine özgün devinimleri vardır ve kontrol edilemez. Genelde delikanlılık kontenjanından patlamalarla filme yön verse de aslında bir o kadar da yumuşacık ve zarar görebilir bir insandır, Şener Şen'in korumasına ihtiyacı vardır. Önceki Yavuz Turgul filmlerinde bu karakteri Uğur Yücel canlandırırken, Av Mevsimi'nde bu iş Cem Yılmaz'a ihale edilmiştir.

3. Kötü karakter. En az baş karakter kadar karizmatik ve kendine özgü olmalıdır. Bir öyküsü ve derinliği vardır. Tıpkı baş karakter gibi, onun da gizli motivasyonu yıkıcı bir aşk ve sevgidir. Bu karakter kesinlikle Eşkiya'daki "Demircan abi" değildir, "Berfo" dur. Baş karakter kadar görünemeyeceği halde iyi-kötü dengesini başarıyla kurabilmesi için karizma gerektiren bu rolde Gönül Yarası'nda Timuçin Esen, Kabadayı'da Kenan İmirzalıoğlu, Av Mevsimi'nde Çetin Tekindor oynar.

4. Kadın karakter. Aslında iki kadın karakter vardır ancak Yavuz Turgul bunlardan birini her zaman pasifize eder ve anlatının olabildiğince dışına çıkarır. Şener Şen'in kadını ya konuşamayacak kadar hastadır ya da ölüm döşeğindedir. Sadece dramatik bir referans olarak bulunur çünkü Turgul yıkıcı aşk-sevgi ekseninde aksan anlatısının temel öğelerinin değişmesini istemez. Buradaki asıl karakter genç kadın karakterdir. Baş karakterle, kötü karakterle veya her ikisiyle ilişkisi vardır. Av Mevsimi'nde İdris'in karısı, Gönül Yarası'nda Meltem Cumbul, Kabadayı'da Karaca, Eşkıya'da Yeşim Salkım. Çevresindeki en hayat dolu ve en dikkat çekici kadındır, bununla birlikte güvenilir değildir, baş-kötü karakterle olan ilişkisin doğasını bilmeyiz. Onun güvenilmezliği aslında erkek bakış açısı ile anlaşılamamasında yatar.

Böyle baktığımız zaman Av Mevsimi'nde de bu karakter mekaniğinin değişmediğini söyleyebiliriz. Ancak bu, Av Mevsimi'ni "aynı film" yapmıyor.

Av Mevsimi teknik açıdan, Türk sineması standartları göz önüne alındığında parıl parıl parlayan bir film. Ses, görüntü yönetimi, olağanüstü başarılı mekan tercihleri, ışık, harika bir müzik, hemen her rolde çok iyi oyunculuklar ve Yavuz Turgul'dan çok başarılı bir yönetim. Çetin Tekindor, kötü karakterde fark yaratan bir iş sergiliyor ki bu kötü karakter Eşkıya da dahil, Turgul filmlerindeki en akılda kalıcı, en başarılı kötü karakter performansı oluyor. Cem Yılmaz da aynı şekilde, bu rolde çok başarılı, akılda kalacak bir iş çıkarıyor. Sanırım Cem Yılmaz'ın kişisel sinema kariyerinde bu rol bir dönüm noktası olacaktır. Böylece Turgul anlatısının dört karakterinden ikisi (biri zaten Şener Şen, dolayısıyla üçü) oyunculuklarıyla ekranı fazlasıyla dolduruyorlar.

Benim film hakkındaki temel eleştirim senaryo olacak. Yine kimdi bilmiyorum ama bir eleştirmen Yavuz Turgul'un Türk sinemasındaki en büyük yönetmen olmasa da en iyi senarist olduğunu söylüyordu. Yukarıdaki şemada anlatmaya çalıştığım dramatik karakter şemasının ve bu şemaya dayandırdığı senaryo formüllerinin ben de başarılı olduğunu düşünüyorum. Ancak Av Mevsimi'nde tam oturmayan birşeyler var. Özellikle filmin son bölümünde bazı senaryo açıkları olduğunu düşünüyorum.

İlkin, bir polisiye öykünün olmazsa olmazı, şüphe-ardından gelen şaşırtıcı son evresi bu filmde biraz fazla uzun bir sürede kat ediliyor. Gizemin çözülmesi ile filmin sonu arasındaki geçen ve dramatik etki yaratmayı hedefleyen sürecin uzunluğunun gizemin yarattığı uçucu etkiyi tamamen buharlaştırdığını, diğer yandan da dramatik sonu yeterince iyi kuramadığını düşünüyorum. İzleyici içindeki adalet duygusunu temsilen filmin sonunda devreye giren Şener Şen'e bu misyonun, senaryonun akılcılığını zedeleyecek biçimde yoğun bir karışımda verildiğini düşünüyorum: zira görevine bu kadar bağlı, İdris'e en azından bu davanın bir tutuklamayla sonuçlanmasını borçlu olan Ferman'ın bir anda avcı motivine, avcının intikamına ve ilahi adalet kavramına başvurması çok mantıklı gelmiyor. Cesedin bulunması ve olayın adım adım çözülüş tarzı da polisiye açıdan çok mantıklı gelmiyor.

Bir de şu var: senaryoda önceki Yavuz Turgul filmlerinde bulunmayan fakat özellikle hayat verilmiş, üzerinde çalışılmış Çömez karakterinin dramatik gelişimi de malesef yarım bırakılıyor. Bu yeni bir karakter. Filmin uzun süren kapanış bölümünde bu değerli ve giderek büyüyen yeni karakter de sonlandırılabilirdi. Kız arkadaşın babasıyla yemek sofrasında son bir yüzleşme gibi...

Filmi izlerken aklıma takılan bir diğer konu da Uğur Yücel'in elinden çıkmış ve yine 2010'da vizyona girmiş olan "Ejder Kapanı" oldu. Acaba Yücel ve Turgul arasında ne tür bir informatik vardı da ikisi de aynı yıl polisiye yazıp çekiyorlar. Yücel'in rolünde Cem Yılmaz oynuyor, Yücel'in filmi seri katil filmiyken Av Mevsimi'nin hemen başındaki sahnede "Türkiye'de seri katil vakası olmaz" deniyor. İlginçti...

Monsters - Gareth Edwards 2010

2010-12-02T22:53:00.003+02:00

NASA'nın dünya dışı yaşam bulduğunu açıklaması şerefine, jelatini üzerinde 2010 yapımı bu sıfır kilometre filmi sizin güzel hatrınıza patlatalım dedik. Filmimizde olaylar 6 yıl sonraki bir gelecekte geçiyor. 6 yıl önce, bundan güzel olmasın ama aynı yine böyle bir gün, NASA güneş sisteminde dünya dışı yaşam bulduğunu açıklamış. Keşif için gönderilen ve örnek toplayan uydu, dönüşte Meksika'ya düşmüş. Buradan da yabancı organizmalar etrafa yayılıp, verimli Meksika arazilerinde büyüyüp serpilmişler - boya gitmişler.

Yaratık boyunu temizlemeyi başaramayan hükümetler çareyi Meksika ve ABD arasında, etrafı devasa duvarlarla çevrili bir INFECTION tampon bölgesi yaratmakta bulmuşlar.

Kahramanımız gazeteci Andrew, Meksika'dan ABD'ye geri dönmeye çalışan Samantha adlı bir kızcağıza yol boyunca eşlik etmeye gönüllü oluyor. Türlü aksaklıklar nedeniyle toplu taşıma araçlarını kaçıran çiftimiz, yasadışı biçimde tehlikeli araziden geçerek sınıra varmaya çalışıyor. Zaten toplu taşıma kullansalar film olmaz, değil mi? Misal, ben hergün kullanıyorum, olmuyor.

Bakın, dikkatle izleyin şimdi çocuklar, bu filmi 4 filmi birleştirdiğim bir çözeltiden nasıl damıtıyorum: Dünyalar Savaşı, Cloverfield, District 9 ve Code 46. Tamamı bilim kurgu. Ama haydi, ilk üçü dünyayı basan uzaylılar, tecrit edilen bölgeler hakkında. Genetik teknoloji hükmündeki bir disütopyada geçen dördüncüsü, Winterbottom'ın Code 46 sından elde edeceğimiz öz ise 2010 yapımı Monsters'ın bu filmlerden farkını oluşturuyor.

Bir kere herşeyden önce bu naif bir yol hikayesi. İkincisi de, bu aynı zamanda bir aşk hikayesi. Kahramanlarının geçtikleri yolculuk ve birbirlerine olan yakınlaşmaları Code 46'dakini oldukça andırıyor. Hatta iki filmin müzikleri bile neredeyse aynı diyebilirim.

Filmin District 9'u baz alarak okuması ise bizi bu filmin göçmen sorununu işlediği sonucuna götürebilir. Meksika-Amerika sınırı, bu anlamda dünyanın en hareketli sınırı biliyorsunuz. Kahramanlar da aslında bu göç yolunu, çok zor şartlardan geçerek katediyorlar. District 9 ise gizli enerjisini Güney Afrika'daki siyahlar-beyazlar arası sınıf farklılığı üzerinde büyütüyordu.

İyi çekilmiş, sürükleyici, kimi zaman gerilim dolu, hislerinizi açarak izleyebileceğiniz bir film.

Loong Boonmee raleuk chat (Amcam Önceki Hayatlarını Hatırlıyor) - Apichatpong Weerasethakul 2010 (alacağın olsun tim burton)

2010-10-13T09:08:00.003+03:00

Boonme Amca, böbrek yetmezliğinden ölmek üzeredir; taşradaki evine çekilmiş, son günlerini sevdikleri ve akrabalarıyla geçirmektedir. Bir akşam, yemek sofrasında, rahmetli karısıyla oğlunu görür. Boonme, ölmüş yakınlarıyla sohbetleri sayesinde öbür dünya hakkındaki sorularına yanıt bulabilecek midir? "Büyüyle örülmüş bir şaheser" sözleriyle övülen Amcam Önceki Hayatlarını Hatırlıyor, metafizik konuların yanı sıra ilkel inançlara ve yeniden doğuşa göndermeler yapsa da aslında şefkat hakkında. Altın Palmiye'yi kazanan bu ilk Tayland filmi, jüri başkanı Tim Burton'a göre "güzel, tuhaf bir rüya gibi"...................

IKSV'nin Film Ekimi katalogunda bu paragrafla tanıtılan film, juri başkanlığını Tim Burton'ın yaptığı bu yilki Cannes Film Festivali'nde en iyi film seçildi ve altın palmiyeyi aldı. Biz de gerek Cannes'a gerekse Tim Burton'a olan saygımızdan gittik dün gece festivalde izledik.

Yorumumuz şu: "alacağın olsun Tim Burton"

İzleyicilerin sapır sapır salondan dökülmesine neden olan bu filmden, sağımdaki ve solumdaki kişiler baygınlık geçirip koridora yığılmak suretiyle kaçış yollarını tıkadıklarından dolayı çıkamadım. O süreçte sırasıyla şapka, ceket ve parmaklarımı kemirerek ve şu cümleyi içimden tekrar ederek sukunetimi muhafaza etmeye çalıştım: "bir yaz sabahı koltuk altımda bulduğum yeşil macun....bir yaz sabahı koltuk altımda bulduğum yeşil macun...."

Film Ekimi katalogu için bir paragraflık tantım yazmamız istenseydi şüphesiz şöyle yazardık:

"Taylandlılar bir sabah erken saatlerde ormanda gezerlerken yerde eski bir Shakespeare oyunundan birkaç kopuk sayfa bulurlar. Bu metin üzerine bir film çekmeye karar verirler, aralardaki büyük boşlukları da boş bırakırlar. Salondan koşarak uzaklaşanların "Örümcek ağında yüzyıllardır bekleyen bir örümcek dinginliğinde" sözleriyle övdüğü "Amcam Önceki Hayatlarını Hatırlıyor" metafizik konuların yanı sıra ilkel inançlara ve yeniden doğuşa göndermeler yapsa da aslında izleyici sabrı hakkında. Altın Palmiye'yi kazanan bu ilk Tayland filmi, jüri başkanı Tim Burton'a göre "benim yapmadığım-dolayısıyla kötü sonuçlarına katlanmak zorunda olmayacağım, ama Altın Palmiye vererek yapılmasına katkıda bulunduğum hınzır bir şaka gibi. Ne diyebilirim ki, izleyicileri şaşırtmayı seviyorum"...................

Possession - Andrzej Zulawski 1981

2010-10-08T14:01:00.004+03:00

Kadın oyuncu denince ilk akla gelen Isabelle Adjani ve erkek oyuncu denince herhalde en çok benim aklıma gelen Sam Neill, yaklaşık 30 yıl önce işte bu filmde kozlarını paylaşmışlardı. Tabi o zamanlar ikisi de genç, körpe ve toynaktı. Polonyalı yönetmen Andrzej Zulawski'nin hayatının en öfkeli döneminde çektiği Possession, Zulawski'nin uzun yıllardır bastırmak zorunda kaldığı yaratıcı enerjisinin patladığı iki saatlik bir "an" gibi.

Uzun süredir iş gezisinde olan Mark (Neill) eve geri döndüğünde hoş biçimde karşılanmaz. Karısı Anna (Adjani) soğuk davranmakta ve ayrılmak istemektedir. Başlangıçta Anna'nın hayatında başka bir erkek olduğunu düşünür, ancak olayı araştırdıkça Anna'nın çok daha karanlık bir gücün etkisinde olduğunu fark edecektir.

Farklı şekillerde okuyabileceğimiz Possession'da ilk okumanız onun sıradışı bir korku filmi olduğu sonucu ile kapanabilir. 1981 yapımı Possession'ı 70'ler korku sinemasında kendisine geniş bir yol çizen "içime şeytan girdi" filmlerinden ayrılan bir patika gibi değerlendirebiliriz. İçerisine başka türlü bir tutku giren Anna, tekinsiz, anlaşılmaz, ani duygusal patlama ve çökmeler eşliğinde anlaşılmaz tavırlar sergilemektedir. Derken sinema ve edebiyatta içine şeytan girenlerin neden hep kadın olduğunu, ortaçağda cadı büyücü diye yakılanların neden hep kadın olduğunu düşünürüz. Belki de erkek egemen toplumun ve rasyonalizminin binlerce yıllık geçmişinde birtürlü çözmeyi başaramadığı, halen erkek dergilerinde "kadınlar aslında ne ister" diye tartışılan o karmaşık dişi mantığına karşı duyduğu güvensizliğin ve bastırılmış korkunun dışavurumları olan öykülerdir bunlar. Buradaki aldatma-aldatılma öyküsü de, binlerce yıllık bu erkek korkusunun bir günlük yaşam maketi gibi değil mi? Karısının kendisinden neden uzaklaştığını, neden aldattığını anlamayan erkeğin bakışında kadının nevrotik patlamaları ve ani dönüşümleri "kadının içine karanlık bir ruh girmişçesine" uzaktan, korku ve endişeyle izlenmektedir. Bu da mikro bir şeytan öyküsüdür.

Anna'nın metro çıkışı sahnesi. Adjani döktürüyor:

'POSSESSION' (miscarriage of sister « faith »)
Yükleyen udOnmk65j. - TV dizilerini ve programlarını online izleyin.

Filmin duvarla bölümüş eski Berlin'de çekilmiş olması da kadın ve erkek arasındaki mesafe üzerinden beslenen bu korku öyküsünü şehir düzleminde boyutlandırıyor, düşünsel ayrışmayı gerçekliğe de taşıyor.

Başka bir okumaya da yönetmen Zulawski'nin filmi çektiği zamanki durumunu inceleyerek yönelebiliriz. Polonya'dayken özgürce film çekmesine izin verilmeyen ve çektiği filmler kuşa döndürülen Zulawski, film eğitimi de almış olduğu Fransa'ya gider gitmez ayağının tozuyla Possession'ı çeker. İçerisinde gerçeküstü birçok öğe barındıran bu filmdeki sürrealizmin tonu Bunuel gerçeküstücülüğünde olduğu gibi dingin bir tonda değil. Tam tersine sınırları zorlayan, kışkırtıcı ve öfkeli bir kıvamda. Adjani'nin canlandırdığı, filmin odağındaki Anna karakterinin Zulawski'nin bilinçaltı olduğunu düşünürsek, inancını yitirmiş ve şansa sığınmış Anna'nın duygusal iniş çıkışlar ve isteksiz ait oluşlarla sürüklenen hasarlı motivasyonunun Zulawski'nin motivasyonu olduğunu varsayabiliriz. Zulawski ait olduğu ve özlemini duyduğu, ama artık düşünsel olarak uzak olduğu, geçmişinde bıraktığı bir ülkenin suretini yeni bir ülkenin suretine giydirmeye çalışmaktadır diyebilir miyiz? Eğer bunu dersek, Possession'ı "sıradışı bir korku filmi" olmanın da ötesine taşıyacak bir alternatif okumaya ulaşmış olabiliriz.

Adjani ve Neill'in sinema tarihinin en hastalıklı ilişkilerinden birinin en akılda kalıcı kahramanlarını olağanüstü bir oyunculuk başarısıyla sundukları Possession aradan geçen bunca yıla rağmen kesinlikle eskimeyen bir film. Neill'in karakterinin film boyunca ilerleyişi ve gelişimi, filmin karanlık gerçeküstü biçimiyle birleştiğinde film dimağımızda bir "Videodrome" tadı bırakıyor...

film seyretme fabrikasına izlemeleri için film ver, onlar da sana t-shirt versin

2010-09-24T18:54:00.006+03:00

film seyretme fabrikasına mail atıp "şunu izleyin" diyen ilk beşe film seyretme fabrikası logolu t-shirt gönderiyoruz. çok rica ederim, konu sıkıntımıza birlikte dur diyelim, akabinde tshirt giyelim.

filmseyretmefabrikasi@gmail.com

film seyretme fabrikasının logosunu hazırlayan betülcüğe de çok teşekkürler!

Splice (Deney) - Vincenzo Natali 2009 (Adrien Brody ile Kınalı Yapıncak)

2010-09-14T10:17:00.007+03:00

Clive (Adrien Brody) ve Elsa (Sarah Polley) trendy giyinen, metal müzikten ve Japon mangalarından hoşlanıyormuş gibi görünen, özel bir kuruluşta genetik araştırmalar yapan genç ve sülün gibi bilim insanlarıdır. Aralarında dost ilişkisi olan (evli de olabilirler, yalan olmasın) bu iki sevdicek, birlikte çalıştıkları müessesede genlerle oynarlar da oynarlar. Şirket markasıyla anılacak yeni bir canlı türü yaratma doğrultusunda maaşlı çalışan ikili, şirket yönetiminden ve mesai arkadaşlarından habersiz, deneylerden arta kalan fazla gen parçalarıyla kendilerine bir canlı yapmaya karar verirler. Deneme başarılı olur, aşağıda görülen, 3K özelliğindeki (kanatlı, kuyruklu ve kel) dişi insansıyı elde ederler:

Bu filmle bir kez daha, yıllardır konu sıkıntısı çeken Holywood'u bu defa Yeşilçam Sineması'nı kopyalarken piştiliyoruz. Çünkü bugüne bugün, Splice deyip, Adrien deyip bağrımıza bastığımız bu şey, Yeşilçam'ın yıllaaar önce öngördüğü Kınalı Yapıncak'dan başkası değil. 1969'da Hülya Koçyiğit'le vücut bulan Kınalı Yapıncak'ı 40 yıl sonra genetik deneyler sonucu elde edilen bu yaratık canlandırıyor. Fikret Kınay rolünü ise Adrien Brody'e vermişler. Aman ne yaratıcılık! Bu aparmacı filme yapımcı olan Guillermo del Toro'ya teesüf ediyorum.

Sinemada iken izleyemediğim bu filmi iyki sinema çekimi formatında internetten indirerek izlemişim. Böyle dememin nedeni filmin sinemada izlenemeyecek kadar kötü olduğunu düşünmem değil. Sinema çekimi filmlerin ekseriyetle "kültür turizmi" başlığı altında değerlendirilmeleri gerektiğini düşünüyorum. Bu anlamda faydalı bir deneyim. Çünkü özellikle ABD'deki sinema salonlarında yapılmış bu illegal çekimlerde, salondaki seyircilerin filme nasıl reaksiyon verdiklerini görebiliyor ve duyabiliyoruz. Bizim sinemalarımızda, milletimizin naif yapısı nedeniyle genelde sessiz kaldığı, ama aslında tepkiyi de olabildiğine hakkeden sahnelere Amerikalıların nasıl tepki verdiklerini görebiliyoruz. Şamatacı bir topluluk olan Amerikan sinema seyircisi eşrafının tepkisini esirgemediği özellikle iki sahne var:

1. Sorumlu bilim adamı Adrien Brody'nin, deney yaratığını (farklı bir okuma ile de üvey kızı olan yaratığı) becerirken karısına-sevgilisine yakalandığı ve donları topladığı sahne (Kahkahalardan bir süre hiçbirşey duyulamıyor). Bu sahne Fikret Kınay'ın "Asker Arkadaşım" dediği, evlerinin hizmetçisi, dilsiz Kınalı Yapıncak'a tecavüz ettiği sahneye eşdeğerdir.
2. Bana göre filmin can alıcı sahnesi ve özeti olan, Brody'nin sevgilisi tarafından iş üzerindeyken basıldıktan sonra sevgilisiyle yüzleştiği sahne. Burada "Sen nasıl bir insansın. Bu nasıl midesizlik?" diyen kız arkadaşa, Brody "Sen de annelik duygularını hasta bir biçimde bu yaratıkla tatmin etmeye çalıştın" diyerek karşı taaruzla utanmazca cevap veriyor, beriki de "evet ben de çok sapıkmışım" diyerek Brody'i affediyor!!! Sevgiliyi aldatma, bunu insan olmayan bir şeyle yapma, bunu yaparken sevgiliye yakalanma, bilim adamının deneyini becerirken başka bir bilim adamı olan sevgiliye yakalanması vs vs gibi durumlarla eşdeğer bir sapıklık doğrusu!!!

Neyse efendim, 2 nolu sahne içerisinde iken Adrien Brody'nin bir lafı var ki, tüm filmi özetliyor:
"WE FUCKED IT UP". Bu hem son derece doğru bir tespit, hem de bir öngörü. Çünkü Brody'den hamile kalan yaratığın doğuracağı erkek yaratık da filmin sonunda Brody'nin sevgilisini becerecek!

Piranha 3D - Alexandre Aja 2010

2010-09-02T16:51:00.004+03:00

Filmin kısa çözümlemesini şu şekilde yapabiliriz: İlk yarıda gösterilen popo ve memeler ikinci yarıda piranhalar tarafından yenmektedir.

Tabi davulun sesi twitlenince hoş gelir. Zira bu kadar kısa özetlediğimizde "aaa oneya?!" tepkisi yaratabilecek ve merak uyandırabilecek bu dönüşken süreç, filmin süresi olan 1.5 saate yayıldığında insanı meme, popo ve piranhalardan soğutur...

Kısaca özetliyorum, dikkat ediniz: "Nereye gidiyor bu gençlik?!" sorusuyla yolcu ettiğimiz, etik değerlerden ve büyüğe saygıdan nasibini alamamış ABD gençliği aslında bahar tatillerini geçirmek üzere Viktorya gölü başlıklı bir göle tatile gidiyorlarmış meğer. Tatil anlayışları göl kenarında dinlenen tekno müzik eşliğinde kitlesel olarak 3G: göt-göğüs-göbek sallamak olan gençler, bir deprem sonucu göl tabanında açılan yarıktan fırlayan tarih öncesi piranhalar tarafından hunharca ısırılırlar. Elisabeth Shue ise piranhalar ve gençler arasında arabuluculuk yapmaya çalışan kasaba şerifini canlandırmakta. Gençleri ise tahminimce striptiz kulüplerinden veya porno film casting şirketlerinden toplanmış slikonlu ve bikinili kızlar canlandırıyor (bir tane sıska-şişman-kelfıdıl-kilolu-çirkin genç olmaz mı kardeşim bu ABD denen yerde?)

Afişinde "1975'de Jaws vardı, yıl 2010 şimdi Piranha 3D var" gibi şeyler geveleyen film, böylece sorumlu ve özeleştirel bir biçimde 1975'den bu yana sinemanın nasıl bozulduğuna ve yavanlaştığına işaret ediyor.

Şimdiye kadar korku filmlerinde ne amaca hizmet ettiğini algılayamadığım 3D tekniğinin bu filmde ne amaca hizmet ettiğini biraz anlar gibi oluyorum. İlkin, memeler ve popoların çok daha canlı göründüğünü belirtmeliyim. İkinci olarak, sualtı çekimlerinde bazı anlarda az da olsa gerilim yaratmayı başarabiliyor. Su yüzeyindeki çekimlerde ise ilginç bir şekilde perspektif yanlışlığı oluşuyor ve mesafeler yanlış anlaşılıyor. Ama 3D'nin zirve yaptığı sahne devasa bir kopuk penisin sinema salonunun ortasında havada salındığı ve kendini bilmez bir piranha tarafından yutulduğu sahne.

Klişe işçiliğinin irili ufaklı binlerce klişe ile ustaca bezediği filmde, küçücük kasabada yaşayan tarihöncesi dönem piranhalar uzmanı uyaran adam, şendul elisabeth'i şenlendirecek yakışıklı ve işgüzar araştırma ekibi başı, onlar aslında yavruymuş geyiği, tam tatil zamanı gölü boşaltamayız düsturu ve dans etmekten başka yaşam fonksiyonu bulunmayan gençler gibi klişeler ile doyasıya karşılaşabilirsiniz. Alexandre Aja'nın High Tension, Mirrors, Hills Have Eyes gibi ciddi ve iddalı filmlerinin ardından yaptığı bolca komedi ve klişe unsuru bulunduran bu film, Fransız korku yönetmeninin bana göre en kötü işi oldu. Bol kanlı ve göğüslü içeriği ve 3D özelliği nedeniyle televizyonda gösterildiğinde izlememeniz gereken (nasıl olsa kesilir) bu filmi sinemada da bir olasılık yapacak iş konusunda konu sıkıntısı çekiyorsanız izleyebilirsiniz.

Sex and The City 2 - Michael Patrick King 2010

2010-06-23T11:33:00.002+03:00

Bunun ilk filmini yazdığım zaman yer yerinden oynamış, "vay gökhan öyle böyle olmuşsun" cularla "anam belime spoiler yedim" ciler, "ummadığım taş başımı yardı" ekseninde koalisyon hükümeti kurmuşlardı.

İkinciyi de gittim çatır çatır izledim. Ohhh çok da güzeldi. Üç, dört beş ne kadar yığabilirlerse hepsini de izlicem burdan sevenlerime sevmeyenlerime duyuru.

Holivud filminin, aksiyon olsun, romantik olsun, komedi olsun sevmediğim bir huyudur beni oldu olmadı demeden birşeylere inandırmaya dair beyhude çabası. Oysa bu sex and the city lerde böyle rahatsızlık verici bir gaye yok en azından. Hele bu ikinci film çok çok daha samimi bu anlamda: bunda konu monu da yok. Geçkin kızlarımız, ekibi bir araya toplayıp abudabiye giriyorlar. Alabildiğine papuç, alabildiğine entari, alabildiğine cevelri... Daha ne istersin ki. Amacına uygun, konuyla monuyla hayatını gasp etmeye çalışmayan, şatafat, takı, takım taklavat göstermekten gayri amacım yok diyen muazzam ölçekte samimi bir film.

Üstelik bu ikinci filmde şunu da görüyoruz ki yönetmen biraz pişmiş: ilk filmde papuçlara, entari ve cevelrilere 1 saniyeden uzun tek kare odakları vardı. eee bir yandan da az da olsa bir konu ekseni olduğundan ilk filmin (şu bununla evlenebilecek mi acaba çok merak ediyorum konusu), filmin gerçek amacı olan papuç-entari gösterme arzusunun dışavurumu olan bu anlık karelemeler filmin dalgasız-kıpırtısız konusu içinden baş veren minik pornografik adacıklar gibi görünüyordu. İkinci filmde papuçu, entariyi ve cevelriyi adam bütün film satıhı üzerine eşit miktarda yaymayı başarmış, ohh böyle güzel güzel yaymış yedirmiş adam. İyi de olmuş: eşit miktarda papuç, her an her sahnede! Sahnesel papuç yetmezliğine son veren ellerinden öpem! Tebrik!

Bakjwi (Thirst) - Chan Wook Park 2009

2010-02-26T01:02:00.005+02:00

Bu film, bilginin lanet olduğunu kanıtlar nitelikte. Birçok sinema blogunun aksine (ve diğer bilimum kültürel blogun), filmseyretmefabrikası blogu sinemayı informatik düzeyinde takip etmez. Yani kültür blogu değildir aslında.... Hangi yönetmen bu sene hangi filmi çekiyor/çekmiş, hangi festivallerde hangi filmler ödül almış vs gibi konular takibimizde değildir. Biz yalnızca filmleri izler, keyif alır veya almaz, ancak yorumumuzu son tahlilde, doğrudan sonuç/ürün/film üzerinde yaparız. O yüzdendir ki, biz fabrikayız...

Oldboy'un yönetmeni Chan Wook Park'ın şu filmi çektiğinden haberdar olmadık mesela. Konusunu da önceden bilmedik. Hiçbir fikrimiz yoktu bu filmle ilgili olarak. İşyerinde sıkıldığımız bir gün sevdiğimiz bir arkadaşımız git film izle dedi, gittik sinemaya, baktık ne varmış diye, annaaaaa chan wook park'ın filmi var gidelim dedik, girdik. Görüldüğü üzere filmle ilgili sansasyonel herhangibir informatike sahip değiliz, alabildiğine temiz kalpliyiz. Bununla birlikte Chan Wook Park kimdir, necidir, filmleri tarzı nasıldır alabildiğine bilmekte ve hazzetmekteyiz. Ancak hiçbir haltla olmadığı üzere, kendisiyle de iletişimimiz hayranlık kontenjanından değildir görüldüğü üzre. Biz yalnızca güzeli sever, sonuca bakar, babamızın oğlu olsa dandirik iş yapan, eve almayız.

Filmin vampir filmi olduğunu idrak edişimizin aldığı süre takdire şayan. Aynı zamanda bir aşk filmi olduğunu anladığımız sürenin de ondan aşağı kalır yanı yok. Buna işte, filmi-öyküyü yaşamak denir. Biz tüm bu temaları, gazeteden-internetten okuyarak değil, söz konusu filmi izlerken öğrendik.

Belki de herşeyin küçüğünün güzel olmasının sebebi, küçüğün tabula rasalığı olmasın!

Her neyse, bu filmi izleyin. Daha önceden izleyebilmiş olsaydık, kesinlikle 2000lerin ilk 100 korku filmi listemize girecekti.

Chan Wook Park'ın en sevdiğimiz huyu, fantastik anlatıları insancıl detaylar üzerine oturtabilmesidir bizce. Örnek olarak I'm a Cyborg but Thats OK, veya Oldboy gösterilebilir. Zira bu filmde de alabildiğine fantastik bir konu olan vampir konusunu yine son derece insancıl bir anlatı ve gerçekçi karakterler aracılığı ile aktardığını görüyoruz. Sanki zigonlu, çekyatlı, türk halılı ev ambiyansımızda bir vampir filmi çekilmiş gibi, o derece. Kendisinin ikinci sevdiğimiz huyu da, insani sınırlandırmaları olabildiğine fantastik ve çarpıcı bir vurguda verebilme gücüdür. Bir önceki nedenimizin tam bir izdüşümü oldu... Bu ikinci huyu açar isek: Örneğin Oldboy'da, Dae-su Oh'un 15 yıl boyunca hapsedildiği yeri basıp ordaki 20 kişiyi dövdüğü sahneye, bu bir Chuck Norris veya Steven Seagal filmi olsa klişe deriz. Ama bu sahne (ki bana göre gelmiş geçmiş en iyi dövüş sahnesidir) kahramanın insani sınırlarını her anında hissettiğiniz bir sahnedir. Buna benzer bir algıyı, Bakjwi (Thirst)'teki sevişme sahnelerinde elde edebilmek mümkün.

Ejder Kapanı - Uğur Yücel 2009

2010-01-27T21:53:00.003+02:00

Size bir SWOT analizi yapayım. Yalnız ondan önce filmin neden Türkiye'nin ilk seri katil filmi olarak lanse edildiğini anlamadığımı belirtmek isterim. İzlemedim ama en basitinden ve yenisinden Beyza'nın kadınları yok muydu? Hafızamız bu kadar mı sığlaştı yahu...

STRENGTHS:
Uğur Yücel faktörü: Yazı Tura gibi Türk sineması için oldukça önemli bir filmi yönetmiş olan Yücel, bu filmde potansiyelinin büyük bir bölümünü seferber etmemiş olsa da yine de hissettirebildiği bir tarzı var.
Diyalog inşası: Bana göre Türk sinemasının en zayıf noktası. Yetersiz, kötü diyaloglar. Kötü diyalogları Uğur Yücel filmlerinde göremezsiniz. Bu kez senaryoda Yücel'in imzası görünmese de ben mutlaka bir etkisi olduğunu düşünüyorum.
Oyunculuklar: Bazı oyuncuların olağanüstü başarılı olduklarını söyleyebilirim. Ne derseniz deyin ama Kenan bence bu tür rollerle çok iyi bütünleşiyor. Başarılı.
Istanbul, farklı bir bakış: Yücel'in vizöründe İstanbul bambaşka, tekinsiz, sürekli gece altındaki, siyah gri, gölgeli bir koridora dönüşüyor.

WEAKNESSES:
Bazı oyuncuların bazı sahnelerdeki durumu veya durumsuzluğu: Ezo rolündeki Berrak Tüzünataç'ın yoğun duygusal sahnelerde zorlanması. Kıyı köşe rollerde kullanılmak istenen İlker Aksum gibi oyuncuların kıyı köşe rollere entegre olamayacak kadar sivri olmaları, rol çalıp sonunda da öyle bırakmaları. Kısmen casting kusuru kısmen oyuncu yönetiminin kısa kalması.
Senaryo: Diyalog yazımınıdaki başarının genel olarak öyküye bakıldığında yakalanamadığını görüyoruz. Senaryonun amacı ve nereden gelip nereye gittiği belliyken ve takdir toplayabilirken, bu yolculuktaki kullanılan duraklar ve metodlar ilgi çekici değiller. Senaryoyu yazan kişi sanki birkaç tane seri katil filmini alelacele izleyip, seri katil filmine giriş 101 ders notlarına üstünkörü bakıp bir metin oluşturmaya çalışmış gibi. Türkiye'ye ait bir gerçekliği özgün bir biçimde aktarma hedefinde olan bir filmin, mekanik anlamda başvuracağı seri katil öyküsü işleyiş biçiminin de hiç olmazsa biraz daha özgün olmasını beklerdim. Haritada birleştirilen cinayet mahalleri mi! komik olmayınız!
Hem o hem o: Hem senaryo kusuru hem de casting... Katili 15 dakikada öngörebildiğiniz bir film. Şahsen hiç zorlanmadım. 15 dakikada buldum, filmin sonuna kadar da bu buluşumu bozabilecek veya tehdit edebilecek tek bir twist bile olmadı. Bu anlamda gerçekten çok kötüydü. Bu daha çok senaristin halletmesi gereken bir sorun öte yandan, düşündüm de, castinge laf atmayalım. Bu senaryo derinliksizliğini ve boyutsuzluğunu Ceyda Düvenci'nin lüzumsuz karakterinde de hissettim. Pavyon şarkıcısı sevgiliye ne gerek var anlamıyorum. Bu bir klişe. Bunun yerine Uğur Yücel'in karakterine biraz daha derinlemesine bakmayı tercih ederdim. Düvenci karakteri buna aracı olmadığı gibi, Yücel'in sahnelerinde bulunduğu için onun derinliğinden de çaldı üstelik. Bu adam niye otellerde yatıyordu, mutsuzluğunun temelinde ne vardı? Bu ikisi arasındaki ilişkiye odaklanacaklarına Kenan ve Uğur arasındaki ilişkiye odaklansalardı hiç olmazsa filmin sonu için yatırım yapmış olurlardı. Anlamsız...

Ayrıca üst kattaki adamın Nejat İşler olması gerekirdi, adli muhabir değil!!! (bu filmde olacaklarla ilgili olarak yanıldığım tek nokta oldu (ki bu tahmini de film arasında yapmıştım, düşünün artık tahmin edilebilirdiği), mantık olarak üst kattakinin Nejat İşler olması gerekiyordu, olayların artık çözüldüğü o noktada yeni bir yan karaktere kesinlikle gerek yoktu: bence senaryo hatası)

OPPORTUNITIES:
Güncel konular, her zaman gündemde kalacak konular. Politik bir derinliği olabilen bir suç filmi ortaya koymanın getirdiği vahşi cazibe ve yayılım alanı.

THREATS:

Mustafa Altıoklar'ın ortaya çıkıp Laan Türkiye'nin ilk seri katil filmini esas ben yaptım! demesi.

You gui zi (Oily Maniac - YAĞLI MANYAK) - Meng Hua Ho 1976

2010-01-23T17:05:00.003+02:00

Bu filmle ilgili bilmeniz gereken birkaç şey var. Eğer yeşilçam muadili bir kötü film izlemek isterseniz de "türke türkten başka yoktur dost millet" veya "yerli malı yurdun malı" söylemlerine dalarsanız şunu bilmelisiniz ki prensim, çinliler kötü film zevkimize estetik anlamda ortak olabilen benzeş bir millettir. Gerçi Çince sinirimi bozan tuhaf bir dildir, dil bile diyemiyorum, genlerimden gelen tutkulu bir nefretle nefret ediyorum çincenin çekirge gıcırtısı seslerinden. Çince konuşan kişiler duyduğumda atalarımın sırf bu gıcıklık yüzünden çinlilerin başına yedibela kesilmiş olabileceklerinden şüpheleniyor, hatta japonların antiçin politikalarına empati duymaya kadar vardırabiliyorum. neyse ki sonra geçiyor sağlam kafayla düşününce.

filmle ilgili bilmeniz gereken ikinci şey bunun dünyanın en berbat süper kahraman hikayelerinden biri hatta belki bizzat kendisi olduğudur. sevdiği kişilere eziyet eden bir çeteyi durdurmak isteyen sakat bir genç, eski bir büyüden faydalanarak kendini yağlı bir manyağa dönüştürmektedir. şekil a.

sonra da her nerede kötülük yaşanıyor ve yaşanılıyorsa oraya akan bu yağlı kardeşimiz, kötü adamları boğup hırpalayıp yağlayarak intikamını alır.

örneğin alttaki resimde yağlı manyağı kürtaj yapılan ruhsatsız bir kliniği basarken görmekteyiz.

filmle ilgili üçüncü bilinmesi gereken, filmde oynayan tüm kadınların göğüslerinin göründüğüdür. yaağlı manyak kadın erkek ayırmaksızın yağlama yaptığından kimi zaman onları da yağlar. çekildiği dönem itibarıyla, estetik anlayışı ve kadın göğsü göstermekteki bu olağanüstü çabasıyla, turist ömer uzayyolundayı anımsatan kötü efektleriyle, kötü adamların tecavüzcü coşkun duruşlarıyla, 70ler türk sinemasına nefis bağlantıları olan bu filmi çok izlerseniz arka fonda gölgeler arasında aydemir akbaşı görebilirsiniz.

Avatar - James Cameron 2009

2010-01-04T22:04:00.010+02:00

Yeni yılın ilk filmi olarak Avatar'ı, 3D izlemiş olmak gerçekten sinema tutkunu birisi için çok büyük bir şans. Hani öyle sinema tarihinde on yılda bir olabilecek türde bir film çıkar bazen, işte böylesi bir filmin yeni yılımın ilk filmi olması küçük bir mucize. Filmin ruhumu cezbeden başka özelliklerinden dolayı da aynı zamanda: Örneğin bir bilimkurgu ve özel olarak Ursula L.Guin severi olmam... En sevdiğim kitaplardan birinin Le Guin'in Dünyaya Orman Denir adlı kısa romanı olması. Avatar'ın konusu, anlatılış biçimi ile Le Guin'in felsefesi üzerine tam olarak oturması ve Avatar filmi ile Dünyaya Orman Denir arasındaki yadsınamayacak ruh ve tema bağlantısı.

"The Word for World is Forest" yazıldığı dönemde Vıetnam savaşı devam etmektedir. Ülkesinin gerçekleştirdiği haksız işgali ve yaşanan anlamsız dehşeti aktarmak isteyen Le Guin maden için br orman gezegenini işgal eden insanlara karşı yerlilerin umutsuz ve mistik direnişlerini anlatır. Bu halk ruhlar dünyasında yaşar ve uyku onların kutsal sığınağıdır. Orman halkının arasına giren ve onların mistik varoluş felsefesini madde üzerine kurulu bir derinliksizliğe tercih eden bir dünyalı onların ormanı ve dünyalarını kurtarma mücadelelerine katılır.

Dolayısıyla Avatar'dan keyif aldıysanız Le Guin'in Dünyaya Orman Denir'ini de okumanızı tavsiye ederim. Birşey yitirmezsiniz. Yazarın tüm kitapları özdeş felsefe ve anlayış üzerine kurulu olduğundan sonra da muhtemelen diğer kitaplarıyla devam edersiniz.

Ancak Avatar filmi için 10 yılda bir gelebilecek bir film benzetmesi yapmış olmamın başka dayanak noktaları var. Le Guin'in anlatısının her zaman için iş yapan, hayata bir de diğer taraftan bak biçimindeki Kurtlarla Dans - Son Samuray temasıyla birleşmesinin ötesinde bir anlamı var bence bu filmin. Mükemmel yapım kalitesi, efektleri, harcanan 500 milyon doları bir yana bıraktığımda bile oldukça önemli bir çıkış noktası ve tezi var filmin. Tüm bu yukardaki öğelerin üzerinde duran bu aykırı tez filmi bir pırıltı haline getiriyor. Hani yıllar sonra geriye dönülüp bakıldığında, sinemanın evrimi ile ilgili kitaplar yazıldığında mutlaka atıfta bulunulacak, kitaplarda kendisine yer bulacak bir anlam.

Son dönemde, daha doğrusu son on-onbeş-yirmi yılda çekilen bilim kurgu türü birçok film sayabilirim size. Bu filmlerden azımsanmayacak bir kısmı var ki bunlar sanal gerçeklik üzerine filmlerdir. Özellikle dikkat ettiyseniz son yıllarda sanal gerçeklik üzerine filmlerin sayıları ciddi biçimde arttı. William Gibson'ın romanlarıyla patlamasını yapan Cyber Punk akımı özellikle son on yıllık sinema tarihine çok büyük ve önemli filmlerle, sanal gerçeklik ve gerçeklik kavramlarının birbirine yansıtıldığı yapımlarda damgasını vurdu. Matrix, daha öncesinde Total Recall (Gerçeğe Çağrı) gibi filmler izledik. Matrix bilim kurgu sinemasında önemli bir referans noktası oldu. Özellikle son yıllarda çekilen birçok bilim kurgu filmi var ki hepsinin ortak noktası çarpıtılmış gerçekliktir: A Scanner Darkly, 2009 yapımı Surrogates (Suretler), vızyona girecek The Gamer vs vs vs.

Bu tür filmlerin hepsi, özellikle Matrix'den başlayarak sertleştiler ve sanal gerçekliği hedef alan ve gerçekliğin - insanlığın değerini yücelten yapımlar oldular. Bu filmler çok sağlam bir temel üzerine dayandılar ve kesinlikle destekleri vardı: Dünya giderek daha fazla simulasyon üzerine kurulu bir dünyaya dönüşüyordu. Medya, Internet, oyunlar, televizyon, bütün bu endüstri ve kapitalizm. Dünya aklımızı başımızdan alıyordu. Bir oyunun içine düşüyorduk ve bu oyunda herşey sanaldı. Gerçekliğin yerini sanal değerler almaya başlamıştı ve bu filmler insanın simulasyondan, bu dönüşümden yana olan gizli inançsızlığını ve korkusunu aktardılar.

Oysa Avatar ne yaptı? Ne yaptığını nasıl yaptığını söylemden önce sonucunu aktarmalıyım belki de. Filmin adı ne kadar da anlamlı: AVATAR. Yani Internette kendi resmimizi kullanmak istemediğimiz durumlarda kullandığımız şu ilginç resimleri, hoşlandığımız - anlamlı bulduğumuz suretlerimizi, sanal varlığımızın özeti avatarlarımızı düşünün. Bu film kendisi olmaktan vazgeçip AVATARI OLMAYI TERCİH EDEN sıradan bir adamın öyküsüdür. Yani sanal gerçekliğini, somut gerçekliğine tercih eden ve bu tercihini hepimizin desteklediği Jake Sully'nin. 10 YIL ÖNCE Matrix'de Cypher sanal bifteği gerçek lapaya tercih ettiğini söylediğinde kendisini ne kadar da ayıplamış, nasıl kötü adam bellemiştik. Oysa Jake Sully sanal gerçekliğindeki dünya ve sevdikleri için kendi varlığına - varoluşuna - dünyevi kardeşlerine ihanet ettiğinde, onu benimsedik.

Çünkü geçen bu sürede onca korktuğumuz sanal gerçeklik daha derin ve temelli bir anlam kazandı. Şunu fark ettik belki de: sanal diyerek korktuğumuz bu simulasyonun zaten içerisindeyiz biz. Kimbilir kaç senedir bunun içindeyiz. Kapitalizm dediğimiz, şan şöhret dediğimiz, iyi yaşam dediğimiz, para deyip uğrunda ömrümüzü çürüttüğümüz şeyler, toplumun genel beğenileri ve kaygıları: bunlar aslında neler ve ne kadar gerçekler? Biz uzun yıllardır bu düzenin içinde yaşıyoruz ve içinde yaşadığımız bu kavramlar, bunlar ne kadar gerçekler ki?

Jake Sully'nin filmin açılışındaki monologlarından bir alıntı yapayım. Kardeşinin cebindeki üç kuruş para için öldürüldüğünü anlatırken : "Cebindeki kağıtlar için öldürüldü" der Jake. Onlar para değil kağıttır. İçinde bulunduğumuz gerçekliğe göre bu paradır. Ama daha üst bir gerçekte, evet kağıttırlar.

Sadece ruhların anlamlı olduğu ve anlamın tinsel temellere dayandığı bir dünyada Jack gerçekliğini bulur. Kimilerine göre somut bir temeli olmayan bu düzlem gerçek değildir ama Avatar'ı izleyenler soyut kavramlar üzerine kurulabilecek bir dünyanın,
içinde yaşadığımız somut anlamsızlıklar dünyasıyla karşılaştırıldığında çok daha gerçek olabileceğini belki hissetmişlerdir. Belki de tüm önceki filmlerde özenilen ve geri dönülmek istenen gerçeklik çok çok öncede yitirilmiştir ve içinde bulunduğumuz süregelegiden simulatif gerçeklik kapitalist anlayış biçimlerimizin olmaktan aslında mutlu olduğu güçlü bir bahane, sağlam bir sığınaktır.

Psycho - Gus Van Sant 1998

2009-11-16T11:53:00.004+02:00

Fabrikayı yeniden hizmete açmaya karar verdim. Bunda:

a. İşlerimin bir nebze yoluna girmiş olmasının
b. Girmiş olduğum sıkıntılı ruh halinin
c. a ve b neticesinde satın almış olduğum devasa TV nin büyük etkisi bulunmaktadır

Haftasonu yaklaşık 15 kadar filmi banamısın demeden çıkır çıkır izledim. Bunların üç tanesi gerçekten ilgi çekiciydi. Caveh Zahedi'den I Am A Sex Addict, Jesse Baget'den Wrestlemaniac (Güreş manyağı!) veya diğer adıyla El Mascarado Massacre (Güreşçi Manyak :)) ve nihayet Gus Van Sant'dan Psycho.

Şimdi... Saymış olduğum üç filmden ilk ikisini bayıla bayıla kımıltısız izledim. Üçüncü filmi de kımıltısız izledim ama nedeni ayılıp bayılma değil, bilakis ve birebir başka birşeydi: şaşırma!

10 yıldır bir şekilde izlemenin kıyısından geçemediğim Van Sant'ın Psycho'su beni adeta koltuğa mıhladı diyebilirim. İzlediğim filmin Alfred Hitchcock'un filminin renklendirilmiş hali mi yoksa Van Sant tarafından çekilmiş Psycho mu olduğunu anlayabilmek birçok sahnede mümkün değildi. Van Sant'ın ne yaptığını veya ne yapmaya çalıştığını anlamaya çalıştım diyebilirim. Bu da yoğun efor harcadığım, pürdikkat geçen 105 dakikalık bir zaman diliminde oldu.

Sonuçta 105 dakika da yeterli olmadı hatta ve film hakkında son derece ağır yazılmış olan olumsuz eleştiriler okudum bir dizi (olumlu eleştiri yoktu zaten); izleyenler nerelerden vurmuş bir bakmak istedim. Genelde filmin amacı anlamsız bulunmuştu. Ne için harcandığı belli olmayan hatırı sayılır bir efor harcanarak, güzel paralar ve oyuncular (Anne Heche, Viggo Mortensen, Julianne Moore, Bill Macy vs) kullanılarak çekilmiş, orjinalinden görünürde neredeyse hiçbir farkı olmayan bir film. Peki hiç mi farkı yok? Var tabi ki, var da şöyle var:

Marion Crane'in orjinal filmdeki giysi kreasyonu beyaz ve siyah, burada yeşil ve turunculu
Marion Crane orjinal filmde 40bin dolar çalar, burada 400bin (bir sıfır eklenmiş enflasyona istinaden)
Marion Crane arabasını orijinal filmde üzerine 700 dolar vererek değiştirir, burada 4000 doları veriyor (enflasyon araba fiyatlarını nıspeten az vurmuş)
Marion Crane'in göğüsleri görünür
Norman Bates Marion'u gözetlerken açıkça masturbasyon yapar
Norman Bates bir takım efemine tavırlar sergiler
Film renkli
Arabaların çoğu yeni
Giysilerin ise bazıları yeni. Örneğin dedektifin giysilerinde fazla değişiklik yok.

Yukarıdaki farklar dışında filmin görünürde Hitchcock'un filminden hiçbir farkı yok. E madem yok da, bu film neden çekilmiş diye sormaz mı insan? Sorar...

Peki bu soruya "bu film Hitchcock'a ve dehasına bir saygı duruşudur" diyerek yanıt verilebilir mi? Sonuçta her aktör ve aktrist bir Norman Bates veya bir Marion Crane gibi sinema tarihine işlenmiş karakterleri oynamak ister. Oyuncular için güzel bir fırsat. Peki bir yönetmen neden bir ustanın filminin aynısını çekmek ister? Aynı kamera hareketlerini kullanarak, aynı açılar ve aynı diyaloglarla. Onun izinden gidip bu deneyimi yaşamak için mi? Diyelim ki evet: Peki bir prodüktör yukarıda saymış olduğum akademik istekler tarafından nasıl güdülebilir?

Bu saygı duruşu yaklaşımını pek doğru bulamıyorum açıkçası. Aklıma şu geliyor kendimi Van Sant'ın yerine koyunca: Ya ben bu filmi çektim saygı duyaraktan ama şimdi Alfred bu filmi izlese bana ne der acaba? Helal koçum ne güzel saygı durmuşsun der mi?

"Olum ne yapmışsın sen benim filmin aynısını çekmişin! Niye zahmet etmişsin" der bence... Veya "vay be renkli çeksek demek böyle olacaktı, hııı siyah beyaz iyiymiş o zaman. Sağol birader" de diyebilir.

Oysa ki neler neler yapılabilirdi... Sonuçta Hitchcock vizyonuyla sinema tarihini değiştiren bir yönetmendi. Mutlaka her vizyoner insan gibi onun zekasının ve bakışının da sıkışmak zorunda kaldığı, dönemin ortodoks beğeni ve ahlakı tarafından çizilmiş ahlaki ve estetik sınırları vardı. Bu vizyon bugünün özgürlüğü içerisinde, Hitchcock'un bakışı özümsenerek gerçekleştirilmeye çalışılabilirdi. Bu, Marion Crane'in göğüslerinin gösterilmesinin ötesinde birşey. Hitchcock'u daha özgür kılmayı deneyebilirdin mesela, bu iyi ve zorlu bir çaba olurdu.

En basitinden Marion Crane'in eline bir cep telefonu verirdin. Cep telefonunun hayatımıza girmesinin gerilim kültürünü nasıl değiştirdiğinin güzel bir parodisi olurdu :) Marion sevgilisine SMS gönderirdi, "şu an Bates moteldeyim, tostumu yiyorum, yarın yanındayım aşkım" diyerekten. Ondan sonra senarist düşünsün nasıl bağlayacağını :D

Aslında Van Sant bütünüyle çabasız da değil. Örneğin Viggo Mortensen'in canlandırdığı, Crane'in sevgilisi Sam karakteri orjinal filmde yeterince açıkça ortaya konabilen bir karakter değildir, daha çok bir monotiptir. Van Sant'ın bu karakteri (tabi Viggo'nun da kısmen başarısı var burada) biraz özgürleştirmeye çalıştığını görüyoruz. Oldukça hoyrat ve vurdumduymaz bir Sam'e, sevgilisi kaybolduktan sonra neredeyse sevgilisinin kız kardeşine yazılan bir karaktere bakıyoruz. Hatta neredeyse adamın kız arkadaşını değil, 400bin doları aradığını düşüneceğiz. Bununla birlikte tam olarak böyle de değil, çünkü zaman zaman Van Sant'ın Sam'i bize bunu düşündürse de, yine de bu net değil. Oldukça silik bir değişiklik ve silik bir motiv.

Orjinal filmle bu film arasındaki farklar bu derece az olunca, bu durum Van Sant'ın aleyhine işlemeye başlıyor. Ne zaman ki Norman Bates karşımıza çıkıyor işte orada film, başkaca bir önerisi de olmadığından, bütünüyle çökmeye başlıyor. Diğer karakterlerin hepsi başarıyla canlandırılıyor. Ancak Norman Bates rolündeki Vince Vaughn bu rolün adamı değil. Odaktaki karakteri zayıf kalınca film de haliyle çöküyor. Van Sant'ın Vince Vaughn'a nasıl bir direktif verdiğini anlamıyorum. Kafana göre takıl mı? Efemine ol biraz mı? Ara sıra kendi kendine gül de izleyici manyak bu desin mi? Bu potporik hareketler malesef bu yeni Norman Bates karakterini izleyiciyi etkileyebilecek bir güce kavuşturamıyor.

Bence yönetmenler başka yönetmenlere bu şekilde saygı duymayı bir kenara bıraksınlar, yeniden yapıma başvuracaklarsa önce izleyiciden saygı almaya konsantre olsunlar. Ya da izleyiciyi tamamen boşverip yepyeni bir vizyon yakalamaya... Arada kalan çabalar biraz boşa çabalar.

Terminator: Salvation (Terminatör: Eleştirmenlerin Bittiği An) - McG 2009

2009-07-05T22:40:00.014+03:00

Terminatör, bana göre sinemada yansıma bulmuş gelmiş geçmiş en iyi bilim kurgu fikirlerinden birisi. İçerisinde gerilim, korku, aksiyon bulunduran müthiş bir sentez. Üstelik işlerliği olan bir fikir, çünkü her türlü izleyiciyi etkisi altına almasını sağlayacak çıkış ve dayanak noktaları var. Sanırım başarısını da buna borçlu.

Bilim kurgu türünün izleyici nezdinde yaşayabileceği en büyük sorun inanılabilirliği sağlamak. "Yapımcılar" nezdindeki en büyük sorun ise inanılırlığı sağlayacak "yapım maliyetleri"ne katlanmak. Setler, kostümler, makyaj, efektler derken paranız uçuverir alimallah. Zaten film stüdyoları ve yapımcılar dikkat ederseniz iki sebepten dolayı batar (Holywood'da; yoksa Türkiye'de her an batabilir):
1. Başarısız bir tarihi aksiyon filmi çekmek (Örn: Cutthroat Island)
2. Başarısız bir bilim kurgu çekmek (Örn: Waterworld)

Peki Terminatör neden iyi (hatta cin) bir fikir? Bilimkurgunun kralını, günümüzde çektiği için. Böylece yapımcılar, ekstra maliyete katlanmadan (özellikle ilk filmden bahsediyorum) ve izleyicilere zaman ve mekana dayalı disoryantasyon yaşatmadan, müthiş bir öykü anlattılar. Bu durumda içinde zamanda yolculuk olması gerekirdi, ve oldu... Bu durumda içinde aksiyon-gerilim ve dram sentezi olması gerekirdi (altın bileşim), ve oldu...

İlk Terminatör'ü, yatılı okulda, henüz küçük bir çocukken, videoda izlemiştim. Hatta videoda izlediğim ilk filmdir. Öylesine etkisine girmiştim ki günlerce aklımdan çıkmamıştı. Çok iyi film olması bir yana, ucundan birazcık koklatılan "geleceğin karanlık ve umutsuz, kaotik dünyasını" hep merak etmiştim. Karanlık gecelerde kırmızı gözlerinden ışık saça saça, kafataslarını çatur çutur eze eze yürüyen, insanları böcek gibi avlayan durdurulması imkansız soğuk makinalarla dolu bir dünya... Ne yapabilirdiniz? Bir değil, iki değil; "N" tane! Öyle ya, Terminatör filmlerinin bundan önceki her üçü de, "tek bir tane Terminatör'ün yok edilmeye çalışılması" fikri üzerine kuruludur. Öyleyse Terminatörlerle dolu bir dünyada ne kadar şansınız olabilirdi? John Connor, neye, nasıl direnebilirdi?: İnsanlar bu güç dengesizliğinden hareketle, bu denli umutsuz bir savaşı nasıl kazanabilirdi? Bunlar uzun yıllar boyu, cevabı merak edilen, ümitsiz sorular olarak, sinema izleyicisinin zihninin bir köşesinde kaldılar... Ben de hep merak ettim o geleceği. Bu serinin asıl gitmesi gereken yerin, izleyiciye açıklamakla mükellef olduğu varoluşun o olduğunu, filme konu olan fikrin doğası gereği bildim. Arada çekilen iki filmin de, top çevirme mahiyetinde olduğunu hissettim. Holywood'un para biriktirdiğini düşündüm. Paramızı alıyorlardı, çünkü bize anlatmaları gereken bu büyük bütçeli film için para biriktirmeleri gerekiyordu (çok iyi niyetliydim :) Dire Straits'in böyle bir şarkısı var: Ticket To Heaven, hastasıyım). Tek bir Terminatör için bu kadar para harcanıyosa, Terminatör dolu mahvolmuş bir dünyayı resmetmek için ne kadar harcanırdı kimbilir? Sabırla bekledim ve aradaki tüm filmlere koşa koşa başvurup, parayı verdim...

Bu yukarıdaki paragraf, aslında eleştirmenlerin bu filme neden olumsuz reaksiyon gösterdiklerinin altokumasını sağlayacak size. Mesele "beklenti" meselesi... Yoksa film iyi miydi kötü müydü, yönetmen ne yaptı, oyuncular ne yaptı, senaryo nasıldı vs vs gibi, bir filmin eleştirmen nezdinde değerlendirilmesini sağlayacak adil araçlarına başvurmadılar bu filmi değerlendirirken.

Onlar yüzünden bu filmi bu kadar geç izledim. Bu bana para kazandırdı; çünkü film dura dura haftanın filmi olmuş: üç paraya izledik. Öte yandan zaman kaybettirdi: filmin bu kadar iyi olduğunu bilseydim, korkmadan-çekinmeden, yıllardır beklediğim bu post-apokaliptik açılımı daha önce, hatta ilk anda seyrederdim.

Bir kere film çok iyiydi. Senaryosu, aksiyonu, oyuncuları, yönetmeni... Gerçekten "beklediğimin ötesindeydi". Benim anahtar kelimem de işte bu: beklediğimin ötesi. Çünkü bu beklenti kelimesi anahtar kelimemiz anladığım kadarıyla. Ben de kafataslarını eze eze yürüyen, kırmızı gözleriyle gecede ışık saçan terminatörler bekliyodum gerçi ama... Bu film böyle olmadı, ve iyiki de olmadı!

Genelde şu tür eleştiriler okudum: "Mad Max'e benziyor.. John Connor hiç sevimli değil"... Vay beee! Mahvolmuş bir dünyadaki kurak bir coğrafyada, gündüz vakti yapılan her çekim Mad Max'e benzer zaten. Bunun için ne yapabiliriz öyleyse? Bu dünyanın acı gerçekliği ile diğerlerinden çook daha uzun bir süredir muhatap olmak zorunda kalan her adam da Christian Bale'in canlandırdığı John Connor tiplemesine benzer, yazarların kara kavruk dedikleri, avurtları çökük işte o karakter (Bkz: Hemingway, Çanlar Kimin İçin Çalıyor)

Sadece Türk eleştirmenleri değil yabancı birçok eleştirmen de bu filmin kötü olduğu fikri üzerinde birleşmiş gibi görünüyorlar. Oysa ki alakası yok. Bu, düpedüz "iyi" bir film.

Buna kötü diyen, diyebilenlere, Terminatör 2 ve hatta 3'e neden iyi dediklerini ve katlanabildiklerini sormak isterim. Sonuçta onlar, fikir ve orijinalite anlamında bundan fersah fersah gerideler: 2. filmde ilk filmdeki robotun upgrade edilmiş, civa haliyle olan enteresan muhabbetler; ondan sonraki filmde ise potporik özellikteki dişi bir robotla olan enteresan muhabbetler.. Öyküyü bir adım öteye götürmeyi, yeni bir bakışa kavuşturmayı değil, odaktaki robotun yenilenen, başetmesi her geçen bölümde zorlaşan maharetleri ile ilgili olacak biçimde sınırlı, ilk filmin fikrini kopyalayan ve karbon kağıdıyla cukkayı doldurmaya yönelik düzlemlere yapıştıran yapımlar.

Oysa ki Terminator Salvation'da çok iyi bir öykü çizgisi buldum. Önceki filmlerin, karanlık geleceğe düşen bu gölgesinde başka türlü bir öykü vardı. Arnold fiziğinde ve duygusuzluğunda önceki filmlere hapsolan Terminatör fikri, bu filmde duygusal bir derinlik kazandı. Mahvoluş öncesinin zıttı bir resmi (doğal olarak mahvoluşun sonrasını) çizen, resmeden bu filmde Arnold'un yerine geçen Marcus Wright karakteri, Arnold'un tam tersi bir duygusal derinliği yakaladı ve izleyiciye aksettirmeyi başardı. Böylece harika bir simetri yakalanmış oluyor. Marcus Wright karakterinin derinliğinde, her şeye rağmen insan olmanın gücü vardı ve bu kısmen, bu kadar umutsuz bir durumda bile direnişin neden anlamlı olabileceğine dair ipuçları taşıyordu. Arnold'un canlandırdığı Terminatörler ne kadar duygusuz ve kalıpsa, Sam Wortinghton'un canlandırdığı robot da işte o kadar duygulu, kalıpdışı ve anlamlıydı. Ve bu anlam bu filmin doğal olarak insanlığı yücelten sınırları içerisinde çok önemliydi... İçinde bulunulan sert gerçeklik, kurtuluşa dair umutlarını isanlığın anlamının ve gücünün yüceltilmesine bağlı kıldığı için, başvurulabilecek en büyük açılım buydu, ve senaristler Markus Wright karakterinde bunu başardılar. İnsan olduğunu düşünen, insanlığını geri isteyen, makina olduğunun farkında olmayan bir robot... (Bkz. aynı zamanda hastası da olduğum, uzay şovalyesi "Rom")

Aynı şekilde, önceki filmlerde hissetmeyi başaramadığımız Skynet'in, ürkütücü olması gereken yapay zekasının sınırlarına bu filmde ilk defa tanık oluyoruz. Skynet, önceki filmlerde gelecekten geçmişe zırt pırt robot ışınlayan, her seferinde başarısız olan, buna karşılık her seferinde biraz daha belalı bir robot gönderen (beşbela, altıbela, yedibela... vs vs) biraz ısrarcı bir bilgisayar virüsünden farksızdı. Bu filmde ise onun, şeytani bir plan uygulayabilecek kadar insani bir yapay zekaya sahip olduğunu, plan yaptığını görüyoruz. Bu durumda da Skynet'in tanımı ve anlamı ile ilgili taşlar biraz yerine oturuyor ve çok daha ürkütücü oluyor. Ayrıca tasarımcıların yarattığı motorlu, devasa, suda giden vs vs gibi yeni terminatör tipleri de bence çok başarılı ve yaratıcıydı.

Filmin ilk yarısının ikinciden daha iyi olduğunu ve olayların çözüleceği noktada filmin biraz hantal kaldığını düşünüyorum. Buna karşılık aksiyonu ve efektleri ile sürükleyici, oyuncularının ve film ekibinin performansları ile inandırıcı, öykü çizgisi ile de etkileyici bir film olduğunu söyleyebilirim. Eleştirmenlere aldanmayın; bu Terminatör, onların beklentilerinin ötesinde bir Terminatör.

Robert Lepage - Possible Worlds 2000

2009-07-02T00:34:00.003+03:00

Filmseyretmefabrikası mail hesabının şifresini unuttuğum için şimdilik giremiyorum, o yüzden bu filmi izlememi isteyen arkadaşım, malesef size adınızla hitap edemiyorum. Ancak yine de şunu bilmenizi isterim ki: burada bir sorunumuz var!

Bu filmi yıllar önce IF'de izledim. (2002 miydi, 3müydü hatırlamıyorum, epey eski). Ne var ki açılıştaki şaşırtıcı biçimdeki kanlı sahnesi dışında, sadece güzel bir film olduğunu hatırlıyorum. Dolayısıyla filmi tekrar izlemek için değişik yerlerde aradım ancak bulamadım. Keşke mail atmak yerine kargo atsanız, içine de filmi koysanız, ne güzel olur yahu...

Asgari ücret de bir yere kadar. :)

La Morte Vivante (The Living Dead Girl) - Jean Rollin 1982

2009-07-01T23:37:00.002+03:00

Çok yakın iki arkadaş olan Catherine ve Helene kan kardeşi olurlar ve bir yemin ederler: Hangisi önce ölürse diğeri de arkadaşının ardından onu takip edecektir. Önce Catherine ölür. Henüz genç bir kadındır. Catherine aile şatolarının bodrumundaki lahite konulmuştur. Ancak 2 yıl sonra, toksik atıkları illegal biçimde buraya atmaya karar veren bir grup ahmak, varilleri illegal biçimde devirirler ve ortaya çıkan toksik gaz alaşımından faydalanan Catherine yaşayanların arasına dönmeye karar verir. Yalnız Catherine'in bir sorunu vardır: Doyurulmak bilmeyen kana susamışlığı. Ahmak adamları oracıkta tırnaklarıyla öldüren Catherine yavaş adımlarla aile şatosuna doğru seğirtir. Sevgili arkadaşının anıları ve özlemiyle öteden beri şatoyu satın almak isteyen eski dostu Helene ise durumdan habersiz, emlakçıyla görüşmek üzere şatoya gelir. Bir de ne görsün ki ölü dostu Catherine, emlakçının kanlı cesedinin başında oturur vaziyettedir.

Bana göre birçok açıdan Jean Rollin'in en iyi filmlerinden biri, belki de en iyisi. Belli bir türün içindeki filmler arasında da (bu tür zombi filmleri midir, vampir filmleri midir nedir?) kayda değer yere sahip olabilecek, o yere sahip olması gereken, bence önemli bir film.

Bugün B sineması, veya Avrupa İstismar sineması ile ilgili hangi kitabı açarsanız açın Jean Rollin ismini orada altın harflerle "Seks İstismarı" (Sexploitation) ve Erotik Korku Sineması başlıkları altında görebilirsiniz. Ancak adı bu başlıklar altında anılan, adı bu alt türlerle özdeşleşmiş bir yönetmenin elinden, her ne kadar pekçok kitap ve sitede "Erotik Korku" başlığı altında sınıflandırılsa da, bu denli içe dönük, bu kadar çarpıcı, özel, mahrem, kişilikli ve hassas film izlemiş olduğunu fark edebilmek, ancak algı yolları bütünüyle tıkanmamış, her nasılsa ezbercilikten uzak kalmayı başarabilmiş, halen-herşeye rağmen saflığın değerini bilen izleyicilere nasip olabilir. Burada bahsi geçen özellikteki izleyici işte şu sonucu veya akıl kamaşmasını hissedip ikirciklenebilmeli: "...lan acaba kötü film gerçekte kötü değil mi?..."

Ucuz erotik korku filmlerinin, Emmanuele 6 gibi saf erotik filmlerin yönetmeninden bahsediyoruz. Bu durumda nasıl bir içe dönüklük, nasıl bir mahremiyet, nasıl bir saflıktan bahsedebiliriz peki?

İşte bu noktada Jean Rollin'in anlatısının özgünlüğüne konuk olacaksınız. Bu an o özgünlüğü hissedeceğiniz an. Aralarında bu derece kanla ve tutkuyla bağlı bir ilişki, neredeyse bir varlık-yokluk aşkı olan Catherine ve Helene'in ilişkilerinin mekaniğini izleyiciye göstermeyecek çünkü. Bu ilişkinin, yönetmenin etiketinden dolayı hemen aklınıza gelebilecek "lezbiyenlik" gibi olasılıkları, ilk paragrafta sözünü ettiğim "saf bakışınızı" yitirdiyseniz, isterseniz bu filmi on kere izleyin peşinizi bırakmaz çünkü. Bırakın bu filmi, nereye bakarsanız bakın bırakmaz. Ancak üzgünüz, bu film bu anlamda sizi tatmin etmeyecek. Çünkü bu erotik filmlerin, softcore pornoların yönetmeninden, baş iki karakterin aralarındaki mahremiyette saklı olabilecek kadar güçlü, ve izleyiciye aktarıldığı boyutunun nedensizliği ölçüsünde duru bir dostluğun, ümitsiz anlatısıdır.

Ne kadar mı erotik? Hangi porno, hangi erotik sinema yönetmeni Helene'in elleriyle, çıplak Catherine'i yıkadığı, üzerindeki kanları temizlediği sahneyi 50 metre mesafeden çeker? Üstelik dışarıdan, dış gözle? Helene Catherine'i şatonun balkonunda yıkamaktadır; izleyiciyinin ancak yoldan geçen bir yabancının görebileceği kadarını görmesine izin vardır. Bir ev mahremiyeti, Catherine ve Helene arasındaki ilişinin sembolü bir evin mahremiyeti. Buna karşılık yine de bu yıkanma faslı dört duvar arasında değil, balkonda yapılmaktadır! Bütünüyle fikirsiz, tümüyle yabancı değilsiniz bu durumda. Biraz içindesiniz, ama ancak Rollin'in izin verdiği kadar. İşte bu kadar erotik. O erotizmi uzaktan hissedebilir, ancak bu ilişkinin özelliğine adım atamazsınız.

Filmin mahremiyete verdiği öneme dair bir başka işaret de önem sırasında Helene ve Catherine den sonra gelen iki diğer önemli karakterinin, Barbara ve Greg'in kimliklerinde saklı. Burada Barbara ve Greg ile izleyici arasında sembolik bir ilişki, özdeşleşme bulunuyor. Çünkü onlar turist! Barbara herşeye burnunu sokmayı seven, otun botun fotoğrafını çeken, aktif dinamik heyecanlı, Greg ise keyfine düşkün. Bodrumdaki ahmakları öldürdükten sonra beyaz elbisesi içinde şatoya doğru seğirten Catherine'in fotoğrafını çeken Barbara, daha sonra bu imajdan çok etkileniyor ve turistik yağmasına derinlik katmak üzere şatoya gidip oranın mahremiyetini tehdit etmeye karar veriyor. Ona göre burada elde edebileceği deneyimler ve görüntüler tüketmek için. Oysa bu evde yaşanan bir dram, bu şekilde dış boyutsuz gözlemlerle anlaşılamayacak bir anlam derinliği var. Derin bir öyküyle, bir erotik korku filmi bekleyen izleyici arasında olduğu gibi. Barbara ve Greg'in ölümleri izleyicinin ölümü anlamına geliyor.

Böylesine duygulu bir filmin, görsel açıdan bu kadar zorlayıcı ve sert olması da hatırı sayılır bir tezat doğuruyor. Jean Rollin filmleri içinde herhalde en kanlısı bu. Catherine'in kurbanlarını tırnaklarıyla parçalaması, onlardan parçalar koparması, bunu yaparken sanki kendinden bir parça koparıyormuşçasına acı içinde olması çok çarpıcı (Catherine'in vampir mi yoksa zombi mi olduğu belli değil, çünkü onları yemiyor - kanlarını içiyor) Catherine rolündeki Françoise Blanchard'ın performansı gerçekten mükemmel. Diğer yandan filmin en kilit rolünde, Helene'i canlandıran Marina Pierro'nun kimi zaman aksayan yavan performansı ise belki de filmin tek zayıf noktası.

Angels and Demons (Melekler ve Şeytanlar) - Ron Howard 2009

2009-06-23T01:19:00.006+03:00

Açıkçası bu yazıyı iki sebepten dolayı yazıyorum:
1. İşten yeni çıktım ve eve yeni geldim, ki bu durum belki bu filmi aylarca önce izlemiş olduğum tarihle içinde bulunduğumuz tarih arasındaki "deltayı" açıklar
2. Bu durumdan dolayı canım sıkılmaktadır, başka konulara konsantre olma ihtiyacı söz konusudur

Pek çok sebepten dolayı da bu filme yorum yazması uygun olmayacak kişilerden biriyim:
1. Dan Brown kimdir + necidir, bilmem. Kitabını okumam. Best seller sevmem. Bir Kızıl Nehirler'i seyretmişimdir, o da zaten kötüdür. Onun da zaten konuyla alakası yoktur...
2. Ron Howard filmlerinden sadece Cinderella Man'ı seyretmişimdir. Ki onu da film seyretme fabrikasında işleyip FIFO mantığında salmışızdır... gitmiştir... Bu yönetmenin filmleri konu itibarıyla kanımızca izlemeye değer değildir...
3. Tom Hanks canımızı sıkan bayık ve eblek bir Holywood mitidir.

Filmin ilk yarısında uyuduğumu belirtmeme bilmem ne ölçüde gerek var. Sürekli durmayan aksiyon, ardı ardına işlenen cinayetler, ordan oraya akan bir kovalamaca var bu ilk yarıda oysa ki... Eee niye uyudun diyenlere cevabım da şu olacak: sürekli aynı tonda akan mekanik bir öyküye kim, hangi göz kapağı dayanabilir. Otobüs de hızlı gidiyor ama yerine göre çatır çatır uyuyoruz. Tren de keza öyle... Hele bir de işten geç çıktıysak... Püfff.

İkinci yarıda ise ayıldım. Belki uykumu aldığım için... Kimbilir belki de patlamış mısırı arada alıp kendimize meşgale yarattığımız için. İkinci yarıda zaten filmin mekanikliği arınmaya, taşlar yerine oturmaya başladı. Şu tür gözlemlerde bulunabildik bu yarıda:

Vatikan şehrinde geçen bu filmden, James Bond'un İstanbul'daki maceralarını da konu alan 1999 yapımı, "The World Is Not Enough" türevi bir samimiyetsizliği, Vatikan'a alabildiğine yabancı olmamıza rağmen damıttık. Nasıl ki o filmde James Bond Kız Kulesinin altından hooooop diye Denizaltısı ile çıkıp, pıt diye Kız Kulesinin turistik ortamında karargah kuruyor idiyse benzer biçimde bu filmde de hoooop ve pıt diye Vatikan sınırları içinde her türlü lojistiği gerçekleştirebilmek mümkündü.

Filme karşı duyduğumuz inanmazlık ve güvenmezliği destekleyen bir diğer faktör de Ewan Mc Geragor'du. Şahsen Ewan'ı ve filmlerini severim. Bu derece bir yan rolde oynamasına ihtimal vermediğim için kendisinden son ana kadar bir hinlik bekledim ve nitekim beklediğim gibi de oldu. Böylece filmin bir numaralı hinliği de benim için anlamını yitirmiş oluverdiyordu daha baştan... Casting'e teesüf ederim. Yine de Ewan Mc Gregor'un anti-madde'yi yüklediği helikopterle gökyüzüne yükseldiği sahnedeki (oooh filmi veya öyküyü bilmeyenler bu komplike cümle karşısında ne afallamıştır şimdi haa) anlatım başarısı buradaki anlayışımı kısmen de olsa dağıtmayı başaracak güçteydi.

Ama olayların dandik bir video kaydıyla çözülmesi, şeytani bir hinliğin 5 dolarlık bir web cam ile bozulabiliyor olması, sadece benim değil, herhalde tüm film boyunca ordan oraya dolanan ve muazzam kültürü ve amansızlığı ile cinayetlerin sırrını bir başına çözmeye çalışan Tom Hanks dahil olmak üzere tüm oyuncu ve izleyecilerin canını sıkmıştır.

Aslında bence kötü film değildi (en azından ikinci yarısı; ilk yarısı gereksizdi). En azından bir best seller uyarlamasını aradan çıkarmış oldum, üstelik yarı fiyatına! Nedense bu film bende Umberto Eco'nun müthiş romanından uyarlanan "Gülün Adı" filminin kekrek tadını bıraktı.

The Last House on The Left (Soldaki Son Ev) - Dennis Iliadis 2009

2009-06-21T22:31:00.004+03:00

17 yaşında, hayatın baharında genç bir arkadaşımız olan Emma ve ailesi, tatillerini geçirmek üzere, ormanın ortasında, gölün kıyısındaki evlerine gider. Küçük kasabada hayat sıkıcı olduğundan Emma arkadaşı Paige ile takılmaya karar verir. Birlikte dinelen iki genç kız, kasabanın dükkanında kanlı paralarla alışveriş yapan sessiz yeniyetme oğlan Justin’le tanışırlar, ama paralara dikkat etmezler. Justin’de uyuşturucu olduğunu öğrenen kızlar onun mekanına gitmeye karar verirler. Bir süre de burada dinelen kızların rahatı, Justin’in ailesinin (babası Krug, amcası ve babasının sevgilisi) eve teşrif etmesiyle bozulur. Justin’in ailesi alenen psikopattır, katildir. Kızları ormana götürüp burada türlü işkenceler yapan ve ölmeye terk eden psikopat aile, fırtına patlak verince yakınlardaki eve sığınmak zorunda kalır. Ne var ki bu ev Emma’nın ailesinin evidir. Aile önce Türk misafirperverliği ile kazazede aileyi konuk eder. Bir yandan da merakla kızlarının eve gelmesini bekleyen zavallılar, evlerine buyur ettikleri kişilerin aslında kızlarına etmediğini bırakmamış psikopatlar olduğunu öğrendiklerinde, “psikopat” kelimesi anlam değiştirecektir.

Ne yalan söyleyeyim, bu yeniden yapım furyası patlak verdiğinden beri çok eğleniyorum. Wes Craven’in 1972 yapımı ilk filminin bir yeniden çekimi söz konusu bu kez de. Film son dönemlerde korku sinemasında sıkça gördüğümüz, 1970 ve 1980 korku filmlerinin yeniden çekimlerinde genelde olduğu üzere oldukça eğlenceli (uzakdoğu filmlerinin yeniden çekimlerinin ise genelde bana göre oldukça sıkıcı olduğunu itiraf etmeliyim).

Bu eğlence durumu zannedersem, konuyu izleyicinin zaten bildiğini varsayan yönetmen, senarist ve yapımcıların, konuyu tamamen anlatmak yerine kanlı ve canlı ufak tefek detaylara daha fazla takılabilmelerine önayak oluyor. Burada da işte uzakdoğu filmlerinin yeniden yapımları ile 70-80 Amerikan korkularının yeniden yapımları arasındaki fark ortaya çıkıyor. Uzakdoğu filmlerinin yeniden yapımlarında, öyküyü yerelleştirmek (Amerikanlaştırmak diyelim biz ona) ve bu yeni kültür için inanılır kılmak için gösterilen çaba anlatımı bozuyor, bayıyor, sıkıcı hale getiriyor. 70 ve 80′lerin Amerikan korkularının adaptasyonunda ise bu gibi şeylerle, hatta ve hatta konuyu anlatmakla bile vakit kaybedilmiyor :)

Eğlenceli bulduğumuz, filmdeki bu detaylar neler: Örneğin aile reisinin bu çekimde doktor yapılmış olması. Dolayısıyla anatomiden anlar ve kan tutmaz bir hali olması. Psikopat aile fertlerinden birinin kırık burnunu önce tedavi etmesi, güzelce dikmesi (nedense bu tıbbi sahneler bile gözümüze gözümüze sokulmakta: işte size şiddet istismarı), sonra adamın kızının canına kastetmiş bir psikopat olduğunu öğrenince vırççç diye o burnu yine alenen göçertmesi, adamı bıçaklaması, lavaboda boğması, çöp öğütücüsü ile öğütmesi ve kafasına çekiçle delik açması…

Haa tamam eğlendik böyle ufak tefek şeylerle, yönetmen de doğrusu gerilimi çok iyi verdi ama… sonuçta ne oldu? Bir kere suyunun suyu oldu, ağzımızda yavan bir tat kaldı. Wes Craven’in filminin de bir “yeniden yapım” olduğu düşünüldüğünde (Bkz. Ingmar Bergman’ın Jungfrukallan‘ı) bu öykünün amacı iyiden iyiye yitirilmiş, teslimat yolda kaybolmuş diyebiliriz. Öykünün özünde, korkutucu olan bir fikir vardır: Asıl psikopat kimdir? Asıl katil kimdir? İntikam yalnızca bir bahane midir? İntikam alan aileyi ne derece haklı bulabiliriz? Bergman’ın orijinal filminde ailenin evine sığınan katiller gerçekten acınacak durumdadır, içlerinden biri de hatta tamamıyla masum küçük bir çocuktur (bu yeni filmdeki Justin'in orijinal hali). Buna rağmen Max Von Sydow’un oynadığı baba, çocuk da dahil hepsini canhıraş vaziyetlerde öldürür.

Wes Craven’ın yeniden yapımında ise katiller pek acınacak durumda değildirler. Buna rağmen yeri geldiğinde savunmasız olabilecek biçimde sersem ve aptaldırlar. Ailenin intikamı ise abartılı değildir, neredeyse normal bir tepkidir. Katillerin psikopatlığı ise abartılı tonda verilmiştir. Bu film bu biçimiyle istismar sinemasına yakındır.

Suyunun suyuna, yani 2009 yapımı Soldaki Son Ev’e geldiğimizde ise, katillerin psikopatlığı yavandır. Buna karşılık ailenin intikamı abartılmıştır. Justin aileye yardımcı olan iyi bir karakterdir. Üstelik kız mainstream Amerikan anlatısına yaraşır biçimde ölmemektedir bile. Aile yaralı kızlarını alıp güvenliğe ve sağlığa taşımak yerine ilginç biçimde önceliği psikopatlığa verir. Örneğin filmin sonunda, olaylar olup bittikten sonra mikrodalga fırında kafa patlatma sahnesi buna abartılı bir örnek. Hani sanki kızın ailesi gerçek psikopatlar, hepsi birer Dexter, içlerindeki psikopatın ortaya çıkması için bir kıvılcım bekliyorlar. Zavallı Krug ve çetesi de çatacak adam kalmamış gibi bu psikopatlara çatıyorlar. Evet bu da istismar sineması, ama Craven'ın 1972'deki versiyonu gibi sarsıcı ve iz bırakan çiğ bir biçimde değil, stilize ve temelsiz biçimde.

Eee ne oldu peki şimdi? Anlatmak istediğiniz öykü buyduysa çok güzel. Yok değildiyse, hele bir de o orjinal yapımdaki kışkırtıcı fikri vermeye çalıştıysanız, biz onu anlamadık. Biz bunu anladık: Zavallı aile fırtınalı bir gecede, psikopatlık için fırsat kollayan, psikopat sırasındaki, eş durumundan psikopat, psikopat adaylarının evine sığınır.

Not: Hülya Koçyiğit’in de bir Last House On The Left’i var. Keşke onu da yukarıdaki karşılaştırmaya koyaydım…

Issız Adam - Çağan Irmak 2008

2008-12-16T00:16:00.001+02:00

Herkesin beğendiği şeyleri beğenmez ve bu durumu açıkça, uygun mantıksal sebepleri de sağlayarak desteklerseniz bu sizi yimede yanında yat kıvamında artiz gibi yapar. "ayyyyyy ısssıııızzz adamı islediimmmm çokk süppperdddiii ne açççıklıydııı" biçiminde gelişen kültürel sohbet ortamlarında bir anda dikkat çekici bir figür haline gelirsiniz arkadaşım. Lütfen altta yazılan yönergelere dikkat edelim ve aynen tatbik edelim:

Çağan Irmak filmlerinden hoşlanmam. Bunun temel sebebi onun filmlerinin samimiyetsiz olmasıdır. Çağan Irmak filmlerindeki ticari kaygılı sözüm ona orijinallik uygulamaları beni hasta eder. Ama bu birşeyi değiştirmez: Çağan Irmak ismi gelecekte yazılacak ve 1990-2000 lerin Türkiye kültürünü irdeleyecek sosyoloji kitaplarında mutlaka yer bulmalıdır.

Sebebi mi? Sebebi Çağan Irmak'ın Harward mezunu ama kodu mu oturtan Güneydoğu ağasını, onun Holivud motifleriyle modifiye edilmiş ve son derece seksi hale getirilmiş son derece modern ilişkilerini, bir şekilde yandann yedirilmiş ve amerikan aile ve sınıf yapısıyla entegre hale getirilmiş acaip hibrid bir tür ailevi kast sisteminin mucidi olmasıdır. (Asmalı Konak) Türk insanı bu buluşa bayılmıştır! Türk insanı aynen şöyle demiştir: "Vay anasını! Yıllardır bilinçsizce bu topraklarda uyguladığımız ast-üst ilişkileri, ağalık, at-avrat-silah durumları meğer ne kadar da o çok özendiğimiz amerika vari imiş ve karizmatik imiş... meğer küstah olduğumuz kadar zeki, doğulu olduğumuz kadar batılı, babadankalma olduğumuz kadar karizmatikmişiz!... evet, Çağan Irmak Türk insanının hareketsiz ama mobil olmak isteyen, fakir ama zengin olmak isteyen, değişmeden değişmek isteyen, yattığı yerden parsayı toplamak isteyen salt iyiniyet ve beklentiden mütevelli yapısını çok iyi analiz etmiş ve Türk izleklerine bu şekilde bir ferahlama olanağı sunmuştur: "siz zaten öylesiniz!, yatışa devam!" diyerekten... onun kurduğu bu sofrayı donatan daha bir sürüüü dizi ve film Asmalı Konak peşi sıra gelecektir.

Dizi zaten para için yapılan bir faaliyet olduğundan samimiyet yerine nabza göre şerbet verme yetisi daha uygun bir başarı ölçütü olabilir. Buna karşılık Irmak'ın sinema filmlerinde de maalesef aynı samimiyetsizliği hep hissetmişimdir. "Mustafa Hakkında Herşey" Haneke tarzına öykünmeler içeren, Funny Games tadında, avrupa sinemasına el eden tuhaf bir mikro öyküdür. Mustafa'nın şişman kadınla piknik yaptığı sahne beni benden almış, avusturya alplerine götürmüştür. Çağan Irmak aslında bu filmde, Türk kültürüne nasıl yabancı olduğunu, nasıl bir uzak insan olduğunu, buna karşılık ona mecbur bir yabancı gibi onun hep etrafında dolanıp onu hep gözlemlediğini, çözümlediğini, böylece de gerektiğinde kullandığını bildirir (tamamen nevrotik bir daralımı türk usulu bir kıskançlık ritmine endekslemek). Onun filmlerinde altyapılar yabancılık üstüne kurulurken üst yapılar her zaman türk kültürü eksenindedir.

Çağan Irmak sadece Türk kültürüne değil, karşı cinse de yabancıdır. Kadınlar onun filmlerinde çok önemli yapıtaşı roller üstlenmekle birlikte her zaman yaftalarla değerlendirilirler. Kadın karakterleri her zaman eksiktir. Kadınların neyi neden yaptıkları Irmak vizöründe asla belirgin değildir. Kadınlar, senaryoda kendilerine yazılmış satırların gerçek sahipleri değildirler. Onun filmlerinden elde ettiğim samimiyetsizlik birikintisinin bir diğer kaynağı da kadınların Çağan Irmak filmlerindeki bu boşaltılmış ve eksik rolleridir. Belki de onun stili bu yüzden Film-Noir'e daha yatkındır (kimbilir belki buna da gelecekte eğilmeyi düşünecektir?)- çünkü açıkça görüldüğü üzere yabancılık - yabancı kalabilmek becerisi de pekala bir meziyet olabilir. Bu meziyet Çağan Irmak'da mevcut; yabancılık üzerine odaklanması samimiyetsizlik hissini ortadan kaldırabilir.

Kadınların eksikliği üzerine Issız Adam filmi de iyi bir örnek olarak izlenebilir. Kadın karakterin adamı birden bire neden bu kadar yoğun biçimde sevdiği tamamen bir muammadır, senaryo açısından rahatsız edici bir boşluktur. Bir aylık bir beraberliğin ardından ayrıldıktan sonra erkek karakter üzerinde akan öykü ve yaşadığı dönüşümler, o ana dek erkek karakterin izleyiciye iyi biçimde aksettirilen donanımlı yapısı nedeniyle sağlamdır. Buna karşılık bu ikili kutupta üstelik bir de "normalite", "ılıklık" ve "sıradanlık" kutbunu üstlenen kadın karakterin yaşadığı inandırıcılık ötesindeki aşırılık inandırıcılığın ötesine geçer. Çocukken büyüdüğü eve gitmiş, annesiyle takılmış, yıllardır unutamamış, miş, muş, maş... Niye? Seni niye unutamamış? Issız adamı ıssız adası niye unutamamış? Issız adam adaya ne vermiş, ne hissettirmiş, ne yaşatmış da onu unutamamış? Kadınların eksikliğini Çağan Irmak şarkılarla, haddinden fazla anlam yüklenmiş yapay sahnelerle kapatıyor.

Çağan Irmak yazarken kendini erkek kişisinin yerine koyup, kendi yabancılığını ona aktarmayı, onu donatmayı, ona hayat vermeyi seviyor ve bunu yaparken kendini aşırı biçimde ciddiye alıyor. Kendini aşırı biçimde ciddiye aldığından (sahi bu kabuslar evi serisi neydi öyle!!!!) olsa gerek, odaktaki bu karakterine çok fazla önem verirken onun etrafındaki belki de eşit önemdeki karakterleri onun bir uydusu haline getiriyor. Bu da doğal olarak samimiyetsizlik yaratıyor. Senaryo yazımında takındığı bu mikro ve amatör yaklaşım bir yandan takdir edilesi iken (gerçekten de öyle, çünkü senaryoyu kendi özünden yarattığı çok belli) diğer yandan hedeflediği sonucun büyüklüğü de acaip biçimde bu saflık ile tezat oluşturan ve rahatsızlık hissini besleyen bir hale geliveriyor. Son sahnede yıllar yılllaaaar sonra karşılaşan iki eski aşığın komik derecede abartılmış çın çın çınlatılmış iç ses ajitasyonları gibi.

Buna karşılık Çağan Irmak'ın kamerası hep doğru yerde, vermek istediği hissi bir yapay çiçek olarak düşünürsem başarıyla veriyor. Ama dokusu yok tadı yok. Başarılı, ama boş.

Dogville (İt Kasabası) - Lars Von Trier 2003

2008-06-30T22:49:00.001+03:00

2003 yılının sonuydu ki, askere gittim. Askere gitmeden önce bir takım filmleri tesadüf eseri arka arkaya izledim. Bu süreçte, sinema salonunda izlediğim son film Dogville, nam-ı diğer "İt Kasabası" idi. Diğer film ise DVD'de izlediğim son film olan, Edward Norton işlemeli 25. Saat filmidir...

Her iki filmin de şahsımın askerlik sürecinde elde ettiği deneyimlerin sıcağı sıcağına değerlendirilmesi esnasında aşırı yoğun etkileri olmuştur. 25. Saat, gerek her çarşı izni sonrasında, gerekse de askerlik dönemindeki en zorlu süreçlerden biri olan "ilk teslim" aşamasında bünyeyi en çok hırpalayan, en yorucu filmlerden biridir. Kişi, askere gitmeden önce izlemek için tek bir film tercihi yapabilecek durumda olsa zannedersem yapabileceği en kötü tercih 25. saat olur. Ben de onu izledim işte. Her çarşı izninde, saat dörde yaklaştığında ve "birliğe teslim" düşüncesi bir gerçek olarak yüze vurduğunda zihin 25. saat'den arak bazı sözcüklerin etrafında çakılı kalıverir. James'in oğlunu (e.norton) yıllarca hapis yatacağı mapus damına kendi elleriyle götürürken yaptığı ayartıcı monolog. (Gitmek zorunda değilsin, yaşanabilecek başka, bambaşka hayatlar var):

"We'll drive. Keep driving. Head out to the middle of nowhere, take that road as far as it takes us. You've never been west of Philly, have ya? This is a beautiful country Monty, it's beautiful out there, like a different world. Mountains, hills, cows, farms, and white churches. I drove out west with your mother one time, before you was born. Brooklyn to the Pacific in three days. Just enough money for gas, sandwiches, and coffee, but we made it. Every man, woman, and child alive should see the desert one time before they die. Nothin' at all for miles around. Nothin' but sand and rocks and cactus and blue sky. Not a soul in sight. No sirens. No car alarms. Nobody honkin' atcha. No madmen cursin' or pissin' in the streets. You find the silence out there, you find the peace. You can find God. So we drive west, keep driving till we find a nice little town. These towns out in the desert, you know why they got there? People wanted to get way from somewhere else. The desert's for startin' over. Find a bar and I'll buy us drinks. I haven't had a drink in two years, but I'll have one with you, one last whisky with my boy. Take our time with it, taste the barley, let it linger. And then I'll go. I'll tell you dont ever write me, dont ever visit, I'll tell you I believe in God's kingdom and I'll see you and your mother again, but not in this lifetime. You'll get a job somewhere, a job that pays cash, a boss who doesn't ask questions, and you make a new life and you never come back. Monty, people like you, it's a gift, you'll make friends wherever you go. You're going to work hard, you're going to keep your head down and your mouth shut. You're going to make yourself a new home out there. You're a New Yorker, that won't ever change. You got New York in your bones. Spend the rest of your life out west but you're still a New Yorker. You'll miss your friends, you'll miss your dog, but you're strong. You got your mother backbone in you, you're strong like she was. You find the right people, and you get yourself papers, a drivers license. You forget your old life, you can't come back, you can't call, you can't write. You never look back. You make a new life for yourself and you live it, you hear me? You live your live the way it should have been. But maybe, this is dangerous, but maybe after a few years you send word to Naturelle. You get yourself a new family and you raise them right, you hear me? Give them a good life Monty. Give them what they need. You have a son, maybe you name him James, it's a good strong name, and maybe one day years from now years after im dead and gone reunited with your dear ma, you gather your whole family around and tell them the truth, who you are, where you come from, you tell them the whole story. Then you ask them if they know how lucky there are to be there. It all came so close to never happening. This life came so close to never happening."

Dogville'in etkisi ise daha değişiktir. dogville, yukarıdaki içe dönük güzelleme satırlarına sahip olmayan, gözleri yaşartıp içi burmayan, buna karşılık içinde ne varsa hepsini kördüğüm - çözümsüz ve olgun bir ura dönüştüren, çünkü sadece yabancı girdilerle beslenen bir edilgen olumsuz birikimler bütünüdür.

Dogville, Türkiye sınırları dahilinde ve ömrü hayat boyunca, izleyicilerin gala dışı sinema salonu sınırları içerisinde alkışladığına şahit olduğum yegane yapımdır. Gerçekten de artık nasıl dolduysa insanlar, filmin sonunda gelen ferahlama neticesinde yoğun bir alkış tufanı kopmuştur. Bu konu üzerinde bir hayli düşündükten sonra, Dogville'in bir üçlemenin son filmi olduğu sonucunu çıkarmışımdır:
1. Breaking The Waves (Dalgaları Aşmak)
2. Dancer In The Dark (Karanlıktaki Dansçı)
3. Dogville (İt herifler)

Her üç filmin de odağında bir takım naif, enseye vur lokmasını al formatında zavallı bayanlar bulunmaktadır. Bu bayanlar, tüm iyi niyetlerine rağmen, çevrelerini kuşatan toplumun ve o toplumun direttiği ahlaki normların kurbanı olmaktadırlar. Dogville de diğer iki film gibi naif bir bayanın (Nicole Kidman) yaygın etik değerler karşısındaki edilgen perişanlıkları hakkında, önceki iki Von Trier film örneklerindeki gibi gelişirken, son tahlilde Kidman'ın dehşet saçtığı, ve üç filmdir iç karartan bir ur halesi gibi düşünce sistematiğimizi kuşatan elkolbağlı duruşumuzu olabildiğine anti-naif bir biçimde ferahlatan bir son nokta gibidir. Bu durumda bu filmin bir LV Trier üçlemesinin son filmi olduğunu düşünmemin ardında böylece bir akılsama yatmaktadır ve bünyem, ilkin Emily Watson, sonrasında Björk ile devam eden bu naif karakterler ezilmişliğinin yeni bir halkasına dair ihtimal vermediğinden, Nicole Kidman cazgırlığındaki bu üçüncü noktanın son nokta olduğuna kanaat getirmişimdir.

Akabinde Lars Von Trier, Dogville'in bir üçlemenin ilk filmi olduğunu söylemiş, söylemekle kalmamış Manderlay'ı ikinci film olarak çekmiş, ve bünyemde azbiraz, o da sinema konusunda kalmış olan karizmayı iyice yerle bir etmiştir.

Trier'in öncülüğünü yaptığı bu Dogma akımı her zaman için bana şımarıkça tepkisel bir avrupa hevesi gibi gelmiştir. Popüler sinemanın tüketime dayalı araçlarını kullanmayı reddetmek elbette onurlu bir duruş olabilir; hatta bunun ötesinde Trier ve diğer dogmacıların savunduğu gibi yöntemsel yaratıcılığı tetikleyen bu kısıtlar bütününün takdir edilecek bir yalınlığı da sunduğu söylenebilir. Amma velakin, salt dogma filminde silah kullanmak yasak olduğu için, Trier'in Dear Wendy filminin senaryosunu başka bir yönetmene vermiş olması bana oldukça ahmakça geliyor. Bu ne tarz ve ne yararsız-tutarsız bir kısıttır ki, bir yandan yaratıcılığı teşvik ederken diğer yandan üretime ket vurmaktadır?

Dogville (itoğluitler) söz konusu olduğunda ise Dogma konusundaki olumsuz görüşlerimden bir parça geri adım atma ihtiyacı hissetmekteyim. Çünkü dogmanın fanatizmle takındığı yalınlık, bir yandan baş kahramanlarının özünün (benim saf bir naiflik dediğim biçimde) çırılçıplak ortada kalmasını sağlarken aynı biçimde toplumun çıkarcı ve çarpıtılmış, yanlış yönlendirilmiş sığ özünün de çirkin bir soyutlamasını bir arada ortaya koymaktadır. Bu çarpıtılmış ve abartılmış tezat, kimi zaman Karanlıktaki Dansçı'da olduğu gibi "arabesk" ve öyküsüz bir anlatı tehtidini beraberinde getirse de, kimi zaman Dalgaları Aşmak ve Dogville'de olduğu gibi belli bir öykü derinliği içinde kaldığı sürece olumlu biçimde yansıyabilmektedir.

Dogville'de kullanılan zaman ve mekan hiçlemesi, sıkı dogma kurallarının ulaşabileceği en uç noktalardan birine dalalettir. Buna karşılık özellikle bu hiçleme yardımıyla, Trier istediği hesaplaşmayı istediği ve sahte olmayan boyutları ile yaratabileceği labaratuar ortamını yakalamayı başarır. Kidman, yalnızca toplumun sığ değer yargılarının var olduğu, duvarların, mekanın ve zamanın bile var olmadığı bir labaratuar ortamında önce bu değer yargılarına bütünüyle açık kalarak onları yaşar ve her anlamda tüketir. Sonrasında da tüm bu birikim adına (ve seyircinin içindeki birikmişlik adına) toplumdaki değer yargılarını kendisi yargılar ve cezayı keser. Pek az film bu anlamda Dogville'in sunduğu yalancı ferahlamayı sağlayabilir; çünkü pek az film algıyı cezbeden görselden vaz geçerek, mesajın özü üzerinde bu denli ısrarla ve fanatizmle durmaktadır.

Sex and the City - Michael Patrick King 2008

2008-06-05T22:20:00.001+03:00

Bir noktada, ki tam olarak neresidir o nokta bilemiyoruz, çok ciddi, çok vahim bir yanlışlık olmuş ve kadınların başlarına büyük bir felaket gelmiştir. Bu felaket neticesinde oluşan travmatik ışımalar, kadınların bir yandan "tuhaf" davranışlar sergilemelerine sebep olurken, diğer yandan gerçek kimliklerini garip değer yargılarının arkalarına saklamalarına neden olmaktadır. Film, tamamı kadınlarla (hatta biraz da orta yaş üstü kadınlarla) bezeli bir sinema salonunda, çirkin uğursuz böcekler gibi parıl parıl parıldayan yüzükler, pazar çantası kılıklı çantalar ve palyanço terliği gibi görünen ayakkabıların mukaddes emanetler gibi kadraj göbeğinde sunulduğu ve çerçevenin geri kalan köşelerinde de bir takım önemli dersler çıkarılabilecek olayların en yüzeysel ve en olmadık yargılama-anlamlandırma metodları eşliğinde irdelendiği, başka-yabancı bir gezegende geçen tarifi zor sıkıntı dolu saatlere denk düşmektedir.

Hayatımda tek bir bölümünü bile izlemediğim Sex & City olayının bu sinemasal izdüşümünün ilk yarısında yaşadığım ızdırabı tarife dökebilmek ne yazık ki namümkün. Bu ilk yarı süresince beni hayatta tutan tek düşünce, Amerikan Sapığını bu filme montajladığımızda ortaya çıkabilecek dehşetrengiz düşünsel açılımların sağladığı hinoğluhin haylazlıklardır. Ne var ki SJ Parker'ın yavuklusu Mr. Big'in tam evlenme öncesinde SJ'yi terk etmesi ruhumda ihtiyaç duyulan ferahlamayı yaratmış ve ikinci yarıya daha neşeyle bakabilmeme olanak vermiştir.

Filmden alınması gereken dersler:
1. SJ Parker nefis, çok güzel bir kadındır.
2. 20li yaşlar yaşamak, 30lar ders almak, 40lar içkilerin parasını ödemek içindir (uzun zamandır bir filmde duyduğum en nefis, en keyifli satırlar)
3. Evlenmekten uzak durmakta fayda vardır.
4. Ne olursa olsun, ne tür travmalar yaşanmış olunursa olunsun, aslında özünde herkes insandır - AMA yine de erkekler ve kadınlar arasında büyük bir mesafe vardır: bu yüzden bir kadınla muhatap olurken en güvenli ve sağlıklı yöntem onunla fazla içli dışlı olmadan onu başıboş bırakmamanın bir yolunu bulabilmektir.

Saygılarımla :)

Inland Empire - David Lynch 2006

2008-05-21T13:13:00.001+03:00

David lynch'in giderek yalnız bir adama dönüştüğünü görüyoruz. Bu yalnızlık, bu filmdeki gibi bir stil istilası ile kendini belli ediyor. Inland Empire baştan ayağa, stilin uçsuz buçaksızlığı hakkında bir film; "Empire" (imparatorluk) sınırsızlığı, "Inland" (iç dünya) ise David Lynch'in stilini özetleyen iki sözcük. Yönetmenin tamamen içe döndüğü ve önceki filmlerini sürükleyen odaktaki duygusal bütünlüğü arka plana oturttuğu bir yapım.

Aslında Lynch'i anlamak çok da öyle atla deve değil. Zaten köşe bucak anlamaya da uygun bir tarz değil onunkisi; Lynch duyguya hitap eden, buna karşılık başıboş ve temassız imgelerle de donanmamış anlatıların anlatıcısıdır. Hesaplı ve amaçlıdır ancak dikteci değildir. Amacı izleyicinin onun vermek istediği duyguyu bütünüyle alabilmesidir, buna karşılık "anlam" onun dikte ettiği, üzerinde direttiği bir son nokta değildir. Duyguya erişirken ulaşılan ya da üzerinden geçilen anlamlar, onun varmak istediği son noktada elde etmek istediği duygusal bütünlükte kavranan anlamla kıyaslandığında gökyüzündeki bakıldığında kaybolan silik yıldızlar gibidirler.

Lynch'i anlamak amaç olmamalı, izleyici sadece duygularını açık tutabilmeli. Buna karşılık klasik sinemasal anlatıya alışık izleyici için bu pek kolay değil.

Ancak yine de Lynch filmlerini "anlamak" (ya da daha önyargısız biçimde açılabilmek) için bazı referans okumaları ya da izlemeleri gerçekleştirilebilir.

Lynch'in tarzını borçlu olduğunu düşündüğüm, 1962 yapımı bir B filmi: Herk Hervey'in "Carnival of Souls" filmi. Zamanının çok ilerisinde bir filmdir. Zaten duyduğuma göre Lynch bu filmin Lost Highway için açık esin kaynağı olduğunu daha sonra söylemiştir. Internet arşivinden ücretsiz izlenebilir ya da indirilebilir.

Lost Highway için en nefis okumalardan biri İranlı yazar Sadık Hidayeti'in "Kör Baykuş" romanıdır. Şuradan görülebilir...

Eraserhead pişmanlık/mutsuzluk, Mullholland Drive karşılıksız aşk ve saflığın yitimi, Lost Highway suçluluk üzerine filmlerdir. Buna karşılık Inland Empire, kadın kimliği ve iç dünyası üzerine yayılıyor ve Mulholland Drive'da adım atılan kadın kimliği araştırmasını çok geniş bir alana yayıyor. Anlatımsal açıdan üzerine yoğunlaşılan bir duygusal bütünlük olmadığından ve film geniş bir yaklaşımla kadın kimliğinin duygusal köşelerini gözlemlemeyi hedeflediğinden film oldukça deneysel ve kişisel bir keşfe dönüşüyor.

Lynch izlemiş midir bilinmez ama bu filmi daha iyi anlayabilmek için Atıf Yılmaz'ın "Ahhh Belinda" sını izlemeyi deneyebilirsiniz. Aradaki benzerlikler oldukça fazla.

Control - Anton Corbijn 2007 (Müzikal Kişilik Filmlerindeki Mutluluk Eğrisi)

2008-04-27T14:46:00.004+03:00

Her yıl mutlaka, bir takım önemli müzikal kişilikler hakkında bir takım filmler yapılır ve bu filmler her zaman için çok ses getirirler. Özellikle de Oskar vb gibi bir takım popüler ödül dağıtım tesislerinden ödül edinmek isteyenler için en kestirme yollardan biri önemli müzikal şahsiyetlerin hayatını iğdiş eden filmler çekmektir. Netekim geçtiğimiz yıllarda çevrilen Ray Charles'ın hayatını anlatan Ray, yakın sayılabilecek bir zamanda kaybettiğimiz Johny Cash üzerine yapılan Walk The Line vb gibi tüm filmler Oskar dinlenme tesislerinden hediyelik almadan geçmemişlerdir.

Peki bu filmler gerçekten de çok iyi ya da sadece iyi oldukları için mi beğenilmekte ve ödüle boğulmaktalar? Hiç de bile.. Hele bir de "Ray" gibi gerçekten kötü filmleri düşününce... Şimdi aslında ben bu mevzuyu çözdüm ve sonucu birazdan tüm Türkiye ile paylaşacağım. Ama önce biraz daha giriş faslına ihtiyacımız var. Şöyle ki:

Üniversitedeyken her zaman olduğu gibi çok kötü bir öğrenciydim. Eşeği bağlasalar mezun olur dedikleri Boğaziçi İşletmesini tam 7 (yedi) senede bitirdim. Bu uzunca sayılabilecek süre zarfında ise nefis bir gözlem yeteneği geliştirebilme imkanım oldu. Sınıfın en arka sırasına kurulur, ders dışında herşeyi analiz ederdim. Analiz çalışmalarımın henüz başlarında bütünüyle çözebildiğim bir grup insan vardı ki bunlara sonradan "FREKANS KIZLARI" adını verecektim. İnsani ve beşeri varlıkların da dijitalleşebileceği ve sayısal düzlemde tüm yaşamlarının öngörülebilir hale getirilebileceği tezim üzerindeki ilk besleme kaynaklarından biri frekans kızlarıydı. Frekans kızları kendilerini aşağıdaki özellikleri ile belli ederlerdi:

1. Tamamı kızdır
2. En ön sırada otururlar
3. Hocaların gözdesidirler
4. Sınıfın en iyi notlarını alırlar
5. Saçları her zaman yapılıdır ve cikstirler
6. Türkçeyi de ingilizceyi konuştukları dinamikle konuşurlar

Tüm bu özelliklerinin ötesinde Frekans kızlarına frekans kızları ismini vermemize neden olan bir diğer özellileri vardı ki, yukarıdaki tüm özelliklere sahip olsa da kişiyi asıl frekans kızı yapan ana özellik buydu: Hocaya hitaben ve "Hocaaaeeeaaam" biçiminde ağdalı ve yanık bir yakarışla başlayan yerli yersiz tüm sorularındaki ve hitaplarındaki vurgu tepecikleri ile kendini belli eden bir çeşit öngörülebilir ve kalıpsal ses frekansı...

"Hocaaaeeeeaam, buu konulaaardeeaaan snavdaaaa soreamlou muyyyyiiiiiiuz acccaabeeeaa?"

Yukarıdaki grafikte frekans kızlarının konuşma eğrilerini görüyoruz.

Dünyanın en gereksiz faaliyetlerinden biri olan eğitim faaliyetinde eğitilen varlığa başarıyı getiren en önemli özelliklerinden biri öngörülebilir olmasıdır. Çünkü klasik eğitim faaliyetinin başarısı ancak bu şekilde ölçümlenebilmektedir. Daha önce bilmediğin bir konu hakkında bir bilen (hoca) seni bilgilendirmektedir ve hocanın senin eğitim faaliyetinden ne derece başarıyla ayrıldığını ölçebilmesinin en iyi ve en kolay yolu, eğitimin sujesi olan sen (öğrenci) ve eğitimin öznesi olan o (hoca) arasındaki farklı düşünme hacminin eğitim sonrasında alabileceği minimum değerdir. Bu süreçte takınacağın davranışların ve ifadelerinin öngörülebilirliği bu değerlendirmede üzerindeki ölçümlemeyi kolaylaştıran ve seni her türlü ölçüm faaliyeti için şeffaflaştıran son derece faydalı bir özelliktir.

Bu öngörülebilirlikleri sayesinde tamamının orta yaşlarının küçük bir standard sapma payı ile biraz ötesinde şiddetli birer sinir krizi ile son bulan depresyonlar geçirecekleri bile öngörülebilen frekans kızlarından ve onların öngörülebilirliğe bağlı eğitim başarılarından hareketle şimdi müzikal kişilik filmlerinin öngörülebilirliğe bağlı başarılarına geliyoruz. Müzikal kişilik filmleri de bir grafik üzerinde ifade edilebilirler.

Yukarıda görüldüğü gibi, müzikal kişilik filmini y ekseninde mutluluk, x ekseninde ise zamanın yer aldığı bir grafikte formülüze edebilmek gayet mümkün. Mutluluğun düştüğü bölgelerde dramın ve gözyaşı ve buhran gücünün yükseldiği sonucunu çıkarmak doğaldır. Ortalama bir insan evladını alıp götüren ve öykü delisi yapan dramatik kurulum yapısı işte tam olarak budur. Bu yapıyı best seller romanlarda, blockbuster filmlerde her zaman görebilirsiniz... Ortalama içerisinden ani bir yükselişle çıkış. Ardından gelen küçük patlamalar, durağanlık ve alabildiğine bir düşüş. Ve en sonunda keyifleri yerine getiren ortalamaya doğru bir yükseliş. İkarus hikayeleri, antik çağlardan ve tragedyalardan beri bu yapı değişmemiştir. Ortalama bir insan evladı çünkü adı üzerinde "ortalamadır". Sürekli ortalamadan çıkmak (İkarus gibi tanrısallaşmak) gizli niyeti içerisindedir. Ama sistem onun ortalamadan çıkma arzusunu bir şekilde bastırmalıdır ve bu anlatı biçimi batı anlatısının en sık kullandığı biçimdir. Ortalama izleyiciye ortalamadan çıkma durumunda başına gelebilecekler, naif bir mutlulukla ortalamaya döndüğü öngörülebilir ve kalıpsal bir duygusal çevrimde aktarılır. Öyle ki, izleyici yükselişi ve sonrasında mutlaka ! gelecek olan düşüşü bütünüyle simüle edebilmeli ve sonrasında dairesel biçimde yeniden ulaşacağı ortalamasından hoşnut kalmalıdır.

Popüler kültürün tanrısal görünümlü İkarus ikonlarının POP ya da ROCK yıldızları, FİLM yıldızları olduğu düşünüldüğünde, bu klasik İkarus eğrisinin onlar üzerine yapılmış tüm anlatılarda başvurulabilecek en değerli kılavuz çizgisi olduğu daha da açık bir hale gelir. Dahası, tamamının hayatları toplumsal bir bilgilendirme düzeyinde hali hazırda zaten bilinir olan bu ikonalar üzerine yapılacak anlatılar iyice öngörülebilir hale gelirler. ROCK yıldızının nerede doğduğu, hangi aşamalardan geçtiği, hangi zorluklarla karşılaştığı, nasıl ünlendiği, nasıl düştüğü ve en nıhayetinde uyuşturucudan nasıl öldüğü zaten birçokları tarafından en ince detayına değin bilinmektedir. Özetle şu söylenebilir ki, hem duygusal anlatım yapılarında takındıkları ikarus eğrileri hem de anlatının içeriğinin kendisinden kaynaklanan bilinirlik ile bu tür filmler birer öngörülebilirlik ve kalıpsallık anlatısı şahaserleridirler. İkonanın kendisinin hali hazırda toplumda varolan popülerliği ve bilinirliği ile de birleştiğinde bu filmler, o en ön sırada, sürekli gözler önünde olan, her hareketleri tahmin edilebilir ve grafiğe dökülebilir frekans kızlarının iyi notlar almakta gösterdikleri başarılarının bir benzerini sinemada gösterirler. Bu filmlere ödül ve beğeni yağar.

Anton Corbijn'in Ian Curtis'in kısa yaşamını aktardığı Control'ü yukarıdaki Ray ya da Walk the Line vb gibi vermiş olduğum örneklerden bir parça farklı bir yerde duran bir yapım. Bu yılki If'de büyük bir merakla programıma aldığım ancak son dakika hastalığı nedeniyle gidip de izleyemediğim bilet yakan filmi en sonunda netten indirerek izleyebildim. Film, müzik alemindeki gelmiş geçmiş en sevdiğim şahsıyetlerden biri olan Ian Curtis hakkında olunca, yönetmen Ian Curtis'i vaktiyle tanımış ve ölümünün ardından Atmosphere videolarını yapmış önemli video yönetmeni Anton Corbijn'in ilk uzun metraj yönetmenlik denemesi de olunca Curtis sever bir izleyici olarak insanın beklentilerini dizginleyebilmesi zor.

Her ne kadar Control'ün kullandığı Ikarus eğrisi yukarıdaki popüler müzikal kişilik filmi örneklerinin frekans açısından aşırılıkarı budanmış bir versiyonu ise de yine de eğrinin varlığı hissedilebilir netlikte. Ayrıca bunca yıl sonra tam bu zamanda bu filmin yapılmış olması da Ian Curtis'in popüler kültür tarafından yaşadığımız son birkaç yılda giderek daha fazla yağmalanan bir konu ve figür olmasına dayanıyor. Günümüzde geçerli olan müziğin altında pek çok insan bilmese de Joy Division ve onun yaratıcısı Ian Curtis'in eşsiz vizyonu ve beğenisi yatıyor ve sadece son birkaç senedir bu artık herkes tarafından telaffuz edilen bir gerçek olarak algılandığı için Ian Curtis yöresine yapılan turistik yağma yolculuklarının sayısında önemli bir artış var.

Bununla birlikte yönetmen Corbijn, filmini yukarıda anlatmaya çalıştığım popüler bir dairesel hareketten ibaret olmaması için de elinden geleni iyi niyetle yapmaya çalışmış sayılabilir. Örneğin Curtis karakterinin derinliğinin keşfi sorumluluğunu izleyiciye bırakacak bir yöntem geliştirme inceliğini hiç olmazsa gösteriyor. Belki de böyle yapması gerektiğini hissediyor, çünkü Ian Curtis gibi bir karakter hakkında, eskiden tanıdığı biri olsa da yargılarda bulunabilme hakkını insanın kendinde bulabilmesi pek olası değil. Her şeyden önce Corbijn kesinlikle filmini son derece yanlış bir metin üzerine kurmuş: Ian'ın eski eşi Deborah Curtis'in Ian üzerine yazdığı ve ikili hayatlarını anlattığı gayet manidar isimli "touching from a distance" kitabına dayanması. İntihar eden birini en son tanıyabilecek kişi herhalde bir yakınıdır, özellikle de karısı. Corbijn materyal olarak Deborah'nın kitabını kullanıp, baş karakter olarak da Ian Curtis'i (popüler beğeninin doğası olarak) seçince en büyük (ve anlatıya hükmeden) yanlışını yapmış. Bu materyal üzerindeki baş karakteri Deborah olsa ve farklı bir perspektiften bir Ian Curtis anlatısı geliştirmeye çalışsa idi şüphesiz daha başarılı / samimi olacaktı. Bir insanı en az tanıyan kişilerden birinin sözleri üzerine o insanın hayatını kurmaya çalışmak biraz yanlış, Kurt Cobain'i Courtney Love sözleri ile ifade etmeye çalışmak gibi bakış oluyor ve olmuş da...

Burada Ian Curtis hakkında yapılacak samimi bir filmin onun sözlerinden, onun şiirlerinden başka hiçbirşeye ihtiyacı yok. Filmde Ian kaybolmuş, yolunu kaybetmiş bir yeniyetme olarak görülüyor. Oysa ki onun sözlerini okuyan, şiirlerinin ve o şiirlerin beslendiği kısa yaşamının satır aralarının farkına varan herkes onun hayatının bu filmde anlatılanlara sınırlı olamayacak bir derinlik taşıdığının bilincindedir.

Buna karşılık filmi kurtaran iki unsurdan sadece biri Anton Corbijn'e ait. Bu da onun tarzıyla alakalı. Statik karelerin içinde yakalamayı tercih ettiği dinamizm, Ian Curtis'in ani patlamalara açık sıkışmış yaşamı ile büyük uyum gösteren bir çerçeve yaratıyor. Statik siyah beyaz karelerin ortasına oturttuğu, ani patlamalar ile eğrilip bükülen, patlayan ve tekrar içe kapanan Ian figürü, siyah ve beyazın çevrelediği ve sıkıştırdığı yaşamı içerisinde tutsak kalan Ian Curtis'in dramını aktarmak için uygun ümitsiz ve mahvedici enerjiyi yansıtıyor. Ne de olsa Corbijn'in fotoğrafçı olarak büyük bir yeteneğe - dehaya sahip olduğu değiştirilemez bir gerçek.

Diğer yandan Ian Curtis'i canlandıran Sam Riley'ın olağanüstü oyunculuğu var ki, filmi tekrar tekrar izlenmeye değer kılan da aslında tam olarak onun bu oyunculuğu oluyor. Ian Curtis'i bu kadar iyi yansıtabilecek bir oyuncunun olabileceği herhalde ancak bu film sayesinde bir mit olmaktan çıkıp gerçek oluyor.

Tomie - Ataru Oikawa 1999 (bazı kadınlar asla ölmez)

2008-03-24T22:30:00.001+02:00

Film, sersem sepelek bir japon gencinin, kalabalık bir kaldırımda elindeki küçük plastik poşetle ilerlediği görüntülerle açılır. Plastik poşette açılan bir açıklıktan faltaşı kıvamında parıldayan kırmızı-siyah bir tek kadın gözü görünür: Tomie, plastik karargahından (ingilizce: "headquarters" daha şinascambaz bir yer bildirimi oluyor) ruhumuza bakmaktadır.

Japon manga sanatçısı Junji Ito'nun ilk önemli üretimi Tomie'nin 1999'daki bu ilk sinema uyarlamasının üzerinden tam 7 film daha geçti. En son geçen yıl çekilen Tomie vs Tomie ile Tomie filmleri toplamda sekize ulaştı. Bu kadar kısa sürede bu konsept üzerine bu kadar çok film yapılması aslında çok da şaşırtıcı değil: keza Tomie gerçekten de kötü şöhretinin en ücra kıvrımlarını bile sonuna kadar hakkeden netlik ve kıvamda bir anti-kahraman, bir kötü-kadın, uğursuz ve ters bir süper-güç.

Japonların Noh ve Kabuki beslemeli kyojo-mono (Noh) ve akubo-akujo (kabuki) şeytan-iblis kadın öyküleri pek meşhurdur. Bu gelenekten doğan Asami Yamazaki (Audition-Miike), Sadako (Ring), Kuroneko'daki kedi kadın vs vs biçimindeki tüm japon korku sineması uygulamalarında bu şeytani kadın figürleri, her zaman için japon anlatısının bir diğer önemli unsuru olan 'İntikam' motifini de tatmin edecek akılsamalarla donatılmışlardır. Bu kadınlara mutlaka birileri bir zaman önce yanlış yapmış, bunun sonucunda da bu bayanların mezardan dönüp ya da kafayı yeyip erkekleri acımasızca tüketmelerinin altında belli belirsiz etik bir nedensellik ritmi tutturulmuştur.

Buna karşılık Tomie, benzer bir etik nedensellik ilkesi arkasına gizlenilmemiş, kötülüğünden utanç duymayan aykırı bir kadındır. Onun bu sınırsız kötülüğü ölçüsünde, Junji Ito'nun bu aktarımı da olabilecek en saf misojinist mesajlarla donanmıştır. Tomie'nin kötülüğünün ardında yatan tek ve yegane gerekçe onun yansıtılmış ve arıtılmış kadınlığıdır.

Üniformalı bir lise öğrencisi formatında arz-ı endam gösteren Tomie'nin geçmişi tarihin henüz yazılmadığı bir karanlık iblisler çağına dayanıyor olabilir. Bu akılsamadaki en önemli dayanak Tomie'nin de bir iblis olmasıdır. Tomie ölümsüzdür, gençliğe hapsedilmiştir. Lanetli bir varlıktır. Tüm erkekleri ve hatta bazen kadınları etkisi altına alabilme ve istediği herşeyi yaptırabilme gücüne sahiptir. Tomie'yi öldürmeye kalkan herkes gecinden görür. Tomie, vücudu parçalarına ayrılsa bile her bir ayrı parçasından yeniden doğma biçiminde bir kertenkele kuyruğu statik enerjisine sahiptir. Onu tanıyabilmemizin tek yolu ise, sol gözünün altındaki ben sayesindedir.

Geçmişinde bir travma olan ancak bir türlü bu olayı hatırlayamayan Tsukiko Izumisawa psikiyatristinden aman ummaktadır. Psikiyatristinin düzenlediği hipnoz seanslarında ulaşabildikleri tek ipucu, genç kızın istemsiz sayıkladığı "Tomie" ismidir. Kimbilir, belki de unuttuklarını artık unutmamak için fotoğraf dalında eğitim gören ve fotoğrafçı olmaya çalışan kızın "isteyerek" unuttuğu herşey kısa bir süre sonra istese de istemese de kendisine malum olacaktır. Çünkü Tomie, kızın hayatına yeniden girmeye karar vermiştir. Poşetin içindeki kopuk bir kafa olarak, beraberindeki kölesi ile birlikte kızın yan dairesine taşınan Tomie buradan dallanıp budaklanmaya başlar. Kafadan ilkin küçük kız uzantıları çıkar, sonra büyür, büyür... Birkaç gün içinde Tomie bir kesik kafadan tekrar bir kadın olmuştur. Kızın çevresindeki herşeyi tüketmeye ve çemberi daraltmaya koyulur.

Kızın bilmediği ise, kendisinin de Tomie olduğudur...

Özellikle bu ilk film, manga karelemelerini aynen uyguluyor ve estetik anlamda Junji Ito'nun fikri ile iyi bir uyum yakalıyor. Buna karşılık konu itibarı ile her türlü derinliğe sahip, sonuna vardıktan sonra bile yanlış okunabilecek seyreklikte, dikteci olmayan özgür bir anlatım öneriyor. Özellikle perspektif hissinin ve derinlik duygusunun, en basit sahneyi bile öykünün temel eksenine ve amacına uygun hale getirmek için manipüle edici biçimde kullanımı çok etkileyiciydi. Örneğin, cinayetleri araştıran polis dedektifinin, kadın psikiyatrist ile konuştuğu sahnelerde bile bu yöntem uygulanmıştı. İki yan ve nıspeten önemsiz karakterin yer aldığı bu sahnelerde bile, dedektif perspektif derinliği içinde küçültülürken ve sürekli küçültücü ve aşağılayıcı bir hareketlilik içerisindeyken kadın psikyatristin görüntüsü tanrısal bir sabitlikte ve büyültücü bir yakınsak perspektifte muhafaza ediliyordu. En küçük detayında bile erkek ve kadın arasındaki eşitsizliği kadından yana tedirgin edici bir üstünlükle görsel anlamda böyle örneklerle besleyen film son tezinde Tomie'nin olağanüstü gücünü ve fizik ötesi kadınsı kötülüğünü inandırıcı kılmayı başarıyor. En önemlisi de "sinir bozucu" olmayı başarıyor.

Bijita Q (Visitor Q) - Takashi Miike 2001

2008-03-21T21:46:00.000+02:00

Bu filmi altına koyabilecek uygun bir başlık bulabilmek hiç kolay değil. Aslında bu, sadece bu film için değil, bir çok Takeshi Miike filmini sınırlandırırken karşılaşılan bir olanaksızlık. Bu tür bir gruplandırma bu adamın filmleri için mümkün değil. Bu nedenle de Takeshi Miike filmlerinin bazı ortak özelliklerinden yola çıkarak tamamen bağımsız ayrı bir ana gruplandırma başlığı belirlemek durumunda kaldım. Bu gruba “yapı bozuculuk” adını verdim. Yapı bozuculuk ile kastım nedir? Ana başlıklara baktığımızda kişilik korkusu (personality horror) adlı bir başlık görüyoruz. Henry vb seri katil filmlerinin bazıları görsel sertliklerinden ziyade sergiledikleri kişiliklerin korkunçluğu ile korkuturlar. Yapı bozuculuğu da benzer biçimde düşündüm ama belii bir kişilikle sınırlandırmadan, genel kabul gören toplumsal bir yapının bir antitezinin sergilendiği ve sınandığı filmler için kullanabiliriz. Yapı bozuculuk, en oturmuş görünen ve tartışılmayan toplumsal yapı ve değerleri alaşağı ederek hayal gücünün sınırsızca sınandığı filmleri gruplamak için kullanabileceğim uygun bir başlık olabilir. Peki ama bu türden soyut bir sınama bir korku filmi ortaya çıkarabilir mi?

Aslında yapı bozuculuk yarattığı sınırsızlık ölçüsünde, modern toplumsal yapılarda ve baskın kültürel normlarda dile getirmeye dahi cesaret edilemeyecek alternatif olasılıkları düşündürerek izleyiciyi arasına sıkıştığı güvenli düşünsel kalıpların dışına çıkmaya ve dolayısıyla korkuya götürebilir. Bu grubu bazı Miike filmleri için özel tasarlamadım elbette. Aklıma bazı Luis Bunuel, Haneke, Lynch filmleri de geldi. Ortak özellikleri sürrealizm olabilen bir dizi film. Sürrealizm başlı başına bir korku biçimi değildir, korkuyla sınırlı ve özdeş değildir çünkü. Ama bu tür filmlerin yapmaya çalıştıklarına, amaçlarına baktığımızda, orada toplumsal genel geçer düzenler açısından korkutucu olan hedeflerini görüyoruz. Ki bu da gayet politik bir hedef olan yapı bozumudur. Örneğin Luis Bunuel’in Exterminating Angel filminde, tamamı burjuva konukların yemek sofrasından bir türlü kalkamamaları ve görünmez bir engelle gayet sürreal biçimde engelleniyor olmaları gibi. Visitor Q da benim için bu tür bir “uydurma” grup başlığı altında toparlayabileceğim şimdilik ilk örnek oldu. Bu filmi elbette ki Kişilik Korkusu altında toparayabilmek de mümkün. Ama bu durumda filmin esas korkutma amacından ve büyük resimden uzaklaşılmış olunur. Çünkü burada korkutucu olan ekranda sergilenen karakter değil, yapı bozuculuğu aracılığı ile korkutulan izleyicinin kendi karakteridir ve yapı bozumuna verdiği olumlu tepkidir.

Miike’ın tüm filmlerinde, düşünce ve sergilemedeki sınır tanımazlık bir tür yapı tehditini de beraberinde getirir. Ancak Visitor Q haricindeki tüm filmlerinin odağında izlenebilir bir öykü çizgisi bulunur. Visitor Q’da ise, yapı bozma amacı ve film arasında herhangibir takip edilebilir alternatif öykü çizgisi yok. Bu film salt tehditten oluşmaktadır.

Film, “Hiç babanızla seks yaptınız mı” sorusuyla başlıyor. Sonrasında fahişelik yapan küçük kızın babasıyla seks yaptıkları sahne ile açılıyor. Bir hayli uzun süren bu sahne izleyiciyi büyük bir tuzağın içine çekmeyi amaçlıyor. Ağırlık olarak bakıldığında filmin eşit önemdeki benzer sahneleri bundan çok daha kısadır. Bu sahne uzundur, yavaş akar, nedeni izleyiciyi azdırmak istemesidir. Bu çok garip ve hatta iğrenç gelebilir. Ama şöyle bir durum var: Ekranda baba-kız oldukları idda edilen iki kişi var ve ara sıra baba “bu çok yanlış” dese de sevişiyorlar. İzleyici bunu bir noktaya kadar alır ve bu yanlışlığı olanca sertliği ile hatta mide bulantısı ile kabul eder. Ama bir noktadan sonra ekrandaki görselliğin etkisine girecektir. Ne de olsa bu sadece bir filmdir. Ama tez ortadadır. Teze rağmen bu sekans izleyicinin geçici dikkatini çekmeyi başarabilir. Bu noktada, izleyicinin hissedebileceği karakter korkusu kendi karakterine yönelik olandır. Bir ensest görüntüsünü izlemekten keyif aldığını fark eden izleyici kendinden korkar.

Film sonrasında, “Hiç Annenizi dövmeyi düşündünüz mü?” sorusuyla devam eder ve izleyiciye yönelttiği tehditlerini çeşitlendirir.

Filmde ensest, aile içi şiddet, uyuşturucu kullanımı, zina, fahişelik, hatta nekrofili, olağan ve kabul gören bir sıradanlık ve alenilikte yaşanan olaylardır. Miike ailedeki tüm karakterleri sırayla izleyicinin kullanımına sunar. Birinin takip edilmez aykırılıkta ve agresiflikte sunulduğu noktada bir başka karakter resesif (çekinik) bir formatta sunulur ve izleyicinin pasif dikkatini bir sonraki değiş tokuşa kadar taşır. Her karakter çarpıktır ama bu çarpıklığın anlaşılması izleyici açısından zaman alıcıdır. İzleyici karakterin gerçekten çarpık ve ahlaki açıdan izlenemez olduğunu kavrayıncaya kadar uzunca bir süre sanki öyleymiş gibi karakteri istekle kabul ve takip eder. Her bayrak değişimi izleyici bakışının kendi kendini aldattığı birer andır.

Bu çarpık karakterlerin sıradanlık eksenini oluşturdukları bu yapının bozumu Visitor Q sayesinde olur. Garip bir yabancı birden bire hayatlarına girer, yemek sofralarına tek kelime etmeden oturur. Kimi zaman başlarına taşla vurarak ve izleyicinin vicdanını ve arzusunu yerine getirerek bu çarpıklığa karşı durur. Kimi zaman ise onların oyunlarına katılarak izleyiciye ihanet eden bir karakter de o olur. Filmin sonları geldiğinde, Visitor Q’nun da yardımına koştuğu bu devinimler sayesinde, filmin başlarında çok büyük ölçüde yadırganabilecek gariplikler artık izleyicinin açılan algısı sayesinde rahatça kabul edilebilir hale gelmiştir.

Film, bir öze dönme ve küçülme ritüeli ile son bulur. Tüm aile, çıkış noktaları olan, her şey çarpılmadan önce bir zamanlar bilinçsizlikle var oldukları bir utero huzuruna geri dönerler ve bundan çok da mutludurlar.

Birçok Miike filmi izlemiş olmama rağmen içlerinden en yırtıcı ve en tehditkar olanın bu film olduğunu söylemeliyim. Oldukça sürreal görünmekle birlikte amacının netliği ve politikliği sayesinde, Miike’ın sürrealizmi eksen olarak kullanan birçok filmine göre çok daha net ve anlaşılır bir film. Ama kesinlikle güvenli bir film değil. Bu filmin, yönetmenin en iyi bulduğum iki filmi Audition ve Katil Ichi ile aynı kalitede olduğunu düşünüyorum.

2:37 - Murali K. Thalluri 2006

2008-03-07T22:39:00.001+02:00

Kötü film nedir?

Geçenlerde RAZZIE ödülleri, türkçe adıyla altın ahududu (ne kadar nefis bi çeviridir bu: RAZZIE=AHUDUDU) ödülleri dağıtıldı. RAZZIE ödülleri her yıl "en kötü filmlere" veriliyor.

Bu yıl, "En Kötü Film!", "En Kötü Yönetmen!!", "En Kötü Senaryo!!!" gibi baş köşeleri, bir takım sinema sanatı uzmanları ! I Know Who Killed Me (Katilimi Tanıyorum) flmine layık görmüşler. Üstelik dokuz dalda birden ödül alarak gelmiş geçmiş en kötü film bile olmuş I Know Who Killed Me.

Eleştiri, anarşistler ve/veya benim ve diğer blog yazarları için değil belki ama, bu işten ekmek yiyen, bu sayede kızlarla tanışan, şan şöhret yapan "adı üstünde" maaşlı eleştirmen için hassas bir iştir. Ne de olsa, bu onun işi, bu onun yaşam tarzıdır. Konu kendi hayatının bekası ve idamesi olduğu için, bir eleştirmen, eleştiri yapması doğru olabilecek en son kişidir. Çünkü çıkarı vardır.

Eleştirmen, her zaman diğer eleştirmenlerin ARTI piyasanın soluğunu ensesinde hisseden tedirgin, sürü halinde avlanan bir adamdır. Patronun kankisinin dağıttığı/yaptığı filme kötü diyemez, yerden yere vuramazsın. Aynı şekilde, sürüdeki kurt eleştirmenlerin ak dediğine kara da diyemezsin: sıkar.

Ancak adı üstünde, bir eleştirmenin bazı konularda olumsuz görüş bildirmesi de gereklidir. Aksi taktirde görüşlerine değer verilmeyecek, olumlu görüşlerine kabartı hissi katabilecek negatif derinlik oluşmayacaktır. Bu nedenle bu sektörde bazı güvenli bölgeler icat edilmiştir. Bu güvenli bölgelerde atış serbesttir.

Güvenli bölge olarak tanımlanabilecek, maymunun gtüne gönül rahatlığı ile sokulabilecek filmler üç belirti ile kendilerini belli ederler ve buralarda maaşlı eleştirmen için atış serbesttir:
1. Bağımsız filmler: Büyük stüdyoların gölgesinde olmayan, yerin dibine soktuğunuzda kimsenin size "höttt!!!" demeyeceği, nispeten sahipsiz filmler.
2. Hafif konulu filmler: Hafif konu nedir bilinmez ancak, dram ve tradegyanın sınırları ötesinde, özellikle sinemanın üvey evladı sayılan korku-gerilim-komedi türü filmler.
3. POP anlamındaki şan ve şöhreti, sansasyonu, bilinen oyunculuk vasfının fersah fersah ötesinde olan kişilerin (Britney Spears, Justin Timberlake, Helin Avşar, Paris Hilton vs vs) oynadığı filmler.

Bu açıdan bakıldığında, aslında gayet iyi bir film olan I Know Who Killed Me'ye, üç koşulu da ziyadesi ile yerine getirdiği için bu ödülün verilmesi sürpriz değil.

Yine bu açıdan bakıldığında Roger Ebert'in "Cannes film festivalindeki GELMİŞ GEÇMİŞ EN KÖTÜ FİLM" olarak tanımladığı, ve birçok diğer maaşlı eleştirmenin de kendisine bu görüşünde sonsuz destek verdikleri, Vincent Gallo'nun Brown Bunny si ... (Sonrasında Vincent Gallo da Roger Ebert'e, "Köle tüccarı görünümlü pis bir şişko" demişti ancak ikisinden hangisinin eleştirisi daha ağır derseniz Ebert'in daha ağır konuştuğunu söyleyebilirim: Ebert hakaretin içine "tarih" kavramını da katmakta (gelmiş geçmiş en kötü film) ve sülelaye küfür etmektedir.)

Sonra bir bakıyorsunuz, Brown Bunny'e Cannes'ın en kötü filmi diyenler Thalluri'nin 2:37'sini yere göğe sığdıramıyorlar. Neden? Kötü olarak benimsenen bir filmin, "aslında neden kötü olmayabileceğine" dair bazı argümanlar yaptık. İyi olarak benimsenen bir filmin neden iyi olmayabileceğine dair de akıl yürütmeli miyiz? Hayır... Bunun yerine değişik bir şey yapacak ve "iyi" bir filmi maymunun gtüne sokacağız:

1. Bu filmin Cannes'da gösterilmiş olmasının tek nedeni yönetmenin o tarihte 22 yaşında olmasıdır. Festival yöneticileri ve eleştirmenler, bu işteki yeteneklerine dünyanın şakşak tutmasına neden olacak bazı keşifler yapmak, bazı kanıtlar sunmak arzusundadırlar. Bu nedenle "adam olacak çocukları" ilk keşfeden olma arzusu ile yanıp tutuşurlar.
2. Film inanılmayacak biçimde monoton, tekdüze ve sıkıcıdır. Öylesine tekrara dayalı ve öylesine derinlikten yoksundur ki, son sahnede intihar eden çocuğun kimliği son derece önemsizdir. Bu nedenle o son sahne bir türlü bitmek bilmez.
3. Karakterlerin tamamı derinlikten yoksun, daha önce binlerce kez işlenmiş, işlenmekten yorgun, kalıp ve sığ karakterlerdir. Yönetmen, kendisi de genç olmasına rağmen, gençliğin sorunlarını, maskulen göründüğü halde içten içe gay olan çocuğun içsel çakışmalarının ötesine geçirmeyi başaramamıştır. Mum dibine ışık vermemektedir.

Alternatif olarak şöyle de denebilir: "Vay canına! Bu yaştaki bir yönetmenden beklenmeyecek bir başarı! Ne kadar da içten bir film!"

Tam da bu nedenle böyle demiyor, ve maymunu, bir başka deyiş ile AHUDUDUYU tercih ediyorum.. Bir filmin başarısı ya da başarısızlığı, bir filmin gerçek değeri, yönetmenin yaşından, oyuncusunun sansasyon katsayısından, türünden, yapımcı şirketinin büyüklüğünden bağımsız, gerekiyorsa evet: son derece anarşist bir tonda kendini ifade edebilmelidir.

Eastern Promises (Sark Vaatleri) - David Cronenberg 2007 (9/10)

2007-12-08T23:42:00.000+02:00

Farklı farklı insan var şu dünyada, her insanın da bir Cronenberg filmine gitmek için farklı sebepleri var. Benim için bu sebep, nasıl ki ana yüreği evladının başarısı karşısında haklı bir gurur duyar ve gözlerini ekrandan alamazsa (ana niye ekrandan gözünü alamıyor ki ya? bu cümlede bişey eksik) ben de aynı biçimde cronenberg her yeni film yaptığında benzer bir gururla sinemaya koşarım. Ne de olsa elimizde büyüdü. Vallahi abartmıyorum, Cronenberg cronenberg olduysa en büyük sebeplerinden biri benimdir, çok emeğim var üzerinde. Daha küçücüktü bu, seneee 70li yıllar, yok seks delisi yaptıran parazitler, yok kadının koltuk altındaki organizmalar falan diye sardırmaya yeni başlamıştı ki, bu çocuktan büyük adam olucak diye her hareketini izlemeye koyuldum. O günlerden bu günlere baya bir yol kat etti tabi. Body Horror'dan ve deformasyon korkusundan ayrılacağını ilkin "Spider" ile belli etti, akabinde de 2005'in en sıkı filmi olarak gördüğüm Şiddetin Tarihçesi geldi.

Yine de her iki filmde de klasik Cronenberg temasına çok uygun bazı referans noktaları vardı. Spider'da silik bir doz halinde yayılan ve indirgenmiş tehditkar bir Cronenberg klasizmi, Şiddetin Tarihçesi'nde merdivendeki sevişme sahnesinde mahsur kalmıştı. Bu yeni filmde ise Cronenberg'in klasik anlatımından geriye sadece, Şiddetin Tarihçesi'nde de bolca görebildiğiniz, şiddet sahnelerindeki elini korkak alıştırmayan duruşu kalmış. Kötü olmuş diye mi söylüyorum? Hayır. Kesinlikle hayır. Cronenberg artık ne yapsa iyi yapabilecek kadar gözü açık ve pişmiş bir yönetmen.

Söylemeden geçemem: Bir Cronenberg filmine gitmem için çok önemli bir ikinci neden daha: Howard Shore. Sinemadaki en büyük ikilileri gözünüzün önüne getirin. Lorel Hardiler, dean martin ceri levisler, metin akpınar zeki alasyalar neyse, Cronenberg ve Howard Shore da odur. Cronenberg'in ilk filminden beri filmlerinin müziklerini yapan Howard Shore, ne yazık ki BAZILARI korku filmlerini ve B sinemasını ciddiye almadığı için yeteneği anlaşılamamış bir deha olarak (tıpkı Cronenberg'in kendisi gibi) hep satır aralarında kalmıştır. Oysa misal bir BROOD'un ya da ÖLÜ İKİZLER'in film müzikleri birer senfoniden farksız şahaserlerdir. Bu adam basitçe film müziği bestelemekle yetinmez çünkü, filmin notalar ve sesler üzerindeki bir izdüşümünü yaratır. Başka, görüntüsel olmayan, yalnızca işitilen bir başka boyutta aynı filmi tekrardan çeker. BROOD'un ya da ÖLÜ İKİZLERİN açılış faslını geçerken adamın içi titrer. (o adam benim) Ne yazık ki Shore'u da çok geç fark ettiler. Akıllı bir adam olan Peter Jackson Yüzüklerin Efendisi'nin müziklerini Shore'a teslim edince oradan bir Oskar aldı da anca prim yapmaya başladı. Örneğin ŞİDDETİN TARİHÇESİ'nin o muazzam kapanış faslında Howard Shore'un müziği olmasa Cronenberg öylesine zor bir sahneyi nasıl atlatırdı düşünsenize. ŞARK VAATLERİNDE'de benzer bir sahne bulunuyor ve Cronenberg her zaman olduğu gibi yine Shore'undan yardım alıyor. Sinema tarihinin gerçekten en muazzam ve en uyumlu ikililerinden biri, çünkü Cronenberg anlatısı yüzeysel olmayan, boyutlu bir anlatıdır ve müzik onun anlatısına çok fazla şey katıyor.

Bu film mekan, konu ve karakter açılımları açısından ne kadar çok Dirty Pretty Things filmine benziyor diye düşündüm hemen ki meğer her iki filmin senaristi de aynıymış: Steven Knight. Her iki filmde de senaryodan kaynaklanan yüksek ve düşük noktalar var. Bu filmde de senaryonun düşük ve yavan noktaları Naomi Watts karakteri üzerinde toplanıyor. Filmi sürükleyen ve öyküyü yaratıp götüren, asıl kahraman olması gereken Watts karakteri, dediğim gibi hareketleri ile olay akışını yaratan ve etkileyen bir karakter ama eksik bir karakter ve kesinlikle asıl kahraman olabileceği halde asıl kahraman o değil. Watts'ın tüm tehlikeleri göz ardı ederek olayları kendinden çıkarmasına sebep olan tek güdü, Watts'ın çocuğunu kaybetmiş olması nedeniyle yarım kalmış ve tatmin edilememiş analık içgüdüsüdür. Watts'dan görmeye alışık olduğumuz yüksek oyunculuk performansını göremediğimiz bir film olmuş, çünkü dediğim gibi karakteri tam geliştirilmemiş, biraz rivayetler üzerine kurulu yarım bir karakter. Bazı senaristler öykülerini kurarlarken bilerek bazı boşluklar yaratırlar ki olay oluşsun (futboldaki, kimse hata yapmasa gol olmaz olayı misali).

Buna karşılık diğer tüm karakterlerde mükemmele yakın detay ve performanslar söz konusu. Özellikle Rus mafyasının prensi Krill'i oynayan Vincent Cassel'in gizli gay sunumu tek kelime ile muhteşem. Bildiğim kadarı ile hiçbiri Rus olmayan bu oyuncuların, konuşmaları da muhteşem.

Sinemacı olmak isteyenlerin bu filmde bir sahneyi pür dikkat seyretmelerini isterim. Viggo Mortensen'in oynadığı Nikolai'nin hamamda Samyon'un aranjmanı neticesinde saldırıya uğramasından sonraki gün. Hamam sahnesi filmin en şiddet dolu sahnesi. Ancak şimdi öyküde eksik olan bir nokta var. Babası Samyon'un, gizliden aşık olduğu Nikolai'ye tuzak kurduğunu öğrenen Krill, babası ile bundan dolayı kavga etmeli, öykünün bekası açısından bir sürtüşme olmalıdır. Bu bir Türk dizisi olsa, hamam sahnesinden sonra baba oğul süper yakın planlar ve diş sıkıp masa devirmeler eşliğinde kavga ederken gösterilebilir. Ama bakın bu filmde nasıl olacak: Krill, hamam sahnesinden sonra yılbaşı partisi için balon şişirirken görülmektedir. Karşısına oturmuş olan küçük kız ona dün gece duyduğu bağırışlar hakkında soru sorar ve Samyon'la Krill'in kavga ettikleri, Krill'in küçük kızla konuştuğu bu sahnede ortaya çıkar. Bu, sakin bir sahnedir ve hamam sahnesinin ardından mükemmel gelir. Bununla birlikte Krill karakteri filmin başından beri hep kötü yönleriyle gösterilmiştir. Ancak filmin yaklaşan sonundaki Krill'in içindeki yumuşak özün ortaya çıkışına inanabilmemiz için bunun ipuçlarını görmeliyiz ki, Krill'in küçük kızla tatlı tatlı konuşması buna iyi bir hazırlıktır. Ayrıca: Balon şişirmek özünde gerilim dolu bir eylemdir (balon heran patlayabilir). Cronenberg bu sahnede, türk dizicileri gibi kolaya kaçıp kafalara yakın çekim yaparak olmayan atmosferi yapay yoldan şişirmez, balonlara yakın çekim yaparak gerilimi baki tutmayı tercih eder.

Filmin sonu çok daha parlak olabilirdi. Kulaklarımın Howard Shore'a, gözlerimin ise Cronenberg'e alışık olmaları dolayısıyla müziğin ve atmosferin tavan yaptığı nehir kıyısındaki sahnede filmin bitmesini bekledim. Ama açıkçası, bitseydi bile birşeyler eksik kalacaktı. Ha bitmedi ama birşeyler eksik kalmadı mı derseniz, bitseydi daha iyiydi diyebilirim.

Lost Skeleton of The Cadavra - Larry Blamire 2001 (10/10)

2007-12-03T23:23:00.000+02:00

Fazla uzatmam, doğrudan konuya girerim. İşte arayıp da bulamadığınız, zaten arasanız da bulamayacağınız bir film. En iyi filmler hiçbir zaman normal yollardan sahip olmayacaklarınızdır zaten. Bu filmi de normal şartlar altında, suyun yüz derecede kaynadığı TC sınırları dahilindeki evinizde, normal, ahlaklı bir Türk gencinden beklenen kanallardan edinemezsiniz.

50'lerin düşük bütçeli bilim kurgu korku filmlerine bir mezarlık ziyareti niteliğinde tasarlanmış olan bu film, kepazelik düzeyi ile o filmlerin kemiklerini bile mezarlarında titretecek azamete sahip. Ed wood'a bile mezarında takla attıracak bu filmde hiçbir masrafa katlanılmamış. Yemek sahnesinde bile yemek pişirilmiyor, öyle ki bilim adamı, karısına yemek yiyelim diyor, akabinde mideyi oğuşturup "ooo yemek çok güzeldi datlım" derken görülüyor. Ama dur bi saniye ya, uzay gemisinin kapısı var filmde. bu amaçla kullandıkları bahçedeki tuvaletin kapısına kapladıkları alüminyum folyoya baya para gitmiştir.. nerden baksan beşş metrekare.

kısaca konuyu aktarmak gerekirse başarılabileceğinden emin değilim. bir bilim adamı, elinde mikroskop, wattmetre, yanında karısı, dünyaya düşmüş bir meteoru bulmak için ormana gidiyorlar. wattmetre ile meteoru çıtır çıtır arayan bilim adamı, mikroskopla da daşı inceliyor ve müjdeli haberi karısına veriyor: "dünyanın otuz yıllık ATMOSFERYUM ihtiyacını karşılayacak meteoru buldum". VARAN BİR.(atmosferyuma gerçekten çok ihtiyaç var, açılın biraz nefes alamıyorum şimdiden :)O esnada, Kro-Bar ve Lattis isimli uzaylı bir karı koca zuzay gemileri ile aynı ormana zorunlu iniş yapmış bulunmaktalar. Gemiyi kaldıracaklar kaldırmasına ama iki adet problem mevcut: birincisi, korkunç bir yaratık olan mutantları iniş esnasına kafesinden kaçmışmış ve ayrıca geminin yakıt olarak ATMOSFERYUMA ihtiyacı varmış. VARAN İKİ. Bitti mi. Bitmedi. Yine aynı esnada, adı ve sıfatı batasıca başka bir bilimadamı olan doktor fleming, hasta emellerini hayata geçirmek için ormanı arşınlamakta. doktor fleming her küçükken tacize uğramış bilimadamı gibi tek bir amaç etrafında dolanmaktadır: dünyayı ele geçirmek. dünyayı ele geçirmek için bu muazzam yapıma adını da veren KADAVRANIN KAYIP İSKELETİNİ arayan fleming, aradığı iskeleti bir mağarada örtüsünün altında kestirirken bulur. (ayağa kalktığı zaman takur tukur dolaşıp (diğerleri taşıyolar iskeleti, iskelet yürüyor sanmadınız herhalde) bağıra çağıra konuşmaktan başka birşey yapmayan bu iskeletin dünyayı ele geçirmekteki katkısını tam anlamadım ama olsun..) iskelet ise hayata dönebilmek için bir girdiye ihtiyaç duymaktadır ve bu girdi ATMOSFERYUMDAN başka bişi değildir elbette. Nereden bulacam ben atmosferyumu nidalarına iskeletten bir yanıt alamayan fleming, kafayı mağaradan dışarı uzattığında mikroskopla meteoru inceleyen biliminsanını, gayretkar karısına atmosferyum mücdesini verirken görür. bu harika kuruluş faslının ardından film, tüm bu karakterlerin bir araya geldiği, iskeletin ara sıra yattığı yerden müdahil olduğu mükemmel sohbet, yemek, dans ve fasıl alaylarıyla vücuda gelmeye devam eder. kra-bar ve lattis insan kılığına girerek (üstlerindeki elbiseleri değiştirerek tam olarak) atmosferyumu alabilmek için bilimadamı ve canhıraş karısının evlerine sızarlar. hasta ruh fleming de aynı biçimde sızar ama önce "kimse kendisinden şüphelenmesin" (sap şüphesi) diye, zuzaylı çiftin gerilerinde bıraktıkları kılık değiştirici aletlen ormandaki sincaplardan kendisine bir eş yapar ve kısa bir süre düşündükten sonra bu bayana ANİMALA adını vermeye karar verir. Animalanın da olaya dahil olmasıyla, özellikle kalabalık yemek ve sohbet sahnelerinde izleyen kişilerin tırnaklarını yemek ve gülerken koltuktan düşmek arasında gidip gelen tepkiler vermelerine sebep olan bazı geniş frekanslı anlar yaşanmaktadır.

evet.. kısaca anlatılamıyormuş. anlatılmaz yaşanılır: LOST SKELETON OF THE CADAVRA.

Pink Flamingos (Pembe Flamingolar) - John Waters 1972

2007-09-11T14:57:00.000+03:00

Akıl var, mantık var. Ama diyelim ki bir an için olmadı. Tam da o anda evimin kapısı çaldı. Kapıda bir amca, yanında süklüm püklüm bir tıfıl. Amca diyor ki: "Bizimki holivud tutkunudur, eti senin kemiği benim, evladım al şunu da ufkunu bir açıver". O tıfıl tipe çok gıcık olduğum için (çünkü en nefret ettiğim nefret türü acımayla karışık olan nefrettir; bir türlü yeterince nefret olmaz, hep öyle pis uyuşuk yapışkan bir his) daha tıfılı içeri alıp kapıyı kapatmadan elimi atacağım arşivdeki ilk üç film herhalde şunlar olur: Nekromantik, Naked Blood ve Pink Flamingos!!! Pink Flamingos, nam-ı diğer, Kötü Zevkin Oyun Bahçesi.

Pink Flamingos, kedinin yayınlayamayacağı ciğeri mundar etmesi üzerine yakın zamanlarda güzel bir örnek teşkil etmiştir. Memleketimin en cabbarceval, en döve döve sanatsever TV si cenebece, bu filmi yılbaşında yayınladığını idda etmiştir, ama giriş faslında kapıda bıraktığımız akıl ve mantığı şu anda tekrar kuşanırsak böyle birşey olamayacağı çok açıktır. Hangi TV kanalı, tavukların becerildiği, taze sıçılmış köpek boku yendiği, kıç deliği ile karaoke yapıldığı bir filmi, Femili Gay cızgı filmi RTUK'den uyarı almış iken yayınlama gafletinde bulunabilir ki? Olsa olsa cenebece, sansür tanrısı dükkanın bereketini kaçırmasın diye yılın başında bir kurban keseyim demiş ve pembe pembe flamingocukları kesivermiştir. Bu tam döve döve sanatseverlik değildir de, bakın sanat olayında bir numarayım şovenizmi değildir de nedir??? Döve döve sempatizm, vura vura ben sizin bacinizm değildir de nedir??? Sorarım.

Film, holivud tipindeki izleyici için tam bir dayak tufanıdır. Holivudun dayattığı ve onlarca yıldır bitmek tükenmek bilmeden kaşık kaşık vererek kitleleri bağımlısı haline getirdiği iyiliği, güzelliği, güzel ahlakı, süper erdemi, iyi insanı, aile sevincini, yaşama böceğini zırnık koklatmaz. Tüm bu ihtiyaç duyulan maddeler, birer yetmezlik seviyesinde filmin sonuna kadar holivud bağımlısını tiril tiril titretecektir. Filmin yapmak istediği, holividun aksine pembe flamingoları göstermek değil, onların otopsisini yapmaktır! Süpermarketten iki tane 2 dolarlık plastik pembe flamingo alıp sefil bahçesine dikiveren (sims'den biliyorum öyle yapıyolar) her obez ve estetik fakiri amerikalı nasıl o anda "çok güzel oldu be" diye düşünebilme hakkını kendinde buluyorsa aynı biçimde gerçek bir öyküye ihtiyaç duymadan ya da herhangi bir rahatsızlık hissetmeden, şüphe duymadan, fazlasını aramadan, tüm ömrü boyunca holivud tipi bir üretimi kalıp kalıp tükebilmektedir. Filmle dövülmek istenen kişi de söz konusu hazırlopçu, beğeni ve seçme fakiri tüketim neferidir. Bu nedenle Pembe Flamingo güzel isim.

Divine adındaki yukarıdaki şekilde görülen obez travesti, yumurta manyağı annesi Edie, tam bir çatlak olan oğlu Crackers, ve röntgenci dava arkadaşı Cotton ile birlikte bir karavanda yaşamaktadır. Yerel gazetelerin "Dünyanın En İğrenç" insanı olarak tanımadıkları ve meşhur ettikleri Divine gerçekten de bu yakıştırmanın hakkını verir gibidir. Ancak Connie ve Raymond Marble çifti aynı kanıda değildirler. Onlara göre, yıllardır binbir mücadele ve emek ile yılmadan ilkokullarda uyuşturucu pazarladıkları, genç kızları kaçırıp hamile bırakıp, çocuklarını lezbiyen çiftlere sattıkları, porno işinde bir marka ve cinsel sapıklıkta doktora sahibi oldukları için bu sıfatı kendileri hakketmektedirler. Sıfatı almak için herşeyi yapmaya hazırdırlar. İşe Divine'a hediye paketi yapılmış bir adet bok göndermekle başlarlar. Bu bir savaşın başlangıcıdır!

Film sadece, holivud zevkine yönelik hazırlanmış bir komplo ve zevksizlik abidesi olmakla yetinmez. Toplumsal çürümeyi finanse eden ve güden medyaya yönelik de bir eleştiridir. Medyanın, toplumun saf ve arıtılmamış isteklerinin, beklentilerinin güdücüsü olduğu düşünüldüğünde, bu film aynı zamanda topluma ve iki yüzlülüğüne yönelik bir eleştiridir. Toplumun tabloid medyada her gün tutkuyla tükettiği üçüncü sayfa haberleri benzeri kalitesiz bilgi girdisine yönelik duyduğu ihtiyaçla belli ettiği yağmacı karakteri ile bir şekilde dengelemeyi başardığı yüksek erdemlere ve estetiğe dayalı tepeden inmeci-öğrenilen karakteri arasındaki ikiyüzlü gidiş gelişlerine yönelik olan bir eleştiri. İstediğin gerçekten rezillik ise izleyici, işte önümüzdeki 100 dakikada bunu sana doyasıya vereceğim der. Kafasını ilk çeviren kaybedecektir. Divine'ın filmin sonunda zor da olsa taze sıçılmış köpek bokunu kusmadan yiyebilmesi maçın berabere bitmesi için yeter skordur. Film kazanır demiyorum bakın, çünkü bu bir meydan okumadır. Ancak küçük olan büyük olana meydan okur. Asıl büyük mide bulandırıcı, kapitalist toplumun tüketici ve yağmacı, sığ karakteridir.

Tıfıl, bu filme nasıl reaksiyon gösterir açıkçası tam bilmiyorum. Deneyip göreceğiz. Çok sıkılması, bazı sahnelerde şok olması muhtemeldir. Pink Flamingos, 12.000 dolar bütçeyle çekilmiş, amatör oyuncuların gerilla tarzında oynadıkları acaip, çok anarşist bir film. Yumurta yiyen kadın Edie rolündeki Edith Massey ve elbette Divine, hipnotik biçimde izleyicinin aklını alıyorlar! Filmdeki diyaloglar da aynı biçimde tutkulu bir hipnotizmanın ağaç gölgesinde dolanıyolar. Özellikle Divine ve oğlu Crackers'ın Marbles malikanesini basıp evi baştan aşağı yaladıkları sahneye bayılıyorum. Bu bana yatılı okulda yaptığımız, tatlıma tüküreyim de kimse yemesin eylemini anımsatıyor. Şunu da not etmeden geçemeyeceğim ki, işittiğim en güzel soundtracklerden biri Pink Flamingos üzerinde mevcut. İnanmazsanız bakın!

Mektubuma burada son verirken, kalbinden temiz bu sayfayı Pink Flamingos'dan seçtiğim aşağıdaki satırlar ile pisletiyorum. Sevgiler.

Oh, I love you Raymond. I love you more than anything in this whole world. I love you more than my own filthiness, more than my own hair color. Oh God, I love you more than the sound of bones breaking, the sound of death rattle - even more than the sound of my own shit do I love you, Raymond.

Black Snake Moan (Kara Yılan Inliyor) - Craig Brewer 2006 (8/10)

2007-08-03T12:48:00.000+03:00

Gaspar Noe mi, Sam Peckinpah mı, yoksa Stanley Kubrick mi daha misojinisttir diye tartışaduralım, vizyonda öyle bir film var ki bu üçlüden birinin yorumunu taşısa bu tartışmayı sonsuza dek bitirirdi. Kara Yılan İnliyor (Black Snake Moan), afişine, reklamlarına, fragmanına, öyküsünün ana hatlarına baktığınızda "kadın düşmanlığı" etrafında buram buram yabancılık kokan bir filmmiş izlenimi veriyor. Adamımız Samuel Jackson, minimini Christina Ricci'yi yaratık gibi zincirlerle bağlamış, kızcağız halinden memnun görünüyor. Ama aslında filmin kadın düşmanlığı ile alakası yok.

Misojinizmin ötesinde en tepede saydığım üç önemli yönetmenin işleriyle buradaki iş arasında illa ki bir karşılaştırma yaparsak varacağımız sonuç olsa olsa Author Yönetmen olmakla olmamak arasındaki, anlatıya dayalı farklılıklar olur. Bir author yönetmenin, sunduğu anlatı içerisinde, biz izleyicilere "aceba misojinist mi?" diye düşündürebilen "gizli gündemleri", izleyiciyi arayışa ve düşünmeye iten silik hatları, tehlikeli olmayı başarabilen bir felsefesi olur. Oysa ki kara yılan inliyor'da hiçbir belirsizlik ya da tehditkar felsefe yok. Bu film gerçekten de çok ilginç ve bence mutlaka izlenmesi gereken bir film; ancak ondan gizli emareler, kadın düşmanlığı ile ilgili alt anlamlar vs beklememek lazım. Yönetmen Craig Brewer öyküsünü Holywood tarzı bir insancıllık, bir ilahi sevecenlik, bir tanrıseverlik, bir "hepimiz kardeşiz" misyonu altında güzel güzel, uysal uysal anlatmış. Bir author yönetmen çok daha dar çerçevedeki bir senaryoda fırtınalar koparabilecek rüzgara sahipken, neredeyse bir okyanus kadar geniş olan bu filmin senaryosunun üzerinde ise efil efil meltemler esiyor.

Amerika'nın güneyindeki küçük bir kasabada çiftçilikle uğraşan Lazarus (Samuel L.Jackson) eşi tarafından başka bir adam için terk edilmiştir. Lazarus tanrı inancı çok güçlü bir adamdır ve bu aldatılma ve terk edilme dolayısıyla çok kızgındır. Onun kitabında aşk, incelik vb kavramlar kalmamıştır. Bir zamanlar gitarı ağlatan parmakları (kimbilir eşinin sevgisini de belki böyle kazanmıştı) artık toprakla uğraşmaktan nasırlaşmış, kalbi sertleşmiş, yıllardır gitarını eline bile almamıştır.

Diğer yanda ise Rae (Christina Ricci), aynı kasabada yaşamasına rağmen, Lazarus ile kıyaslandığında başka bir gezegende yaşayan bir yaratık gibidir. Beyazdır, sex, drugs ve rocknroll içinde savrulup durmaktadır. Dahası, ilk defa yeraltı edebiyatının ünlü yazarı Chuck Palahniuk'in Tıkanma (Choke) romanı sayesinde varlığından haberdar olduğum bir hastalığın pençesindedir: Seks Hastalığı. Kızımızın durumu en iyi şu kelime ile özetlenebilir: SEXORCIST. Ricci içinde şeytan varmış gibi, belirsiz periyodlarla gelip giden ve engelleyemediği bir seks yapma isteğine sahiptir. Rae'nin üstüne üstlük ABD ordusunda görev yapan ve dolayısıyla kasabadan uzakta bulunan çok sevdiği bir erkek arkadaşı da (Justin Timberlake) vardır.
Rae bir gece öldürülesiye dayak yedikten sonra, Lazarus'un çiftliğinin yakınlarında çöp gibi atılır. Lazarus da onu evine getirir ve kutsal bir görevmiş gibi bakmaya, tedavi etmeye başlar. Ancak kızın, sexorcist durumları karşısında Lazarus, çareyi onu belinden zincirlemekte bulur. Diğer yandan hastalıklı bir takıntıyla onun iyileştikten sonra gitmesine de izin vermez. Her ikisi de bu zorunlu beraberlik nedeniyle değişmeye başlarlar. Kız, yalandan bir iki kere "bırak beni" diye çığırsa da o da aslında zincirlenmiş olmaktan "tuhaf" bir biçimde mutludur.

Şimdi yukarıdaki öyküye bakınca bu filmdeki cinsiyetler ve yaşamlar çatışması üzerinde olabilecek farklı derinlikte milyon tane olasılık akla geliyor. Zincirlenen aslında kimdir? Gerçekte kız mı yoksa adam mı zincirlenmiştir? Lazarus'un tanrı inancı aslında o zamana kadar lafta mıdır? Ve ancak kalbinde sevecenliğe yer açtığı ve nefsini arındırdığı zaman tanrıyı bulacağını mı hissetmiştir? Aynı şeyleri kadın da hisetmiş midir? Kadının hiçbir zaman tadamadığı baba özlemi, Lazarus'un tanrı özlemine ne kadar paraleldir? Filmin temel sorunu, son derece geniş bir anlam alanına sahip olduğu halde, etkiyi ve tepkiyi tam olarak detaylandırıp sonlandırmadan en efil efil, en püfür püfür son mesajı kuşanmış olmasıdır.

Bazı filmler bana senaryo itibarı ile, ortada yer alan tek ve çok güçlü bir sahne etrafında dokunarak örülmüş ve tamamlanmış gibi gelir. Örneğin masumiyet filmindeki, kırdaki Haluk Bilginer ve Güven Kıraç arasındaki diyalog sahnesi gibi. Kara Yılan İnliyor da bana bunu düşündürdü. Bu filmin odağında çok güçlü bir sahne var ve sanki tüm film de bu sahne etrafında dokunmuş, karakterler ve olaylar buradan başlanarak detaylandırılmış gibi. O sahne de Samuel Jackson'ın elinde elektro gitarı, dizlerini korkuyla sıkı sıkı kavramış Christina Ricci'ye "Kara Yılan Ağlıyor"'u söylediği sahne. Kulubenin dışında fırtına var, elektrikler gelip gelip gidiyor. Kızın sexorcism hayalleri kulubenin kapısına kadar gelmiş, korkudan sıkı sıkı sarılmış, "sakın çalmayı bırakma" diyor. Müthiş güçlü bir sahneydi ve çok iyi çekilmişti. Ayrıca başrol karakterleri de çok iyi detaylandırılmış ve temellendirilmişti. Filmin bana göre eksik noktaları biraz fazla uysal olması, Justin Timberlake'in oyunculuğu, bazı yan karakterlerin detaysızlıkları, kalıplaştırılmış ve zorlama anlamlarıydı (Peder gibi).

Öte yandan ilginç konusuyla, Samuel Jackson ve Christina Ricci'nin mükemmel öyunculukları ile, blues müziğinin güzelliği ve seksiliği ile, odağındaki bahsettiğim o müthiş sahnesi ile; kesinlikle bu ölü yaz mevsiminde kaçırılmaması gereken bir film. İlgnç bir şeyi de not almadan geçemeyeceğim: Genelde TV kanallarının sinema programları suya sabuna dokunmayan programlardır. Hemen her filme kabul edilebilir seviyede bir not verip, konuyu anlatmakla yetinirler. Yalnız sanırım, Business Channel'ın sinema programını hazırlayan kişi bir bayan ve filmin mesajını yüzeysel boyutta çok ofansif algılamış olsa gerek ki, "sakın gitmeyin - çok kötü bir film" yorumunda bulunuluyor film tanıtılırken. TV'deki sinema programlarının bu tür yorumlarına alışık olmadığım için doğrusu çok şaşırdım. (DRM)

Tetsuo (Tetsuo:The Iron Man) - Shinya Tsukamoto 1989 (8/10)

2007-07-26T18:45:00.000+03:00

Korku sinemasında "Body Horror" (Türkçe ne diyebilirim bilmiyorum: "Deformasyon Korkusu" bir seçenek olabilir) olarak nitelendirebileceğim alt türe ait önemli bir film Tetsuo. Deformasyon Korkusu, korku sinemasında en geç ortaya çıkmış olan temalardan biridir. Post modernizmin toplumlara ve kültürlere giderek daha fazla hakim olması ve endüstrileşmiş toplumdan post-endüstriyel topluma geçişle birlikte topluma bilinç düzeyinde hakim olan korkular da evrilir. Artık eskisi gibi, gotik sinemaya ait olan kalıplaşmış temalar (kurtadamlar, vampirler falan filan) korkutucu bulunmamaktadır. Özellikle 80'li yıllardan başlayarak bu türlerde yapılan filmlerin de zaten komedi, macera vb, salt korku dışı açılımları daha çok kurcaladıklarını görmekteyiz. Buna karşılık özellikle 60'ların sonu ve 70'lerde endüstriyel toplumlardaki toplumsal alt kültürler arasındaki artan sürtüşmeler ise slasher türünün ortaya çıkmasına neden olmuştur. 70'ler sonu ve daha çok 80'lerde ise nıspeten orijinal bir tür, "deformasyon korkusu" (body horror) olarak karşımıza çıkar. Bu tür, o zamana değin neredeyse hiç sorgulanmamış olan, ve tabiri yerindeyse "çantada keklik" olarak nitelenen bir bilinci (vücutsal bütünlük üzerine mantıksallık bilinci) sorgulamak suretiyle izleyiciyi korkutmayı hedefleyen, aynı zamanda da felsefi açılımları olan bir şok türüdür.

Giderek daha büyük bir hızla endüstileşen ve evrilen toplumlarda gözlemlenen mekanikleşme, insanın organik varoluşu ile sürekli bir zıtlaşma içerisindedir. Body Horror, bu zıtlaşma üzerinde anlatılar geliştirir. 70'lerde yine endüstrileşmeye bağlı olarak ortaya çıkmış olan Apokaliptik (Dünyanın Sonu) anlatım biçiminden, anlattığı öykülerin mikro düzeyde olması (birey düzeyindeki deformasyon korkusunu ele alması ile) nedeniyle ayrılır ve dolayısıyla daha az politiktir. Post endüstriyel ve post-modern kültürün ruhuna uygun, algı düzeyinde oldukça bireysel bir alt türdür.

Body Horror'ın şüphesiz en büyük ve önemli anlatıcısı David Cronenberg. Yönetmen 70'lerdeki ilk filmlerinden başlayarak, bu temada birçok filmi ardı ardına üretir. Shivers, Rabid, Brood, Scanners, Videodrome, The Fly... Yine çok önemli bir başka "David" olan, David Lynch'in ilk filmi Eraserhead de endüstrileşme korkusu üzerinde yükselen bir body horror örneği olarak görülebilir. Jan Svankmajer ise stop-motion animasyon türünde dünyanın en başarılı yönetmenlerinden biridir ve özellikle korku anlatılarını animasyon türünde teslim ettiğini görürüz. Bu üç yönetmenin isimlerini belirtmek istedim; çünkü "Demir Adam Tetsuo" en iyi bu şekilde anlatılabilir: Bir Cronenberg anlatısının, David Lynch'in Eraserhead dünyasında Svankmajer tekniğinden yararlanarak anlatılması.

Tsukamoto'nun ilk uzun metrajı olan Tetsuo, bir "metal manyağını" izlediğimiz görüntülerle açılır. Kişizat, çevreden topladığı metal parçalarını evine getirir. Daha sonra da keskin bir neşterle baldırını yararak, parçalardan birini kesikten içeri sokar. Daha sonra da bacağını sarıp, bu küçük modifikasyonun verdiği neşeyle sokağa koşmaya çıkar. (teknolojiye uygun vücutsal bir mükemmeleşme arzu edilmektedir). Ancak henüz daha iki adım gitmemişken bir araba tarafından ezilir. (Ya da belki de bu bir tür çiftleşme ve çoğalmadır) Öldüğünü düşünürüz ama daha sonra "çok başka bir imajla" intikam için geri dönecektir. Kendisinin ölümüne neden olmuş olan arabanın şöförü de bu farklı varoluş moduna, sanki bir virüse maruz kalmış gibi (ya da cinsel bir hastalık kapmış gibi?) geçer ve vücudundan metal parçaları çıkmaya başlar. Filmin sonu, bu yeni varoluş biçimini tüm dünyaya müjdeler niteliktedir ve Body Horror türünün bazı örneklerinde görülen apokaliptik bir dönüşümle de politikleşir. Dünyanın en ileri endüstriyel toplumlarından biri olan Japon toplumundaki modern korkuları ele alan ve bu anlamda literatür değeri de olan bir yapım olarak etiketleyebiliriz filmi.

Tetsuo çok çok düşük bir bütçeyle çekilmiş siyah beyaz bir yapım. Ancak katiyen çiğ değil. Sinematografi çok başarılı. Steady cam ve sabit kameranın birlikte kullandıldığı filmde, steady ve sabit arasındaki geçişler dikkat çekici. Özellikle montaj çok incelikle ve düzgün yapılmış. Stop motion animasyon tekniği ve tasarımlardaki sanatsal yaratıcılık (kostüm ve set işçiliğini birlikte ele almalıyız) görmeye değer. Buna karşılık düşük bütçe özellikle kostümlerde, film siyah beyaz olmasına rağmen, kötü görüntülerin de ortaya çıkmasına neden oluyor. Müzik olarak endüstriyel rock kullanılmış ve filmle çok iyi bütünleşmiş. Tematik yoğunluk ve öyküye dayalı detay eksikliği ise 80 dakikalık süreye ve estetik güzelliğe rağmen bazı bölümlerde filmin sıkıcı olmasına neden olabiliyor. Tetsuo'nun yine Shinya Tsukamoto tarafından çekilmiş, 1992 tarihli Tetsuo: Body Hammer isimli bir devam filmi de var.

David Lynch'in Eraserhead evreni, Jan Svankmajer animasyonunun tadı ve Cronenberg teması üzerindeki özgün mangavari sentezi ile Tetsuo korku sevenler için iyi bir arşivlik.

First Born ("Lohusalık Gerilimi" ya da "Balerinden Karı Olmaz) - Isaac Webb 2007 (5/10)

2007-07-18T19:14:00.000+03:00

Yepyeni bir film olan First Born, sinemalarımıza geldiği taktirde binlerce seyirciyi üzme potansiyeline sahip muazzam bir hayal kırıklığı. Film inanılmayacak bir biçimde sinema ile ilgili herkese, müthiş bir sinema dersi sunuyor. Ders şu: "Bir film hatasız bir biçimde yazılıp yönetildiğinde bile nasıl vasat-kötü-öldüresiye sıkıcı olabilir".

80'lerin ve kısmen 90'ların her daim plasede kalmış gizli sinema kraliçesi Elisabeth Shue özlenen endamını bu son filmiyle nihayet arz etmiş. Kendisi bu filmde bir balerin iken hamile kalan, sonrasında da evinin kadını olan ve en nihayetinde de lohusalık gerilimi içerisindeki bir taze anneyi canlandırıyor. Gerek filmin afişine baktığınızda, (afişin üzerinde satanik ibareler, canavarsı bir bebek suratı, ve "stay away from baby"- bebeden uzak dur yazısı yer alıyor : NE ALAKA??) gerekse de parça parça, dakika dakika izlediğinizde, filme hükmeden gerilimle ilgili kendinizi bir karar verememe durumu içerisinde buluyorsunuz. Gerçekten de, senaryo öyle bir yazılmış, izleyiciye o denli az bilgi aktarılmış ve aktarılan bilgi de öylesine çarpıtılmış ki, ortamdaki gerilimin neden kaynaklandığını anlayabilmek pek mümkün değil. Bu çocuk şeytanın çocuğu olabilir, bu bir ihtimal, bu evde bir hayalet olabilir bu da başka bir ihtimal, koca bir psikopat olabilir, bu bir kült ve şeytani ritüellerle ilgili olabilir, büyücülük söz konusu olabilir, bir başkası psikopat katil olabilir, hatta Elisabeth Shue'nun yeni doğmuş bebesiyle birlikte bir başına yaşadıkları söz konusu evde bir yaratık bile dolanıyor olabilir. Bütün bu olasılıkları film boyunca düşünür, yavaşça (gerçekten çok yavaşça) tüketirken ve hepsi teker teker fos çıkarken, sonunda geriye tek bir gerçek kalıyor: Bu bir lohusalık gerilimidir.

Lohusanın gerilim, pimpirik, korku, sebepsiz öfke ve nefret, ölüm korkusu vs dolu dünyası konuyla ilgili herkese (ne! kime!) balyoz gibi aktarılıyor. Bu filmi izleyen genç bayanlar çocuk sahibi olmadan önce on kere daha düşünecekler. Filmin özellikle orta yaş üstü, ve daha çok da çocuk sahibi olmuş bayanlar tarafından sevileceğini tahmin ediyorum, ama geri kalanlar için nasıl bir eziyet olduğunu anlatmaya kelimeler pek yetmiyor. Erkekler için ise filmin en önemli çıkarımı lohusalığın öküzboğan dünyasına bir giriş sağlaması ve balerin kısmından neden eş olmayacağı noktasındaki yerinde tahlil ve saptamalardır. Lohusa bünyesinde hali hazırda zaten bol miktarda bulunan öz-gerilim, pimpirik, nedensizlik vs gibi karakteristikler balerin kişisinde de hat safhada bulunduğundan ortaya mandabayıltan bir bunalım ve daralım etkisi çıkıyor.

Yönetmen ve aynı zamanda senarist olan Webb, gerçekten filmini çok iyi yazmış ve yönetmiş. En azından oldukça farklı yönlere hareket kapasitesine sahip, sürekli devam eden bir gerilim tınısını tutturmayı başarmış. Ama yine de film insanın içini bayıltıyor, çünkü pratik olarak aslında bahsettiği şey, yarattığı hareket kapasitesi ile karşılaştırıldığında çok silik bir şey. Neredeyse insanda hiçbirşey hakkında birbuçuk saatlik bir film seyrettiği hissi uyanıyor. Aklı başında olan tüm erkeklerin bu filmden uzak durmalarını tavsiye ederim. Filmin sadece orta yaş üstü kadınlara göre olduğunu ve özellikle ev kadınları tarafından sevilme olasılığı olabileceğini düşünüyorum. Bu filmi sevenler Oteldeki Sır filmini de deneyebilirler. (GRM)

Dead Silence - James Wan 2007 (6/10)

2007-07-18T16:00:00.000+03:00

Henüz vizyona girmemiş olan bu korku filminin altında James Wan imzası görüyoruz. James Wan, bilindiği üzere Saw serisinin yaratıcısı ve ilk Saw'ın yönetmeni. Dead Silence da onun ikinci uzun metraj filmi ve yazın eli yüzü düzgün yeni korku filmlerinden bir tanesi. Filmin afişine bakıp Çaki ile bir alakası olduğunu düşünür iseniz yanılırsanız, çakiyle amca, hala, akraba, erkan düzeyinde; hiçbir alakası yok.

Bu filmle şunu fark ettim ki James Wan denen bu Malezyalı yeni yetme, tahta kuklalardan feci halde tırsıyor. Saw serisinde de Jigsaw'ı temsilen ekranı dolduran spiral yanaklı tipitip, sonuçta başlı başına bir kuklaydı. (Adı da Billy idi galiba). Bu filmde de yine başrollerde Billy isimli bir vantrolog kuklasını görüyoruz. Sanırım Wan küçükken bu Çaki olayına fazla maruz kalmış, Billy isimli bir hayali kahraman geliştirip ona sığınmış, şimdi de bu işin ceremesinden para kazanıyor.

Açık söylemek gerekirse bu vantrolog kuklalarından her zaman korkmuşumdur. Hatta palyaçolardan korktuğumdan bile çok. Komik desen değil, sevimli desen değil, tıpkı palyançolar gibi ne idüğü belirsiz, güvenilmez tekinsiz tiplerdir bu kuklalar. Zaten bizim ülkemizde de bunlardan hiç yetişmez, mendebur bir türdür. Palyançolar üzerine korku sinemasında çok yazılmıştır ama bu kukla meselesi biraz öksüz kalmıştır hep. James Wan da bu alanda korku sinemasında var olan bir boşluğu doldurarak konunun üzerine gitmiş de gitmiş.

Film Saw'da olduğu gibi zekice sayılabilecek bir sonla kapanan, izlenebilir, çok klasik bir hayalet öyküsü kalıbı sunuyor izleyicilere. Yeni evli bir çift, evlerinin kapısında bir gece, paket içerisinde Billy isimli nursuz suratlı bir kukla bulurlar. Aynı gece karısı dili koparılarak öldürülen Ryan, (Jamie Ashen) bu cinayetin sırrını araştırmak için baba ocağına geri döner, beraberinde "Billy" ile. Ryan'dan şüphelenen bir detektif de (Donnie Wahlberg) onun peşi sıra gider. Ama her ikisinin de karşı koyabileceğinden çok daha büyük bir güç onları beklemektedir.

Film nokta nokta yükselen bir gerilim atmosferine sahip. Ancak öykü çok klasik olduğu için sürekli olarak etkileyici olmayı başaramıyor. Filmde, iyi korku filmi izleyicisinin çok çabuk fark edebileceği derin bir kontrast mevcut. Bu kontrast, öykünün yönetmen tarafından dinamik bir formatta anlatılması ve altyapıyı oluşturan senaryonun klasikliği arasında oluşuyor ve izleyicide bitmek bilmeyen "bir sürpriz dönüş - twist" beklentisi oluşturuyor. Anlatım daha çok bir TV dizisi kurgusunu akla getiriyor; filmin kurgusu daha çok "Masters of Horror" TV dizisi serisinin izlediğim bazı bölümlerindeki kurguları çağrıştırıyor. Olaylar ve sahnelerin akışı hızlı bir süreçte gelişir gibi görünürken, aslında çok da fazla yol kat edilmemiş oluyor, çünkü senaryo sanki bir TV dizisi biçiminde sunuluyor. Bir yenilik getirmeyen benzer öykü parçaları, benzer gerilim unsurları, benzer sahneler aralıklarla tekrar tekrar ziyaret ediliyor. Bu sanki bir masa tenisi maçı izlemek gibi; twist beklentisi de işte bu nedenle ortaya çıkıyor, monoton frekansın bir yerde kırılmasını bekliyorsunuz, akıl dolu birşey olmasını. Çünkü sürekli olarak Lostwari bir bilgi bombardımanı görsel olarak, benzeşik gerilim unsurları üzerinden veriliyor. Sonunda birşey oluyor gerçekten ama bunun beklentinizle ve öykünün temel akışıyla çok da fazla ilgisi bulunmuyor.

Ama bu TV formatı biçimi, her ne amaçla kullanılmış olursa olsun, bende James Wan'ın burada biraz hile yaptığı hissini uyandırdı. Filmi iyi ve sarsıcı bir sonla bitirmek için filmin genel düzeyini bilerek indirgemiş ve izleyici bilincini uyuşturmaya çalışmış gibi görünüyor. Büyük bir sorunun önemli cevabını arama vaadiyle açılan film, sonrasında gerilimli olduğu yadsınamayacak, ancak monoton bir frekansa indirgenmiş olan bir TV showuna dönüşüyor. Dolayısıyla bu hile neticesinde kesinlikle kötü olmayan, ancak kanımca yeterince de iyi olamayan bir korku filmi ortaya çıkıyor. Korku filmi severler için yine de görülmesi keyifli olabilecek bir seyirlik. (KRK GRM)

Hills Have Eyes II (Tepenin Gozleri 2) - Martin Weisz 2007 (3/10)

2007-07-18T14:11:00.000+03:00

1980'ler Amerikan sinemasında bir trend vardı. Eğer bir film başarılı olursa ve beğenilirse, devamı da sürüden ayrılmama psikolojisi ile, hemen aynı formatta çekilirdi. Böylece bir sürü birbirine benzer film olurdu ama aynı zamanda amiyane bir bilişim teknolojisi terimi karşlığı da bulunan (çalışan sisteme dokunma arkadaş) bu devam mantığı ile başarısız filmler yapma riski atlatılmış, altın yumurtlayan tavuk kesilmemiş olunurdu.

Kendi adıma Hills Have Eyes serisini sevdiğimi söyleyebilirim. Alexander Aja'nın çektiği tekrarı da oldukça başarılı bulmuştum. Ancak Hills Have Eyes 2 için aynı şeyi söyleyemem. Bu film daha çok korku sinemasında şekilsel ve söylemsiz bir yaklaşımı, tabiri yerindeyse korku pornografisini ve istismarı çağrıştırıyor. Bu defa radyasyondan yamulmuş hilkat garübelerinin karşısına tam teçhizatlı fakat fazlacana sarsak ve sersem bir grup Amerikan askeri çıkıyor. Ölmek nedir bilmeyen bu garübeleri öldürmek için de eldeki tüm kazmayla göz çıkarma, kürekle bağırsak oyma teknolojisini kullanmak zorunda kalıyorlar ki bu da korku sinemasında benim lügatımda pornagrafiye eşdeğer. İlk filmdeki (bir önceki Aja yorumundan bahsediyorum) konuyu ve acımasız / tekinsiz duygu yoğunluğunu çıkar, onun yerine daha çok göz oymaca, kafa patlatmaca koy, al sana Hills Have Eyes 2.

Askerler yaratıkların yaşadığı mağaraya girinceye kadar, filmin açık alanda geçen yarıdan fazlalık bölümü tam anlamıyla "çöp". Bir sürü gerzek Amerikan askeri, ağızlarını şişire şişire sersem ifadelerle faklı maklı söz sanatlarının en amaçsız örneklerinden şıftırtıyorlar. Oraya kadar 1 puan. Mağaraya girdikten sonra, "Decent"vari ambiyans ve azalan sarsak diyaloglar sebebiyle 3 puana kadar yükseliyor. Ama bu filmi sinemada izlemiş olsam herhalde kahrımdan ölürüm. Devam filmlerine giderken ince eleyip sık dokumakta sonsuz fayda var.

Bu film için yapılabilecek en güzel benzetme şu olabilir: Alien ve Aliens. Aliens'a uygulanan basit devam formülünü: "gerilimi tasviye et yerine asker falan kullanıp bol bol ölüm ve aksiyon doldur" aynen uyguluyor ama sonuçta ortaya çıkan film ne Aliens gibi iyi bir aksiyon ne de ilk Tepenin Gözleri gibi iyi bir korku. C hiçbiri. (KRK GRM)

Onibaba - Shindo Kaneto 1964 (10/10)

2007-07-13T18:41:00.000+03:00

Kaneto'nun Onibaba filminden, Kwaidan'ı yorumlarken söz etmiştim. Kwaidan ve Onibaba Japon korku sinemasının ilk birkaç örneği arasında gösterilebilir. Kwaidan'da olduğu gibi Onibaba'da da yine geleneksel bir Noh tiyatrosu öyküsü temel olarak kullanılmış. Ancak Kwaidan dört farklı öykünün işlendiği dört farklı kısa filmden oluşmaktaydı; Onibaba ise izleyicilere
tek ve konsantre bir öyküyü oldukça uzun sayılabilecek bir sürede sunuyor: 105 dakika.

Filmin Kwaidan'dan diğer farkları, Kwaidan'da görülebilen ve yapay sahne tasarımlarındaki dekor-renk kullanımı-sanat yönetimi başlıklarında kendini hissettiren üst düzey stilizasyon bu filmde yerini gerçekçi bir resmedişe bırakıyor. İkinci fark Onibaba'nın siyah beyaz olması. Bunun dışında öykünün temel motifi (Japon korku sinemasının da neredeyse temelini oluşturan "kaidan" - intikamcı ruh) bu filmde de mevcut. Ancak filmin tek hedefi böyle bir korku öykücüğünü folklorik bir genelgeçer cazibede aktarmak olmadığı için Kwaidan'dan önemli ölçüde
ayrışıyor: çünkü Kwaidan'ın aksine Onibaba'da filmi 105 dakika boyunca sürükleyen ve kaidan motifini gölgede bırakan etkileyici bir tez ve fikir mevcut.

105 dakikalık süre ve Noh tiyatrosu tarzı bu geleneksel tek öykü bir araya geldiği zaman ortaya son derece yavaş akan bir film çıkıyor. Film, bir örümcek ağı gibi örülüyor; izleyici üzerinde kalan hafızası ise acı-ekşi bir örümcek zehiri gibi. Onibaba kelimesi Japonca'da "Şeytan Kadın" anlamına geliyor. Hal böyle olunca yine bir "Kyojo Mono" mu diye düşünüyoruz ancak o kadar basit değil. Çünkü shitei (yaratık) ve waki (insan) arasındaki sınır bu filmde hiç de net değil. Kwaidan'ı anlatırken Noh anlatısında oyunun iki karakter: shitei ve waki arasında geçtiğini söylemiştim. Shitei her zaman bir maske takardı, waki ise maskesizdi. Shitei oyunun sonunda maskesini açar ve bir şeytan mı, bir tanrı mı, yoksa bir kahraman mı olduğu belli olurdu. Oyun, bu ikisi arasındaki gerilim ve etkileşim üzerine kurulurdu ve shitei'nin gerçek kimliği oyununun türünü belirlerdi (korku, kahramanlık vs). Onibaba ise öylesine kışkırtıcı bir soru yaratıyor ki (insan nedir) Noh'un bu geleneksel ve güvenli insan-yaratık ayrımını, bu soruyu sormakta temel bir araç gibi kullanıyor. Bu anlamda Kwaidan'dan ve geleneksel Kaidan yaklaşımından çok çok farklı.

Onibaba öyle bir tez ve tartışma üzerine kurulu ki, bu son derece basit Noh motifini başka bir boyuta taşıyor ve shitei ve waki'yi, insanı ve şeytanı tek bir vücutta birleştiriyor. Filmin senaryosunun temelini oluşturan o basit Noh motifi ise bu büyük birleşmenin gölgesinde kalıp, ufacık ve önemsiz bir ayrıntıya dönüşüyor. Hal böyleyken Onibaba'ya klasik anlamda bir korku filmi diyebilmek pek kolay değil. Çünkü burada korkutucu ve rahatsız edici olan filmin izleyici üzerinde uyandırdığı provakatif düşünceler.

Onibaba, sonu yokmuş gibi görünen, insan boyunu aşan otlar ve sazlıklardan oluşan bir dünyada geçiyor. Burası Japonya'da, isimsiz bir nehrin kıyısındaki sazlık ve otluk bir alan. Otlar sürekli rüzgar altında dalgalar gibi eğilip, bükülüyor ve dansediyorlar. İlk başta cennet gibi görünen bu mekan aslında tam tersine bir cehennem, bu danseden uzantıları da birer alev gibi okunabilir ki bu okuma çok da doğru olur. Çünkü yönetmen Kaneto, Onibaba'da dünyadaki cehennemi resmediyor. 14. Yüzyıl Japonyasında, elli yıl süren iç savaşın ilk yıllarındayız. Bu, bir çıkışı yokmuş gibi görünen çayır cehenneminin yalnızca iki sakini var: biri yaşlı, diğeri genç iki kadın. Erkekleri zorla savaşa alınmış olan bu iki kadın, (yaşlı olan genç olanın kaynanasıdır) açlıktan ölmemek için, çayırlığa sığınan yaralı ve yolunu yitirmiş samurayları öldürüp, zırhlarını ve silahlarını buğday karşılığı satmaktadırlar. Cesetleri ise çayırlığın ortasındaki derin bir çukura atarlar. Kadınlar bir an bile gülmezler, çünkü bu dünyada gülecek hiçbirşey yoktur.

Bu ikilinin mutsuzlukları, vaktiyle çayırlıkta yaşayan ve diğer erkekler ile birlikte savaşa alınmış olan "Hachi"'nin savaştan kaçarak çayırlığa dönmesi ile birlikte bozulur. Hachi yaşlı kadına oğlunun öldüğünü söyler. Hachi son derece güvenilmez, çıkarcı bir adamdır. Gelir gelmez genç kadına da göz koyar. Kadının kocasının gerçekten ölüp ölmediği bile değildir. Bir süre sonra genç kadın da, hayatında güzel olan hiçbirşey olmadığının bilinciyle ona yanaşmaya başlayacaktır. Bu yakınlaşmadan yaşlı kadın son derece rahatsız olur. Çünkü kızın Hachi'nin yanına taşınması durumunda tek başına samurayları öldürebilmesine olanak yoktur: bu da aç kalmak anlamına gelecektir. Ancak bu rahatsızlığın tek nedeni bu da değildir, çünkü yaşlı kadın Hachi'ye kendi vücudunu teklif ettiğinde reddedilir.

Filmdeki karakterlerin hiçbiri, bu üç karakter kesinlikle izleyicinin özdeşleşebileceği türden değildirler. Eğer karakterlerden biri bile özdeşleşilebilir nitelikte olsa bu filme kolayca dram denebilir. Ancak böyle olmadığı için, yarattığı ruh buran his nedeniyle film korku filmi olarak algılanabilmektedir. Bu üç karakter dışında, bu cehenneme giren tüm canlıların bu üçlü tarafından öldürüldüğünü film boyunca görürüz ki bunlara sevimli bir yavru köpek de dahildir (Hatta köpeği gördüklerinde gözleri parlar - akşam yemeğinde onu yiyeceklerdir).

Hachi'nin genel çirkinliği, kadınların kontrolden çıkmış şehveti, tüm bu öldürmeler, sefalet, ve bütün film boyunca bir an olsun seyrelmeyen amaçsızlık ve mutsuzluk duygusu, her gün aynı şeyin, aynı amaçsızlığın, salt bir gün daha bu cehennemde hayatta kalabilmek için tekrarı, bu mutsuzluk, insana "neden" dedirtiyor. (Kim demişti bilmiyorum: "cehennem tekrardır" diye, ama çok haklı).

Yaptığı zinanın silik rahatsızlık hissi ile genç kız köpeği yedikleri yemekte yaşlı kadına sorar: "bu dünyada yaptığımız suçların cezasını çekecek miyiz" Yaşlı kadın kıza "evet der, ama bu dünyada şeytan yoktur. Şeytanlar cehennemde olur". O anda biz izleyiciler ise şunu düşünürüz: "iyi ama burası zaten cehennem". Gece ilerleyen saatlerde, kız gizlice Hachi'nin yanına kaçtığında yaşlı kadın kendi şeytanını nihayet bulur. Ürkütücü bir maske içerisinde karşısında durmaktadır, ya da bu onun yüzüdür. Yaratık ondan kendisini bu çayırlıktan çıkarmasını ister, kaybolmuştur, yardım ederse yaşlı kadına zarar vermeyecektir. Kadın mecburen kabul eder. Yüzünü neden sakladığını sorar kadın, yaratık "ben çok yakışıklı bir adamım, yüzümü koruyorum" der. Kadın durur: "seni çıkarırsam bana yüzünü gösterir misin? ben hiç güzel birşey görmedim" der. Yaratık reddeder. Kadın yaratığı da çukura atmaya karar verecektir.

Otların arasında duran kocaman bir çukurun nasıl bir gerilim unsuru olarak kullanıldığını bu filmle görme fırsatı bulabilirsiniz. Cennet dünyadaysa eğer, cehennem de öyledir ve illa alevli olmasına gerek yok; Onibaba'nın çayırlığı cehennemdir. İçindeki bu küçük topluluk ise belki görevleri buraya düşen kayıp ruhları tüketmek olan, bu cehennemin zebanileridir. Ya da belki de onlar sadece insandır, burası da sıradan bir çayırlıktır. Ama farklı söyleyebilmek kesinlikle, hiç kolay değildir. Kendimize tüm film boyunca sorarız: insan nedir, iyilik ve kötülük insandan ne kadar uzaktadır, tüm film boyunca ve yaşlı kadın filmin sonunda çukurunun üzerinden atlar ve "ben insanım" diye son ses, çığlık çığlığa bağırırken. (KRK GRM DRM)

Vampiros Lesbos - Jesus Franco 1971 (4/10)

2007-07-05T09:27:00.000+03:00

Kan Emici Nazi Zombileri adlı muhteşem filmini evvelen yorumlama şerefine nail olduğum büyük üstat Jess Franco'dan bir büyük başyapıt daha. 10 üzerinden tamı tamına iki puan verdiğim söz konusu bedbaht filme yaptığım yorumunun sonunda film hakkında şöyle buyurmuşum: Yeşilçam zombi filmi yapsa bundan daha iyisini yapardı. Hah işte, Sayın Franco bu yakarışımı duyarcasına yeşilçamvari bir vampir filmi çekmiş bu kez ve adeta nazire yapmış. Yiğidi öldürüp hakkını vermek gerek, gerçekten de yeşilçam yapsa bundan daha iyi vampir filmi yapamazdı.

Vampyros Lesbos, adından yine anlaşılabileceği üzere Lezbiyen bir takım vampirlerle ilgili oldukça eblek bir film. Eblekliği nerden kaynaklanıyor diye düşündüm bir müddet; zannedersem başroldeki bayanın eblehliğinden mütevelli. Kendisi tüm açılardan, nerden bakarsanız bakın oldukça yassı görünmekte. Simpson & Simpson adlı ne halt ettiği anlaşılmaz bi firmada tedirgincesine çalışmakta olan Linda Westinghouse adlı ne iş yaptığı belli olmayan bir bayan, bir miras davası ile ilgili olarak Kontes Corody'i (Kont Dracula adlı birinden miras kalmış Corody'e: çok ilginç) bulmak üzere İstanbul'dan te Anadolu'ya gider. Evet evet yanlış duymadınız. Bu bayan, sokaktaki simitçilerin bile mükemmelen almanca konuştukları Istanbul'da ikamet etmektedir. Zaten film, tıpkı Nazi Zombileri'nde olduğu gibi yine cami ve minare görüntüleri ile açılıp, çeşitli İstanbul görüntüleri ile evriliyor. Durum öyle görünüyor ki, sayın Franco filmin büyük bölümünü İstanbul'da çekmiş. Ancak Franco, Nazi zombilerinde olduğunun aksine belgeselci yönüne daha az ağırlık vermiş ve yaratıcı sanatını biz izleklere daha çok bulaştırmaya gayret etmiş. O yüzden her ne kadar cami, minare, yol, sokak, ahali, kent yaşamı vb görüntüleri ayyukta olsa da yine de muhteşem buluşlarıyla donattığı bir anlatı geliştirmeyi de ihmal etmemiş. Camiydi, sultanahmetti diye coşkulu bir pastorellikle açılan film akabinde, aile çay bahçesinde erotik bir lezbiyen show'u pervasızca izleyen kitlenin resmedildiği planlarla devam ediyor. Yalnız sahne ve izleyicilerin bulunduğu mekan arasında zaman ve mekana dayalı herhangibir ilişki söz konusu değil. Jess Franco'nun dehası da zaten olmazı oldurmasından kaynaklı. Daha önceki filmlerinde gece çekimlerini kirli bir lensle gündüz çektiğine şahit olduğum Franco bu filminde de zaman ve mekana dayalı bağımlılıkları adeta yerle bir etmiş ve fizik kanunlarına bile bir sanat adamı olarak meydan okuyabilmeyi başarabilmiş. Yeniden söz konusu aile çay bahçesine dönecek olursak tabloyu şöyle netleştirelim: Linda Westinghouse ve erkek arkadaşı "Omar", kadrajın odağından kameraya doğru bakmaktadırlar. Çay bahçesinde oturan ve diğer masaları donatmış olan, o bildik sabit Türk bakışlı ("aman gavur yönetmene yamuk yapmayalım, büyük adam, düzgünbakacakmışım o vakit kılımı dahi kıpırdatmam, avrupa duy sesimi, çünkü ben dudaklarımı bile oynatamıyorum şu anda" bakışlı) kavruk adamlar ve kadınlar da aynı eblehlikte çerçeveyi oluşturmuşlardır. (Bu coşkuyla ve görev bilinciyle kameraya bakmakta olan sevgili vatandaşlarım aceba o anda lezbiyen bir erotik show seyrettiklerini biliyorlar mıydı?)Sahnedeki olay ise kimbilir hangi tiyatro sahnesinde, hangi farklı zamanda gerçekleşmektedir belli değil. Yalnız bu filmi izlemeyi başarabilecek azınlık kitle için bu filmdeki en önemli cevher noktaları elbette zaman ve mekan arası bu tür kırılımların estetiği değil; bu tür yöntemleri zaten yeşilçam filmlerinde bolca görmüşlüğümüz var. Filmin benim açımdan en eğlenceli noktası, bu filmde Omar'ı oynamakta olan oyuncunun akıl almaz yeteneksizliğiydi. Bir kadraj dolusu insanın sabit bakışına karşılık, Omarcık felfecir okuyan gözlerle bakmadık yer bırakmıyor: Yönetmen, ışıkçı, sesçi, ayakları, her yere sıradan bakıyor "abi nasılım, oluyor mu" dercesine.

Üçüncü sahnede bayan westinghouse bir rüya görmektedir. Rüyada kullanılan imgeler sırasıyla : kırmızı bir uçurtma, balık ağlarına takılmış bir kelebek, güneş altında kızmış taşlar üzerinde yürümekte olan bir akrep ve camda aktığı görülen birkaç damla kırmızı boyadır. Franco işte bu rüya sekansında sanatının zirvesine bence ziyadesiyle çıkmıştır. Kırmızı uçurtma cazibeyi ve kandırılma isteğini, balık ağlarındaki kelebek beklenmeyen ancak istekle kabul edilen acı ve alıkonuşu, akrep tehlikeyi, kan ise şehvet ve korkuyu simgelemektedir. Ve üstelik tüm bu imgeler inanılmayacak biçimde kadınsıdır. Şu ilk üç sahne zaten filmi yeterince anlatıyor. Filmin geri kalan bölümünü izlemeye gerek var mı açıkçası emin değilim. Çünkü Franco, şu anlattığım rüya sekansını bütün ya da parça olarak filmin yaklaşık yedi-sekiz farklı noktasında, işlerin sarpa sardığı her yerde tekrar tekrar montajda görüntüye veriyor. Sanırım o da bu sekansta sanatının zirvesine çıktığını fark etmiş ve tekrarın doruğuna varmış.

Sonrasında westinghose, psikoloğuna kendisinde bir takım lezbiyen eğilimler bulunduğunu çılatırken görünür, ancak doğrusu psikolog bu ön uyarıları, "aslansın sen - kaplansın sen, bişicik olmaz" nidaları ile duymazdan gelir. Hemen akabinde westinghouse, simpson & simpson'ın istanbul ofisinde, kontes corody'i bulmaya anadolu'ya gitmezden evvel görünür. Ama önce oteline bir uğrar: o otel de tüm klasik yeşilçam filmlerinde olduğu gibi denizin yanı başında yer alan İstanbul Hilton'dan başkası değildir. Anadolu'ya gitmek için küçük bir sandalla eminönünden denize açılan westinghouse, anadoluya vardığında ilkin kapısında nedense "büyükada oteli" yazan, zebercet kılıklı sapık bir işletmeci tarafından işletilen bir otelde sereserpe bir gece geçirir. Sonra yine bir kayıkla "anadolu"'dan kontes corody'nin dalgaların kırılım şeklinden Akdeniz'de bir yerde olduğunu düşündüğüm dehşet adasına doğru hareket eder. Kontes corody ile karşılaşmaları ise bir çok kırmızı uçurtma, ağa takılı kelebek, ayakları yanan akrep ve kırmızı boyaya gebedir.

Yönetmenin anlatım tekniğinin yeşilçam sinemasının ucuz örneklerinde görülen karakteristik tekniklerden, oyunculukların kötülüğünün kötü filmlerimizdeki kötülükten hiçbir farkı yok. Uzak planlar, ardından gelen zoomlar. Ardı ardına gereksiz benzer planların montajından mütevelli monotonluk, yakın planların çokluğu, filmin master kopyasının üzerindeki boyuna çizikler, sahneler arasındaki "iki dakka bakmazsam her şeyi kaçıracağım" hissi uyandıran akılötesi kurgusal geçiş hızları... Film Türkçe seslendirmeli olsa, hiçbir Allah kulunun "aaa böyle türk filmi mi varmış" demeden bu filmi izleyebileceğini sanmıyorum. Bir de üstelik mekanın civcivli yeşilçam dönemi İstanbulu olması bu hissi engellenemez kılıyor. Ancak kesinlikle, izlemesi birtakım sebeplerden dolayı çok zevkli: Birincisi yukarıda da bahsettiğim üzere: Omar faktörü. Sonra müzikleri de harika! Psychedelic Rock'ın doruğuna varıyoruz. Gerçekten iyi bir iş, bir nostaljik birikim patlaması. Ayrıca DVD kapağının ardındaki acizane reklam cümlesi de tam Homer Simpson'a yönelik: "Bu filmi hemen bugün seyredin yoksa Kontes Corody kanınızı kurutacak!" Bööööö. Açıkçası izleyince de sıkıntıdan kurutuyor, en iyisi bu filmle hiç karşılaşmamış olmak tabi ama benim için artık çok geç. (KRK GRM ERT)

Brain Damage - Frank Henenlotter 1988 (10/10)

2007-05-08T20:19:00.000+03:00

Her ne kadar yönetmen Henenlotter, Aylmer'in penisi simgelediğini söylese de, filmin erkeksi bir zevk yıkıcılığından ziyade, uyuşturucunun zeki ve çevik dimağlar üzerine oluşturageldiği yıkım üzerinde durduğunu söylemek yanlış olmaz. Ayrıca bana göre Aylmer penisten ziyade, Dark Wing Duck'a daha fazla benziyor. İlk bakışta Hülya Avşar'ın gençliğini andıran bu mavi gözlü güzeller güzeli, aslında bünye üzerinde daha çok İbrahim Tatlıses etkisi yaratacak olan birkaçbin yıl yaşında saygıdeğer bir parazit. Haçlı seferleri sırasında Aylmer'ın Avrupa'ya getirildiğini biliyoruz ki bu Aylmer'in ortadoğu kökenli olduğuna işaret. Aceba sunumda muazam bir tematik zenginlik arz eden bu dopdolu filmin böylece siyasi bir boyutu da olabilir mi? Yuh daha neler. Bir filmi anlatmaya da ancak bu kadar kötü başlanabilir. Kendimle gurur duyuyorum.

Yönetmen Frank Henenlotter, film koleksiyonumda gururla ağırladığım "Basket Case" serisinin yönetmenidir. Basket Case, biri talihin kötü bir cilvesi sonucu hilkat garibesi olan siyam ikizleri hakkındadır. İkizler vaktiyle bir operasyon neticesinde ayrılmışlardır ancak ayrılışlarının acısını, bundan sorumlu kişilerden çıkarmak üzere organize olmuşlardır. Hilkat garibesi olmayan ikiz Tommy filmindeki Tommy'e benzeyen bonus kafalı (kısaca: KKK - kıvırcık koyun kafalı) saykopatik bir duygusaldır. Oysa ki korku filmlerinde duygusal erkeklerden her zaman uzak durmak gerekir; Basket Case buna güzel bir örnektir. (Bkz Ichi The Killer... Ayrıca bu kural gerçek hayat için de geçerlidir, çünkü korku filmleri hayatı formulüze ederler) Buna karşılık hilkat garibesi olan ikiz çok daha nettir ve önüne gelen herkesi parçalamaktadır. Film, hilkat garibesi olan kardeş, tipinden dolayı muhtardan ikametgah belgesi alamadığı ve diğerinin sürekli yanında taşıdığı bir sepetin içerisinde ikamet ettiği için "Basket Case" ünvanına nail olmuştur.

Brain Damage ise 80'ler korku sinemasının en güzel icatlarından biri olan "beyin emen parazitler" ekseni üzerine kurulmuş müthiş bir kült başyapıtı. (Bu konuyu özellikle Crononberg ilk filmleri ile kafalara güzel kakmıştır) Henenlotter tıpkı Basket Case'de olduğu gibi korku unsurunu yine özdeşleşilen bireyin vücutsal bütünlüğünün sınırlarının hemen dışında konumlandırmış. Basket Case de çok iyi bir kült yapım olmasına rağmen iki kardeş arasındaki ilişki üzerinde içselleştiği için, Brain Damage geniş hareket alanına sahip konusu ile çok daha iyi bir film. Ayrıca, Basket Case'den sadece birkaç yaş daha genç olmasına rağmen, Brain Damage'deki yapım kalitesinin çok daha üst düzeyde olduğuna şahit oluyoruz. Filmdeki renkler gerçekten hayranlık uyandırıcı nitelikte. Işık ve mekan kullanımı da gerçekten çok iyi. Oyunculukların kalitesinin ise kıyası olmaz, çünkü bu filmde son derece iyi oyunculuklar görülüyor. Brain Damage beni şaşkınlıklara garketti çünkü açıkçası 20 yaşındaki bir kült yapımdan bu kadar üst düzey bir yapım kalitesi beklemiyordum. Kahramanın parazit dolayısı ile hayal gördüğü bir su baskını sahnesi vardı ki, bu sahne örneğin Hours filmindeki benzer sahneye göre çok çok daha iyi çekilmişti.

Aylmer insan beyinleri ile beslenen bir parazit. Ancak her parazit gibi Aylmer'in da bir taşıyıcı vücuda ihtiyacı var. Bu amaçla kahramanımızın vücudunu kullanacak ve yiyeceğe böylece ulaşacak. Bu taşımacılık hizmetinizin karşılığında Aylmer'in size önerdiği şey ise "dünyayı güzelleştiren özel bir zevk sıvısı". Aylmer'ı vücudunuzda taşımayı kabul ederseniz, Aylmer beyninize bir sıvı enjekte ediyor ve güzel bir hayal alemine dalıyorsunuz. Ancak işin kötü tarafı bir süre sonra sıvının bağımlısı oluyorsunuz. Eh o kadar kusur kadı parazitinde de olur.

Bu film tam bir kült klasiği. Gülmek, korkmak, dalga geçmek, iğrenmek, şaşırmak; herşey serbest. Özellikle blow job sahnesinin nadide bir gök olayı niteliğinde olması nedeniyle kesintisiz bir versiyonunun bulunarak izlenmesi tavsiye olunur. Filmdeki metro sahnesinde Basket Case'in KKK'sını ve kucağındaki sepetini görmek de eğlenceli bir detay. Hehangibir kült ya da başyapıt vb yakıştırma yapmaksızın ayrıca diyebilirim ki yapılmış en güzel ve etkili uyuşturucu karşıtı filmlerden biri. (KRK KMD)

Kwaidan - Masaki Kobayashi 1965 (9/10)

2007-04-29T20:11:00.000+03:00

Reverse Engineering... Müzik konusunda da aynı biçimde ilerlemiştim. Önce mainstream bir kulbundan tutarsın, herkes Nirvana dinler misal, eh sen de dinlersin, aşağı kalacak yanın yok ya. Çok orijinal derler, yüzyılın en çarpıcı ve devrim yaratıcı müziği derler; gerçekten sana da öyle gelir. Az zaman geçer, birkaç yıl kadar bir zaman. Bir bakarsın, yeni gruplar çıkmış ama bildik bir tınıları var sanki. Bir Nirvana tınısı. Hımmm dersin, evet gerçekten tarihe şahitlik ediyorum, gerçekten Nirvana müzikte bir milattı ve ben onu gördüm. Sonra biraz daha zaman geçer. Ve o gruplara da benzeyen gruplar çıkmaya başlar, olay giderek suyunun suyu bir hal almaktadır. Bu durum sinirlerini bozar. Orijinal ile olan erken dönem tanışıklığının, üzerinde elitist ve bencil bir hak doğurduğunu sanarsın, yenilere imtina etmezsin pek, burun kıvırırsın. Her ne kadar yeniyi pek dinlemesen de müziğin evrildiğine yine de şahit olmaktasındır ama. Salt bu ivme ve hareket, işte bu aklına birden, orta yerde, durduk yere bir soru getirecek: Müzik, ya da sanat diyelim, böylesi bir hızla evrilirken, ve sen onun kaynağını geriye doğru takip edebiliyorken hafızanda ve kulak kıvrımlarında takılı tınılarda; öyleyse senin orijinalinin, senin miladının da bir evveli bir öz, bir hakiki orijinali olmuş olabilir mi tarih öncesi bir devirde? Beğeninin ve varlığının tedavülde olmadığı bir geçmişte?

Evet olmuştur... Az biraz reverse engineering ile geri sar, geri sar uğurcum, ne görüyoruz? Sonic Youth? Pixies? Karşıya mı geçelim? Peki.. Killing Joke (Come as you are'ın gitar melodisini KJ'den 'ödünç aldıkları' için mahkemelik olmuşlardı hatta), tabi ki Joy Division? Ne dedin? Sex Pistols mı? Yok canım o kadar da değil. E tekrar geri gideriz o zaman: Iggy and the Stooges? Buna ne dersin, yok artık daha neler? Al o zaman sana The Doors!

Bu türden 'geri mühendislik' işlerini uzunca bir süredir sinema konusunda da yapıyordum. Özelikle korku sinemasında geri sarmışlığım çok vardır. Benzer bir geri sarmayı Japon Korku sineması için de yaptım. Günümüz korku alemini kasıp kavuran Japon korku sinemasının geçmişinde bazı önemli referans noktaları olduğunu biliyordum. Bunlardan biri Shindo Keneto'nun Onibaba'sı (1964). Diğer bir önemli örnek de sanırım Masaki Kobayashi'nin Kwaidan'ı (1965) olarak değerlendirilebilir. Ancak eğer sinemanın kendi sınırları içerisinde kalarak başlı başına orijinal bir öykü metodu ile karşılaşacağınızı düşünüyorsanız çok yanılıyorsanız derim. Sinema temaya dayalı orijinallik anlamında en az orijinal olan sanat türü; çünkü en genci o. Nitekim ne Onibaba ne de Kwaidan; bunlar Japon korku kültürünün ve korku anlatısının ilk örnekleri değil, bunlar sadece o anlatının dayalı olduğu tiyatro anlatısının ve kültürel birikimin Japon sinemasındaki ilk örnekleri.

Kwaidan dört kısa filmden oluşuyor. Yönetmenine 1965'de Cannes'da Juri özel ödülü kazandıran bu film, Japon geleneksel korku kültürünü simgeleyebilecek dört öykü aktarıyor. Yalnız bunların hepsinin ortak özelliği, öykülerin birer 'kaidan' ya da intikamcı ruh öyküsü olması. Bu anlatı biçimi ise temelini çok eskilere dayandırıyor. Temelini 14.yy'da bulan Japon Noh Tiyatrosuna. Noh tiyatrosunun nasıl işlediğini anlattığımda sanırım Japon korku filmlerini az çok izlemiş kişiler için en azından, herşey biraz daha aydınlık olacak. Noh tiyatrosunda oyun iki kişi ile oynanır. Bunlardan waki (insan olan) edilgendir. Buna karşılık diğer karakter, yani shitei her zaman bir maske takar. İlkin insan görünümünde olabilir; ancak oyunun türüne göre oyunun sonunda bir tanrı, intikam arayan bir hayalet, ya da bir iblis olabilir. Oyun bu ikisi arasında geçer ve her zaman Shitei'nin dönüşümü ile son bulur. Bu dönüşüm yerine göre şaşkınlık ya da korku eşliğinde izlenir. 17. yy'da ortaya çıkan Kabuki (ka=müzik, bu=dans, ki=oyunculuk) türü ile Noh'un bu teması özünde değişmemekle birlikte stilistik bir yaklaşım kazanmıştır.

Kaidan öykü türünün örneklerini günümüz Japon korku sinemasında zaten yeterince görüyoruz (Ring, One Missed Call, Dark Water, Ju-On (Grudge) gibi filmlerde olduğu gibi). Noh ve Kabuki'nin izlerini de sıkça gördüğümüzü söyleyebilirim. Örneğin Takeshi Miike'ın Audition'ı (iki kişi, bir etken ve bir edilgen, insandan iblise dönüşüm - Noh içinde Kyojo Mono denen bir alt tür), Kitamura'nın Aragami'si (samuraya karşı savaş tanrısı Aragami - Noh içinde Kami Mono / Krino Mono denen alt tür).

Ancak örneğin Kwaidan, sinemanın tiyatro ile, dolayısı ile de kültürel formu yansıtmak açısından çok daha başarılı olabilecek, yeterince yaşlı bir sanat biçimiyle ilişkisini yukarıda saydığım örneklere göre elbette çok daha güçlü biçimde ortaya koyuyor. Çünkü film, bizzat japon tiyatrosunda anlatıla gelen o temel öykü örneklerine ve hatta Kabuki tarzı bir stilizasyona dayanıyor. Dört öyküden ilki daha iyi bir gelecek uğruna karısını boşayarak terk eden bir samurayın yıllar sonra pişman olarak terk ettiği evine dönmesini anlatıyor. Eski karısıyla aşk dolu bir gece geçiren samuray ertesi gün yanında yatanın karısının iskeleti olduğunu fark edecek ve bu fark ediş sonsuz bir lanet maskesine bürünmesine neden olacak. Bu öykünün adı siyah saçlar. Japon korku sinemasında sıkça kullanılan uzun siyah saçlar imgesinin ilk uygulamalarından biri, belki de ilki. İkinci öykü, kardan gelen kadın, bu da yine bir kyojo mono öyküsü gibi görünmekle birlikte özünde bir krino mono. Üçüncü öykü de (Kulaksız Hoichi) tipik bir Noh öyküsü ancak diğerlerinden farklı olarak bu bir shura mono ve ilk ikisine göre oldukça huzurlu bir öykü(ölmüş bir savaşçının ruhu bir rahiple konuşarak huzur aramaktadır). Dördüncü öykü (Bir fincan çay) yine bir Kaidan ve bir krino-mono. Ancak özellikle ilk ve en çok da dördüncü öykü, Edgar Allen Poe öykülerini çok fazla anımsatır nitelikteler. Tüm öyküleri için geçerli: set tasarımları MUAZZAM! Filmin tamamen kapalı alanda, sette çekildiğini varsayıyorum. Özellikle ikinci ve üçüncü öykülerde set kurulumunda, renk, dekor seçimlerine müthiş bir stil söz konusu. Bu stilizasyon ustalığı, aynı etkiyi tiyatro sahnesinde yaratmayı hedefleyen Kabuki'nin etkilerini yansıtıyor.

Kamera ve çekim tercihleri de büyüleyici ve hipnotik. Doğrusu, Kobayashi kamerasını bir çekim değil bir gerilim aracı gibi kullanmış. Yılın 1965 olduğu düşünüldüğünde oldukça orijinal ve çarpıcı çekim biçimleriyle karşılaşıyoruz. Kurgu mentalitesi ve çekim açıları, ama özellikle de setin ve ışığın usta kullanımı bu gerilimi hep birlikte yaratıyorlar. Ancak bunu not etmeden geçmek olmaz; bu filmde hissedilen gerilim duygusunun tek sorumluları bunlar değil. Ses; ya da bir başka deyişle sessizlik, bu tekinsiz hisse çok büyük katkıda bulunuyor. Filmde gerçek ses kullanılmamış. Tamamı sonradan, stüdyoda seslendirilmiş. Seslendirmede ise çok çarpıcı bir işe imza atılmış ve görüntüyle örtüşen "ancak onu huzurla tamamlamayan!" bir ses montajı gerçekleştirilmiş. Doğrusu özellikle ses, büyük bir rahatsızlık hissi doğuruyor.

Stilistik anlatımın tavan yaptığı üçüncü öyküde her ne kadar görsel anlamda sarhoş olduysam da öykünün bana çok cazip gelmediğini söylemeliyim. Aynı biçimde ikinci öyküde de sıkıldığım anlar oldu. Ancak bu sıkıntıyı daha çok uzatılmış diyaloglarda yaşadım. Sanırım Noh'dan sinemaya bu doğrudan adaptasyon bazı uzatmalara neden olmuş. Bunun dışında Kwaidan kesinlikle benimle azbuçuk aynı zevki paylaşan her sinemaseverin arşivinde bulunmalı. Reverse engineering faaliyetlerime ilerleyen günlerde daha da hız vereceğim. (KRK GRM)

Storm of The Century (Stephen King'den "Demokrasinin Zararları") 1999 (mini) - Craig Baxley (6/10)

2007-04-11T21:45:00.000+03:00

Filmin, ya da başka bir deyişle bu mini dizi serisinin isminin Türkçe'ye bir diğer alternatif çevirisi de şu olabilir: "Rasyonel Aklın Eleştirisi". Ama demokrasi, illa ki sıkıcı bir çeviri yapmamızı şart koşarsa, o zaman biraz keyifsiz de olsa şu sözleri sarf edeceğiz: Yüzyılın Fırtınası.

Stephen King yerine göre oldukça sıkıcı bir yazar. Nasılsa belli aralıklarla aynı şeyleri yazıp best seller olmayı başarabiliyor. Ama demokrasi böyle de birşey aynı zamanda ki kitapları her zaman best seller oluyor. Şimdi buradaki öykünün Needful Things ya da Salem's Lot'dan ne farkı var? Ancak işte küçük şeyler, hep küçük şeyler zaten fark yaratan. Küçük farkları sayesinde, Storm of the Century yazarın ikinci sınıf eserleri arasında iyi bir yere sahip denilebilir. Ancak elbette birinci sınıf olarak nitelendirilebilecek, Misery, Dolores Claiborne, Shawshank Redemption, Pet Semetary, Shining, Bahçıvan vb eserlerinin yine de uzağına düşüyor.

Salem's Lot, Needful Things ya da Storm of The Century; yabancı ve kötü bir güç - sakin ve küçük bir kasaba arasındaki gerilim / sürtüşme öyküleridir. Salem's Lot yazarın ilk romanlarından biri ve bu temayı daha sonraki eserlerinde de düzenli olarak ziyaret etti. King'in bildiğim tüm öyküleri küçük kasabalarda geçtiği ve hepsinde kötü bir güç de söz konusu olduğu için tüm öykülerinin aynı eksen üzerine kurulduğu düşünülebilir. Ancak eserden esere
oluşan o söz konusu küçük farklar tematik düzeyde baskın biçimde hissedilirler. Bu anlamda (tematik), Storm Of The Century ağır ve yüklü, ilginç toplumsal eleştiri yüklü çınlamalara sahip, hareket kapasitesine sahip dolu dolu bir King öyküsü.

Toplam dört saatte anlatılan olaylar bir gün ve gece içerisinde geçmektedir (mini dizi olduğunu belirtmiştik). Olaylara konu olan yer Amerika'nın doğusunda, Maine'de, Little Tall isimli (burada yazarımız King, tecayülüarif sanatına başvurmuş, hem litıl kem tol, - hem fodul hem kel gibi oldu - pek hoş pek hoş) küçük bir ada kasabasıdır. Söz konusu ada ve dekor, yazarın Dolores Claiborne isimli eserinde de mekanı oluşturan dekordur. 400 kişinin yaşadığı bu küçük Okyanus kasabası, 1989 yılının sonlarında büyük bir fırtınanın tehdidi altındadır. Fırtına beklentisi
nedeniyle ada halkının çoğu evlerini terk ederek fırtınanın geçmesini beklemek üzere ana karaya göçmüşlerdir. Ancak kasabanın eşantiyondan, hayatında eline silah almamış, aslen uluslararası marketçilik ve bakkal çakkallık alanında doktora sahibi olan şerifi Mike Anderson'un (Timothy Daly) da aralarında bulunduğu bazı fertleri fırtınayı adada geçirmeyi planlamaktadırlar. Kulağa aslında pek de öyle sakin ve huzurlu gelmeyen bu plan, birkaçbinyıl yaşında tuhaf bir Fransız olan Andre Linoge'un (bu kötü zat King'in tüm eserlerinde hep avrupalıdır) fırtına öncesinde
kasabaya damlaması ve bazı kasaba fertlerini bastonunun dibciği ile kafalarına patpat vurmak suretiyle ötedünyaya ışınlaması nedeniyle, tıpkı dahi anlamında olduğu halde bitişik yazılan -de eki etkisi benzeri bir etkiyle iyice huzursuz hale gelecektir.

Bu -de ekini doğru düzgün yazmayan insanlara gıcık oluyorum. Bir de -ki leri yazamayanlar var. Onları da kafalarına zopayla vurarak öldürmek istiyorum. (bak "da" yı nasıl yazdım dikkat et, tabi hayatta kalmak istiyorsan, keko seni)

- "buda benden" (buda değil yanlışın var, doğrusu konfiçyus olacak!)
- "bende ki sopa çok kalın." (bendeki daha kalın, al bak, pat pat paaaaaaat...!)

Neyse, çoğu blog sahibinin aksine bendeniz, Google'dan değil, reklamlarımı Türk Dil Kurumu ve TRT 4'den alıyorum. Bu da (-da ayrı!!!!) öyle bir reklam kuşağıydı. Şimdi konuya dönüyoruz:

Andre Linoge, kasabadaki yaşlı nineleri kafalarına pat pat vurmak suretiyle öldürünce, şerif Anderson, bu işin içinde bit yeniği olduğundan şüphe duyarak Linoge'u tutuklar. Amma velakin Linoge'un üzerinde kimliği ve sosyal güvenlik kartı olmadığı gibi, kotunun markası bile yoktur. (Allahım korkunç!) Ne yazık ki markasız kot giyen Linoge'un yaptıkları yapacaklarının garantisidir ve kodese tıkılması ölümleri durdurmaya yetmeyecektir. Linoge insanları,
işaret diliyle alkolsüz meyve kokteyli tarifi yapar gibi kıpraştırdığı parmaklarının remote kontrol hareketleri ile intihar etmeye ve arkalarında "BANA İSTEDİĞİMİ VERİN BEN DE GİDEYİM" yazılı intihar notları bırakmaya ikna etmektedir. Linoge'un tek gıcıklığı bundan ibaret de değildir. Linoge dost acı söyler misali acı söylemekte ancak dost kontenjanında ele alınamamaktadır (Allahım korkunç!). Linoge tüm kasaba ahalisini sıradan teftiş eder gibi hatalarını suratlarına söylemektedir (la olm sen böylesin, mutfağında böcük var, sen gaysin, sen kürtaj oldun, sen sevgilini şununla aldattın, sen saksıda mariuanna yetiştiriyon vb). Linoge'un Şerifimiz Anderson'a söylediği şey ise şu : sen varya sen; sen kolejde kopya çektin laaaaan! Eeee, evet ne olmuş? ...Vaay canına kopya haaaa, pis adam seni. Artık görüşmeyelim... Bu da best seller olmanın saçmasapalmasal zorunluluklarından biri: ORTODOKS OLACAKSIN! Tıpkı Shawshank Redemption'ın tüylerini yolan o detay gibi (:adam masumdur - adam niye masumdur ya, bırak suçlu olsun; nasıl saçmalıklar bunlar, bazen bayılacak gibi oluyorum, tansiyonum düşüyor amerikan filmi izlerken: karakter yaratımı bu mudur? "Karakteri seyircinin boy hizasına çek" midir karakter yaratımı?). Ancak maalesef kolejde kopya çekecek kadar insanlıktan çıkmış bu şerif bozuntusu Anderson'a bir dört saat katlanmak durumundayız maalesef bu filmde, çünkü başka kahramanımız yok. Onun bu büyük günahıyla yaşamayı öğrenicez, mecburuz buna...

Şimdi bu filmi yorumlarken spoiler'ın kralını yapıcam, çünkü bloğumu okuyan genç, zeki ve dinamik dimağların bu miniyi izlenmelerini istemiyorum. Bu Linoge ne istiyor biliyor musunuz? Kasabadaki çocuklardan birini istiyor. Aha, söyledim! Böylece hayatının dört saatini kurtarmış oldum. Amacı ne peki? Artık bir 50-60 yıl kadar ömrü kalmış Linoge'un; Linoge büyücülük, vampirlik ve cinayetle geçen birkaçbin yıllık hayatının son demlerinde. Çırak yapacak birine ihtiyacı varmış ki kötülük sanatının inceliklerini, (bastonla kafaya vurma ve alkolsüz meyve kokteyli tarifi) beraberinde mezara götürmesin. Sonunda kimin çocuğunu alıyor peki? Tabi ki kopyacı kalleş şerif Anderson'un. Buna nasıl karar veriliyor peki? Demokrasi ile. (Kasaba meclisinin çoğunluk arayan oylaması ile) Peki Linoge'un bu teklifine (Bana bir çocuk verin ve sizi - ve çocuklarınızı öldürmeyeyim ve huzur içinde bırakayım) tek karşı çıkan kim? Tabi ki şerif Anderson. Buna rağmen çocuğu alınan kim. Kopyacı Anderson. Üstelik hangi çocuğun alınacağına da Linoge, "EN ZAYIF HALKA" ya da "KİM ÇOCUK İSTER" benzeri TV formatlı bir ufak yarışma ile karar veriyor; tansiyon ve helecan doruk yapıyor o esnada, herkes torbadan bir taş çekiyor, siyahı çekenin çocuğu gidecek. Aman aman ne güzel. Öyküye bak, tam bir modern zamanlar korku öyküsü. King demokrasinin nasıl ruh ve kan emici adı batasıca sadece YÖNTEMSEL anlamda uygulanır, kandırıkçı bir düzen olduğunu nakşetmiş. Çünkü bir katile, sebep ne olursa olsun, isterse toplu felaket ve ölüm söz konusu olsun isterse sadece büyüklerin değil, diğer çocukların da hayatı söz konusu olsun, BİR ÇOCUK VERİLEMEZ. Bu öykü, rasyonel, demokrat, fundamentalist, yararcı, işlevsel, akılcı ve machiavellist bir aklın eleştirisini sunuyor. Cumhurbaşkanlığı seçimine de az bir süre kala, seyretmek için uygun bir tercih olabilir. Aslında King'in yazdığı öykü güzel. Anlatım ise, ııııh. Oldukça sıkıcı.

Sadece dizi olmasının getirdiği gereksiz detay ve uzantılar değil, yönetmenin anlatımı da öyküyü aşağı çekiyor. Hiç dinamik değil. Öykü çok fazla gereksiz detay içeriyor. Bu gereksiz detayların birçoğu öyküdeki gerilim noktalarını emiyor, düzleştiriyor ve nötralize ediyorlar. Oldukça fazla ve rahatsız edici boyutta bir ortodoksluk ve mantıksal hata yoğunluğu söz konusu. Fırtınada, fırtınayı bile hissetiremiyor yönetmen. Sanki lodoslu bir İstanbul gecesi. Bu mininin çok büyük bir bölümünde, (başı ve sonu arasındaki üç saatlik bölüm) oldukça fazla sıkıldım. Ancak baş ve sonu oluşturan 1 saatlik azınlık bölüm, oldukça iyi bir öyküye ve gerilime ev sahipliği yapıyor. Enginar ayıklamayı ya da ceviz kıracağı olmayan bir ortamda ceviz yemeyi seviyorsanız bu miniyi de bir ihtimal sevebilirsiniz. (KRK GRM)

Black Christmas - Bob Clark 1974 (10/10)

2007-04-04T22:55:00.000+03:00

Geçen yıl izlediğim tüm filmler içinde sanırım en heyecan verici olanlar şunlardı: Sympathy for Mr. Vengeance (Chan Wook Park), Fallen Angels (Wong Kar Wai), Bittersweet Life (Woon Ji Kim), Pan'ın Labirenti (Guillermo Del Toro - Bu Cuma nihayet dünya prömiyerinden neredeyse bir yıl sonra ülkemizde de vizyona giriyor) ve 74 yapımı Black Christmas. Ama özellikle bir korku sineması tutkunu oluşum nedeniyle üzerimde en büyük sarsıntı yapan filmin de Black Christmas olduğunu belirtmeliyim.

Black Christmas'ı bu kadar geç seyretmiş olmamın geçerli nedenleri var aslında. Bir kere öncelikle korku sinemasındaki slasher (kanlı cinayet) türünü çok fazla hazzetmem. Diğer bir neden de Carpenter'ın kendini meşhur eden Halloween serisini, bu film, yani Black Christmas üzerine kurduğunu bilmemdi. Açıkçası Halloween da çok fazla sevdiğim bir seri değildir. Çünkü korku türünü işlevsel olduğu zaman seviyorum, yani korkuttuğu zaman. O adrenalin ve gerilim duygusuna bağımlıyım. Ancak örneğin Halloween ya da Jason vb gibi ikonik kötücül figürler üzerine yüklenen ve kötülüğü ehlileştirerek popularize etmek yoluyla katilleri birer anti-kahraman suretinde yeniden sunan bu tür "slasher" yapımları bu gerilim duygusunu yok ediyor ve korkuyu ehil bir popüler tüketim aracına indirgiyorlar. Halbuki kontrol edilemeyen ve ikonik olmayan, dışında duramaycağınız bir korku biçimi bence çok daha etkili. Neyseeee

2006'da bir tekrar çekimi yapıldı Black Christmas'ın. Üzerine bir de Vietnam Savaşı'nın popüler korku sinemasının doğuşuna etkileri üzerine bir okuma yapıyordum ki Bob Clark'ın ismiyle karşılaştım. Aslen Kanadalı bir yönetmen olan Clark yine 74 yılında çektiği Dead of Night isimli zombi filmiyle bu fenomenin tam kalbine nüfuz etmiş ve Vietnam'ın, Korku Kültürü üzerine etkisini en etkin biçimde sosyal bir sorunun gırtlağını sıkarak irdelemiş bir yönetmen olarak karşıma çıktı. (Vietnam'dan evine zombi olarak dönen ve ölmek isteyen ancak ölemeyen bir askerin üzerine kurduğu bir korku-dram) Yönetmenin aynı yıl içinde çektiği Black Christmas ise, kendinden sonraki korku sinemasını çok büyük öçlüde etkilemiş başlı başına BİR FENOMEN. Yani Bob Clark, popüler korku sineması açısından bir yılda çektiği bu iki filmle çok büyük bir fenomen.

Ancak Black Christmas'ın da aslında UĞURSUZ ya da LANETLİ FİLMLER başlığı altında irdelenmesi gerektiğini düşünüyorum. Çünkü Dead of Night'ın aksine, Black Christmas ile Clark, çok büyük tepki çekmiş. Özellikle Hiristiyan ve tutucu kesimler kendisini kutsal ve mutlu bir zaman olan yılbaşı dönemini bir korku ve işkence periyodu olarak sunduğu ve o dönemki özgürlükçü gençliğin tutucu kesimle sürtüşmesini bu denli sert bir biçimde ele aldığı için çok fazla eleştirmişler. Film ABD'de vizyona girdiğinde de başka bir isimle girmek zorunda kalmış zaten. Ama sonrası Clark için hiç hoş olmamış. Sadece iki filminden de olsa yola çıkarak diyebilirim ki Clark, müthiş bir korku sineması ustasıymış. Özellikle BC'daki gerilimi daha önce hiçbir filmde bu denli yoğun biçimde hissetmediğimi söylemeliyim. Ve bu bir tesadüf olamaz. Adam gerçekten bir gerilim ustası. Ama buna karşılık Clark'ın sonraki filmografisine bakıldığına bu filmdeki anlatım başarısı, ve her iki filmdenki tematik özgünlüğe kıyas dahi olmayacak bir sıradanlıkla karşılaşıyoruz. Büyük bir yönetmen adayı böylece yapımcı sinemasına düşen gelenekselin ve hazımsızlığın gölgesinde yok edilmiş.

Clark'ın Black Christmas sonrası en büyük başarısı ise oldukça trajikomik bir biçimde "A Christmas Story" adlı, aile değerleri vb gibi saçmalıkları ılıman ve esprili bir dilde irdelediği gerzek bir komedi. Afaroz edilen birinin dine yeniden kabul edilme çabası olarak değerlendirileblir bu yapım. Ama her ne olursa olsun Black Christmas, bir yaratıcı ve usta yönetmenin gücünü ve geleceğini emen, çok güçlü çekim kuvvetine sahip karanlık ve uğursuz bir kütle.

Film, yılbaşından hemen önce, kızlar yurdu gibi nitelendirilebilecek bir evde geçiyor. Eve sapık telefonları geliyor (ve telefonlar gerçekten de çok sinir bozucu ve sapıkça) ve oluşacak gerilim kasırgasının ilk esintileri böylece sunulmuş oluyor. Tatil dönemi olduğu için kızların büyük bölümü ailelerinin yanına gidiyorlar ancak tek tük de olsa evde kalacak olan asıl kızlarımız için eziyet ve ölümden beter gerilim dolu saatler beklenmekte. Tek bir şey söyleyeceğim bunun dışında, bu filmin doğrudan konusu ile ilgili olarak: BU Film, "telefonla arayan sapık katil aslında evin içinde!!!" - the killer is in the house!!! (çatı katında) uygulamasının korku sinemasındaki ilk örneğidir :))

Kutsal ve kutlu tatilde evlerine gidip mutluluğa gömülmek yerine, belirsiz geleceklerini, kürtaj olup olmamayı, uyuşturucuyu, ağız dolusu küfürler eşliğinde inceleyen, cinsel özgürlükleri muntazaman teslim edilmiş elde kalan bu bir avuç huzursuz kızımız için Yılbaşı tüm belirgin sınırları ve gerçeğin bir hayli berisinde kalmış masalsı fluluğu ile bir zıtlaşma kutubudur. Film arka planına oldukça silik bir biçimde oturttuğu bu anlam üzerinde müthiş bir gerilim gücüne erişiyor. Hayatımda gördüğüm en sinir bozucu katil tiplemesi ile karşı karşıyayım. Telefon konuşmalarında ve son ses, canhıraş, bütünüyle anlamsız !!! çığlıkları ile katil, şimdiye dek gördüğüm en asab bozucu ve sinir yıpratıcı sunumu gerçekleştiriyor. Asıl katlanılmaz olanı da olaylara büyük ölçüde onun, yani katilin gözünden bakıyor oluşumuz. Bu kadar antipatik ve bu kadar asab bozucu bir vizörü göz olarak kabul etmek rahatsızlık hissinin daha da büyümesine neden oluyor. Film aslında, ey sen bu kızları yargılayan ve ahlaksızlıkla suçlayan toplum, ey sen kutlu ve mutlu etliye sütlüye dokunmayan pasif izleyici, şimdi onların biletlerini kes, cezalarını ver onların, katil sensin diyor ve lafın ne kadar boş olduğunu gösteriyor. Kimse kimseyi cezalandıramaz ya da yargılayamaz çünkü salt ahlak ya da hak bir diğerini diğerinden daha az zavallı yapmaz.

Eğer 70'li yılların bağımsız kuzey amerika korku sinemasına yabancı iseniz bu filmdeki pek çok unsuru yadırgayabilirsiniz. Evet gerilirsiniz, o kesin, hem de çok gerilirsiniz ama yine de bu yadırgama ve yakıştıramama hissi olacaktır. Bu hissin oluşmasına neden olacak olan şey, filmdeki gülmece unsurlarının absürdlüğü ve dizimidir. Örneğin yurt müdiresi, polis müfettişi, memuru ve polis merkezindeki absürd-komik diyaloglar bu hissi doğurabilir. Bu film, bu yöntemi kullanışı itibarıyla yine aynı ekole ait olan Wes Craven'ın Last House On The Left filmini andırıyor örneğin. Bu biçimi en iyi şöyle anlatabilirim: Bu alıştığımız, günümüz korku sinemasında örneklerini sıkça gördüğümüz popüler bir korku-komedi biçimi değil. Günümüzün korku-komedi olarak nitelendirilebilecek türündeki komedi unsuru filmin ayrıştırılamaz, senaryo ve öykü düzleminde bile var olan asıl bir parçasıdır. Absürdite biçimin ta kendisidir. Oysa 70 ler bağımsız korku sinemasında bu sunum çok daha farklı işler. Absürdite filmin öz ve asıl parçası değildir. Senaryonun özünden bağımsızdır ve bu nedenle öyküyü ya da gerilimi indirgemek amacıyla kullanılamaz. Absürdite bu filmlerde, filmin içinde, aslında gereksiz ve hatta kusur gibi görünen küçük parçalar biçiminde ortaya çıkar. Filmde gereksiz gibi görünen, aslında düpedüz birer komedi filmine aitmiş gibi görünen bazı karakterler ve olaylar aracılığı ile verilir ve sağlanır; buna karşılık film ve öykü tüm gerilimi ve ciddiyeti ile akmaktadır.

Gereksiz gibi görünen bu absürdite parçalarının işlevi ise aslında çok açıktır. Hem Last House On The Left'de hem de Black Christmas'da (tesadüfen her ikisinde de Polistir bu komedinin kaynağı - bunun aslında toplumsal anlamda alt mesajları da vardır - ciddi olması ilk gereken bu zatlar ciddiyetin doruk yaptığı gerilim türünde komedi kralıdırlar) absürdite, algısal zıtlık bilinci yaratacak kutuplar oluşturmak amacıyla kullanılır. Keza film aslında saf korku ve gerilim üzerinedir. Ancak içerisine yerleştirilen ve filmin geneline yayılmaktan alıkonan absürdite ve komedi adacıkları, bu gerilim ve korku hissinin çarpımlanarak katsayılarla artmasına yarayan algısal referans noktaları oluştururlar.

Son söz: MUTLAKA GÖRÜN: Black Christmas, izlediğim en iyi on korku filmi listesine hiç habersiz ve hesapsız giriverdi, oldukça da haklı biçimde girdi. SAf SAF SAF gerilim. Müthiş bir film. Eskiden gerçekten de korku filmi çekiyorlarmış, şimdiki Holywood saçmalığına ve özel efekt budalalığına dayanamıyorum. (KRK GRM)

ÖNEMLİ DİPNOT: Nereden aklıma geldi tam bu zamanda Clark'ın bu filmini yorumladım bilmiyorum ama az önce okuduğum bir haberle çok şaşırdım. Ben bu yazıyı yazdıktan bir gün sonra Clark ölmüş:

Sarhoş Şöför Dehşeti
Yönetmen Bob Clark ve oğlu trafik kazasında öldü! (5 Nisan 2007)
A Christmas Story, Children Shouldn't Play With Dead Things ve Black Christmas gibi kült filmlerin yönetmeni Bob Clark, oğlu ile birlikte bulunduğu arabanın sarhoş bir şöförün kullandığı kamyona çarpması sonucu yaşamını yitirdi.
67 yaşındaki sinemacı, aktif olarak film yapmaya devam ediyordu. Spring Broke isimli bir komedi filmi üzerinde çalışıyor, remake'i hazırlanan Howard Stern's Porky's filminin senaryosunu elden geçiriyordu.
Sinemacının 22 yaşındaki aktör ve müzisyen oğlu Ariel ise babasının çektiği Baby Geniuses filminde rol almıştı.
24 yaşındaki şöför Hector Velazquez-Nava, olaydan sonra tutuklandı.

Fanny Och Alexander (Fanny ve Alexander) - Ingmar Bergman 1982 (10/10)

2007-02-21T00:13:00.000+02:00

Uzun zamandır bu tarafa bir yorum yazamadık. Hani sanki fabrika grevdeymiş gibi oldu ama alakası yok. Fabrika tıkır tıkır çalışıyor çalışmasına da muhasebecinin yevmiye tutası yok. Her hafta bir sürü film izliyoruz burada. Ama özellikle bir filmi, ki şu an o filmin yorum sınırları içerisinde bulunuyoruz, izledikten sonra muhasebecimizin elinden iş gelmez oldu. Metodik, kahverengi renkli, kemik gözlüklü bürokratik yaklaşımı artık onun canını sıkıyor. Sanırım şöyle düşündü: ben kimim ki burada filmlere not veriyorum, hele ki güzel filmlere. Benim anlayabildiğim güzelliklere notlar versem, sanki onlar okşadığım, sevdiğim güzel renkli ve kokulu çiçeklermiş gibi. Okşasam güzel notlarla ve yakın alakayla boyunlarını. Ama ya anlamadığım, "anlayamadığım", algımın sınırlarının erişemediği güzellikler ne olacak? Anlayamadığım filmlere kötü notlar veriyorsam, ya o zaman ne olacak? Bunu muhasebecimiz, görüşlerinin ya da değerlendirmelerinin kanun hükmünde karaname ağırlığında değerli ve kati olduğunu düşündüğü için söylemiyor. Aksine muhasebecimiz bu sözü güzelliğe olan saygısından ve inceliğinden dolayı söylüyor. Kendi acizliğinin ve narinliğinin farkında olan bir eleştirmen gördünüz mü hiç? Bizim muhasebecimiz böyledir, başka bir iş yapacakken, başka bir işle uğraşması gerekirken, kimbilir yazması, çizmesi, resim yapması, film çekmesi, sanat yapması gerekirken, kaderin nahoş cilvesel manevraları sonucunda muhasebeci olmuş şahsına münhasır bir beydir kendileri. Hassasiyetini anlıyorum. O yüzden hiç sıkboğaz etmedim kendisini devam etmesi konusunda, sanırım bugün birşeyler söyleyecek yine de, kaldığı yerden, varolmayan, kaşgöz ifadeleri ve sabahları normalden farklı tonlarda yankılayan günaydın efendim siz nasılsızların ipuçlarını verdiği ısrarımın gölgesinde. Buyrun efendim, söz sizindir:

Ehemm. Öncelikle teşekkür ediyorum buraları okuyanlara. Sonra da devam ediyorum, yazmadım, yazamadım. Neden mi? İçimden gelmedi. Bu filmi ben yıllardır bir türlü fırsat bulup da seyretmemiştim. Ancak kısmetmiş. Daha önce, üniversitedeyken okul kütüphanesinde izlemeyi denemiştim, ancak olmamıştı. Çünkü film beşbuçuk saat sürüyor. Gerçekten. Sonra bir daha karşıma çıkmadı da hiç. Ben de bulamadım aradağım yerlerde. Sonunda buldum, "izlemediğim Bergman filmlerini bulup izleme projesi" kapsamında. Ve izledim. Fanny ve Alexander, Ingmar Bergman'ın son filmi. Yanlış anlamayın, kendisi hala hayatta. Ve özellikle tiyatro ve TV alanında üretimlerine devam ediyor. Bu yüzden kendisi dünyanın YAŞAYAN EN BÜYÜK FİLM YÖNETMENİ. Ancak Bergman, 1982 yılında bu filmi çektiğinde bunun son filmi olduğunu biliyordu, filmi de bu şekilde duyurmuştu. Bu sözünü geçen 25 yılda asla bozmadı. Bu onun gerçekten de son filmiydi. İzledim. Diyorum ki, bu onun gerçekten de son filmiymiş. Bergman sinemasını az çok biliyor ve seviyorum. Onun yaşamını da biliyorum. Ama bu film, o yaşamı geride hiçbir kapsanmamış parça, hiçbir bilinmeyen kalmamacasıa sunan bir birikim patlaması olmuş. Bunun üzerine adeta Bergman'ın söyleyecek bir sözü kalmamış. İşte içini döküp boşaltmayı başarabilmiş bir adam. Ne kadar mutluluk verici.

Film, babaları bir tiyatroda yönetmen olan ve anneleri de aynı tiyatroda oyunculuk yapan iki kardeşin, Alexander ve küçük kız kardeşi Fanny'nin öykülerini anlatıyor. Aslında bu iki çocuğu odağına alarak, iki çocuk etrafında kurulu zengin ve güçlü bir karakter sunumu geliştiriyor. Kalabalık bir aile ve ilişkiler yapısı Bergman'ın vizöründen izleyiciye veriliyor. Burada, filmin ilginç bir özelliği, aslında farklı uzunlukta değişik versiyonlarının olması. Bir de, filmin asıl halinin TV dizisi versiyonu olduğunu, ve beşbuçuk saat süren versiyonun da bu versiyon olduğunu belirtmeliyiz. Ama bana göre izlenmesi gereken versiyon da bu. Her ne kadar filmleştirilen dizilere karşı belli bir mesafeyi korumak faydalıysa da, özellikle bu filme baktığımızda, filmleştirilmiş bir diziden çok parçalara ayrılarak dizileştirilmiş bir "film" görüyorsunuz. Çünkü Bergman, popüler bir kültür ikonu değildir. Her ne kadar mantık olarak dizi kavramı, dizi tipi üretim, bir popüler tüketim aracı olsa da. Burada Bergman'ın anlatım gücü her türlü sıfatın ve yaftanın ötesindedir.

Fanny ve Alexander'ın babaları ne yazık ki, tiyatroları Macbeth'i sahneye koymak için hazırlık yaptığı sırada ölüyor. Bir süre sonra da çocukların anneleri bir psikopos ile evleniyor. Bundan sonra masalımız her iki çocuk ve onları sevenler için soğuk, kasvetli, uğursuz bir çerçevede gelişmeye başlıyor. Film, hafif bir tebessümle Macbeth'i böylece eksenine ve merkezine alıyor, hafif ve sallantılı bağlarla bu esere tutunarak öyküsünü geliştiriyor. Alexander bir yandan üvey babasının soğukluğuna ve nefretine konu olurken diğer yandan sevgili babasının hayaleti ve genel olarak hayaletler tarafından ziyaret ediliyor. Bergman, daha önce diğer filmlerinde görmediğim kadar şiddetli ve çarpıcı bir hayal gücüne erişiyor. Bir yandan en ince detaylarıyla ürpertici ve şaşırtıcı bir masal anlatıyor aslında, diğer yandan da sunduğu karakterlerinin gerçekliği ve çok boyutluluğu ile bu masalsı anlatımı yerlebir ederek destekliyor. Film, böylesine garip bir çelişki üzerinde ilerliyor ve öylesine garip bir çelişki ve tekinsizlik hissi ki bu, sonunda hissettiğiniz şey, çok ama çok farklı bir yoldan, büyük bir gerilim hissi oluyor. Kendinizi Alexander ile özdeşleştirip bu büyük gerilime ortak oluyorsunuz. Alexander'ın son sahnesinde, bakın son sahnesinde diyorum, çünkü bir kez daha hatırlatmalıyım bu filmin beşbuçuk saat sürdüğünü, öyle bir duygusal yoğunluktaydım, öyle büyük bir gerilimin dikeni üzerinde at sürüyordum ki, beşbuçuk saat sonunda dudaklarımdan dökülen istemsiz bir küfür ardından bir "aman tanrım" ile başım fıldır fıldır dönüyordu. Film, fantastik, gerilim ve dram türlerinin şaşırtıcı ve başdöndürücü bir harmanı ve yenidensunumu. Bergman'ın sinemaya muhteşem vedası. En iyi sanat yönetimi, en iyi sinematografi, en iyi kostüm, en iyi yabancı film dallarında dört oskarı var (ilginç!), en iyi yönetmen ve en iyi senaryo dallarında ise aday gösterildiği oskarı alamamış (normaldir). Bunu neden söylüyorum aslında bilmiyorum. Sanırım gerçekten iyi olan filmlerin adları oskarla birlikte anıldığı zaman algılarım kabarıyor. Bunun dışında görünen, 18 ödülü daha var. Bu arada yıllardır kullandığım IMDB sitesinin görünümü değişmiş. Nefret ettim. Bunu kullanmak istemiyorum. Ben eskisini istiyorum anneciğim. Yeni Blogger versiyonu ise ondan daha iğrenç. Google'a da uyuz oluyorum artık. Dağı taşı satın alıyorlar, arada Blogger'ı da aldılar. Ne zamandır yeni versiyona geç yeni versiyona geç diye kafamın etini yiyorlardı, sallamıyordum, sonunda bu gece şunu yazıcam diye geçtim yeni versiyona ama iğrenç olmuş. Bunu da istemiyorum. Operada çalışan Blogger şimdi artık çalışmıyor. Aman ne güzel!!! (DRM GRM FNT)

Oasis of Zombies (Bloodsucking Nazi Zombies) - Jesus Franco 1981 (2/10)

2007-01-13T12:49:00.000+02:00

Orijinal ismi Abîme des morts vivants olan bu film adından da anlaşılacağı üzere bir Fransız halt yemesi. Bence filmi en iyi anlatan isim ise Bloodsucking Nazi Zombies biçimindeki isim tamlaması. Türkçe meali : KAN EMİCİ NAZİ ZOMBİLERİ oluyor ki tek kelimeyle MÜTHİŞ bir isim. Filmi pür dikkat da izleseniz anlamak çok zor. Ama ben tüm imkanlarımı bir araya getirdim ve anladım. Hatta şimdi büyük bir amme hizmetinin altına imza atarak anladığımı anlatıcağım: Amerikalı, ikinci dünya savaşında kuzey afrika'da da savaşmış olan, ve orada da yaşayan bir dede, elinde nazi altınlarının gömülü olduğu bir vahayı gösteren bir harita ile pervasızca cirit atmaktadır. Sonunda alman vatandaşı bir uyanık duruma uyanarak "gel bakayım dede, şu altınları bana bir anlat" der ve anlar anlamaz da dedeyi oracıkta öldürür ve haritayı da almak suretiyle sıvışır. Fakat amerikalı dedenin gözü yaşlı torunu, bu işin peşini bırakmama kararı ile (aslında altı milyon dolarcığın :)) amerikadan taa afrikaya akar gelir. Yalnız filme orasından burasından giren, şorttan başka birşey giymeyen, nazi zombilerinin orasını burasını emdiği kızlar kim? Nerden kaynağı kurumaz böcek sürüsü gibi çıkıyorlar bu kızlar, bir onu anlamadım. Neyse, altınların gömülü olduğu bu vahada aynı zamanda nazi zombileri de gömülü. Neden zombiler var onu bilmiyoruz. Ama var işte, o kadar.. Film bir flashback'de o kısmı anlatır gibi oluyor ama sadece nazilerin öldüğü savaşı gösteriyor. Herhalde ölünce zombi olunuyor direkt. Sanırım.. Gerçi o savaş sahnesinde de olaylar biraz hızlı geliştiği için (koşturup oraya buraya zıplayan adamlar vardı sadece, savaşı göremedim) ve yönetmen küçük bir hata yaparak her iki tarafa da aynı üniformayı giydirdiği için
o karışıklıkta konuyu kaçırmış olabilirim. Kardeşim bu filmin ramazan ayında iftar saatinde gösterilebileceğini söyledi. Hımm, birkaç şortlukızemme sahnesini çıkarırsak olabilir. Çünkü filmin büyük çoğunluğu çöl, deve, vaha, namaz, minare göstererek geçiyor. (muhtemelen başka filmlerden ödünç almışlar bu sahneleri) Zombi dedik diye de öyle kallavi birşey beklemeyin. Suratlarına boyalı hamur sürünmüş, üstü başı parçalanmış birkaç gariban ortalıkta salınıp "vua vua" diye ses çıkarıyorlar sadece. Hamur sürerek yapamadıkları o en korkutucu, elebaşı (erbaş) zombileri ise vitrin mankeninin suratını boyayarak ve elinden kolundan tutup kamera neredeyse köşeden kadraja sokmak vasıtasıyla izleyiciye aktarmışlar. Gece çekimleri süper. Gece gündüz fark etmiyor yönetmene, gece çekimlerini de gündüz yapmış adam, çok başarılı. Filmin vahşi bir cazibesi olduğunu, ve izleyiciye "aman allahım bu kadar da olamaz" dedirtecek kadar dehşet yaratması nedeniyle 1 puanlık filmleri geride bırakarak 2 puanı sonuna kadar hakkettiğini söylemeliyim. Bu film, korku sinemasında EUROTRASH denen türe giriyor. Korku filmleri 70lerde patlama ve prim yapınca, bu işi yapabilen yapamıyan herkes 70-80 lerde bu işe girmişti. Avrupa'da özellikle en kötü örnekler ortaya çıktı ki bunlara topluca EUROTRASH adı veriliyor. Bu kadar lafın üzerine hala "bu berbat film neye benziyor" derseniz, yeşilçam zombi filmi çekse bundan daha iyisini çekerdi diyerek sizi kışkışlayabiliriz. (KRK)

Horrors of War - Peter John Ross & John Whitney 2006 (5/10)

2007-01-13T12:45:00.000+02:00

Normal şartlarda on üzerinden iki alması gereken bir hayli ucuz bu film, aslında şu anda tam anlaşılmamakla birlikte yaratıcılarını ileride meşhur edecek bir kült film tohumu. Son zamanlarda benim gördüğüm, Amerika'dan çıkmış en başarılı bağımsız korku projelerinden bir tanesi. Bir kere film her karesinde çok ucuz ve çok kalitesiz, bunu söylemeliyim. Horrors of War, muhtemelen bir arkadaş grubu tarafından, yüzbin dolar gibi bir para toplanarak 16 mm'de çekilmiş. (Hatırlarsanız Starship Troopers II bile 6 milyon dolar bütçe ile çekilmişti - 100.000 - 150.000 dolar amerika için para değil yani anlayın) Anlattığı öykünün uçukluğuna da bakarsanız FİLMİN NASIL UCUZ GÖRÜNDÜĞÜNÜ daha iyi anlarsınız: II Dünya savaşı, Normandiya çıkarması sonrası Fransa!!! Varan bir = SAVAŞ FİLMİ (kostümler, silahlar, patlamalar vs vs) Hitler müttefik ilerlemesini durdurmak için gizli silahlarını devreye sokuyor: insanlıktan çıkmış, vur vur ölmeyen ZOMBİ NAZİ ASKERLERİ!!! Hobaaaaa, VARAN İKİ: ZOMBİ FİLMİ (Makyaj, efekt vb). Bir de bu yetmezmiş gibi Fransa'nın Nazilere karşı yerel direnişini sembolize eden bir KURTADAM öyküsü!!!! ÖH ÖH ÖH ÖHHHH!! ABD ordusunda görev yapan ve daha önce de bir görevinde söz konusu ZOMBİ askerlerle karşılaşıp adamlarını kaybeden Kahramanımız John Schmidt, doldurduğu rapor komutanları tarafından safsata niteliğinde bulunduğu için ("zombiydi abi walla bak, vurdum vurdum ölmedi, allah cezamı versin walla bak") yüzbaşılıktan teğmenliğe terfi ettirilmiştir. :) Ne var ki söz konusu safsata rapor olayları iyice ayyuka çıkınca, Schmidt konuyu derinlemesine araştırması için bir bölük askerle birlikte düşman hatlarının arkasına bir keşif görevine gönderilir. Burada zombiler yetmezmiş gibi bir de kurtadamlarla müşerref olucaklardır. Sonra içlerinden biri KURTADAM MİKROBU kapacak ve film ikinci yarısında KURTADAMLAR ve ZOMBİLER arasında kafa kaşıyıcı bir mücadeleye dönüşecektir. PEEEH!!! Gerçekten de eh doğrusu peh doğrusu denir başka da birşey denmez bu filme. Bütçe tabi ki, kürdan kadar olunca, film de fantazmanın dütt dediği yere kadar bi gidip geleyim deyince, iyice rezil ötesi görüntüler ortaya çıkıyor. Savaş sahnelerinde askerler dura dura savaşıyorlar. Ayağını yorganına göre uzatmayan, buna karşılık sanki mübarek milyon dolarlık bir proje yapıyormuş gibi senaryoyu aynen uygulayan yönetmenler, uçaktı, paraşütle atlamaydı gibi sahneleri de göstericez dedikleri için bilgisayarda çizilmiş ucuz görüntüler ile karşılaşıyoruz. Ama helal olsun gençlere, gayet güzel de kotarıyorlar aslında. Yönetmenler özellikle savaş ve korku sahnelerinde çok kötü anlatım ve plan tercihlerinde bulunuyorlar, kesinlikle bu iki türü - aksiyonu ve korkuyu - aktarmada başarılı değiller. Hele kurtadam zombi ile dövüşürken saçma sapan bir slow motion'a sardırıyorlar ki öğğ yani. Buna karşılık anlam veremediğim bir şekilde oyunculuklar kalbur üstü ve hatta bazı yüzlerde oldukça başarılı! Yönetmenler oyuncuları düpedüz çok iyi idare etmişler! Filmin plastik efektleri de (zombi ve kurtadamların genel görünüşleridir kastım) başarılı sayılır. Filmin jeneriğini de çok sevdim, hatta filmi izlerken yaşadığım iniş çıkışlara ilkin o neden oldu. Önce jenerik geçip bitene kadar kaliteli bir film sandım, sonra ucuz-rezil dedim, sonra ne oluyor dedim, sonra bu ne saçmalık, iyi iyi dedim, yok be ne iyisi dedim, en sonunda da "eh be kardeşim ne yaptınız siz" dedim film bitti. Yönetmenleri bundan sonraki projelerinde komedi türüne yönelirlerse daha başarılı olacaklardır. Ben öyle hissettim; özellikle kara komedide. Korku ve aksiyondan uzak dursunlar. Ama çok ilginç ve bence kesinlikle izlemeye değer, bir B, bir C, bir D filmi, bir kalitesizlik ve ucuzluk başyapıtı. Kısaca bir kült tohumu. Kurgusu ve anlatımı kötü olmasa ne olurdu siz düşünün. (KRK GRM SVŞ)

Haunted Highway (Death Ride) - Junichi Suzuki 2006 (1/10)

2007-01-13T12:42:00.000+02:00

Vay canına! DVD kapağı nasıl da şık duruyor. Yönetmende de japon tipi var gibi sanki, değil mi, suzuki falan. Açıkçası bu filmi ilk gördüğümde, japon bir korku filminin aynı yönetmen tarafından tekrar çekimi falan sandım. Ve aldım. Almaz olaydım. İşte, korku filmlerine komedi unsurlarını neden katıyorlar? Çünkü düşük bütçeyle inandırıcı bir korku filmi yapabilmek bilek ister. O yetenek de herkesde yok. O nedenle komedi katılıyor ki, "aaa biz aslında iddalı değiliz canım, dalga geçiyoruz" deyip kötü film yapma riskinden kurtulunsun. Ama daha önce de belirttiğim üzere özellikle amerikan sineması, ister holywood kökenli olsun, ister bağımsız, bu on yılda komedi-korkuya pek tenezzül etmiyor ve saf korku üzerine gittikçe gidiyor. holywood uzakdoğudan çalıyor, eski ciddileri çekiyor. buna karşılık bağımsız amerikan ise kendi üretimi ciddiler yaratmaya çalışıyor. Ama eline yüzüne bulaştırdı mı da tam bulaştırıyor. Arası yok gibi birşey, ya iyi ya kötü oluyor sonucu. Haunted Highway ise kötü ötesi. Araştırdım, yönetmen aslında yönetmen değil, amerikadaki japon sermayeli küçük bir film şirketinin sahibiymiş. HAdi film çekelim demişler, bunu etmişler. Oyunculuklar ve senaryo tek kelimeyle KORKUNÇ. Bir adam kazayla karısını öldürüyor (itişirlerken kadın düşüyor aslında - biliyorsunuz kadınlar çiçektir, yere düşünce ölürler) sonra da "karım düştü kafayı vurdu öldüüüü" demek yerine polise, kadının cesedini bagaja atıp yollara düşüyor. Ondan sonra bütün film arabada, adamın saçma sapan gerilimini seyrederek geçiyor. Hey beni takip mi ediyorlar, bu kim, o kim, allahım hayal mi görüyorum. EEEEH. Öldürdüysen öldürdün kardeşim, bir rahat dur, gerilecek ne var, madem yaptın bi halt sür arabanı yak sigaranı yürü git işte. ADam gereksiz yere, Evil Dead'deki Bruce Campbell'in abartılı (o film için gerekliydi) oyunculuğunun kötü bir klonunu sergiliyor. Bütün film boyunca da bu oyunculuğu izlemek "çile" kavramını bile kifayetsiz bırakıyor. Filmin geri kalan kahramanları da maşallah yeteneksizlik açısından adamdan geri kalmıyorlar. Flashbackler hele, en dayanılmaz olan bölümleri. Adam cesedi atmak için bütün gece araba kullanıp bilmemne gölüne gidiyor, maşallah adamın tüm hayatı sanki dokuz saat mesafedeki o bilmemne gölünde geçmiş: orada tanışmış, evlenmiş, karısını orada aldatmış her bir haltı orada yemiş, nedense tüm flashbackler orda geçiyor. Bu film, ucuzluk ve kötülük abidesi. İbret olsun diye yüksekçe bir yere çivilemek lazım. Ya da dolmuşçulara verebilirim, parasını vermeden seyahat eden kaçak yolculara gerilim saçsın diye dikiz aynasına assınlar. Death Ride Baby! Ben bu filmi nasıl sonuna kadar izledim ya!! Bazen kendime inanamıyorum. (KRK GRM)

An American Haunting (Amerikan Buyusu) - Courtney Solomon 2006 (3/10)

2007-01-13T12:38:00.000+02:00

Yönetmenin sahnelerini çekmekte mekanik anlamda başarılı olduğu Amerikan Büyüsü, o sahneler bir araya geldiğinde ve film olduğunda insanı yuhalama isteğine boğuyor. Eski zaman amerikasındaki bir hayalet öyküsünü anlatmaya gayret eden film, amerikan izleyicisini okşama maksadıyla (çünkü amerikalılar o geçmiş zamanı algılayamayabilirler) günümüzde açılınca ilk nacizane yanlışını yapıyor. Esas oyuncular bu bölümdekiler olmadığı için (ha bir de mutlaka bir amerikan korku filmi aksiyon ve korku sahnesi ile başlamalıdır ya: bir de bu tür bir sahne ile açılınca ve o sahnedeki kız dolayısıyla açık ara çuvallayınca) film sizi bir kere kötü oyunculukla karşılıyor. Sonra birden faz blurblurblur diye değişiyor ve nihayet geçmişe geliyoruz allahtan. Geçmişte bizi klasik korku sinemasının iki büyük ismi karşılıyor: Sissy Spacek ve Donald Sutherland. süper süper süper bir ikili.
Başroldeki ufak kız da hiç fena oynamıyor. Set dekor, sanat yönetimi vs yine büyük bütçeli bir holywood filmine yaraşacak biçimde olabileceğin en iyisi. Görüntü yönetimi de açıkçası hiç fena değil. Yönetmen de iyi bir anlatıma sahip olunca ilk dakikalar, (açılışı unutursak tabi) "way be sanırım bu kez amerikalılar yapıcaklar" diyerek, güzel bir gerilimle geçti. Ama film ne zaman ki otuzuncu dakikasına ulaştı: ortada film diye birşey olmadığını gördük. Doğrusu bu filme uzun metraj bir film diyebilmek pek kolay değil. Film, asabi bir hayaletin yaptığı maskaralıkları izlediğimiz bir sirk gösterisinden farklı değil. BAkın hayalet bana tokat atıyor, aaa, oooo, bakın hayalet merdivenleri çıkıyr, waaa yapma beee, bakın hayalet şimdi de yağlıboya resim yapıyor, waooow, ohyeaaah, veri ekspireşınist, bakın hayalet akbilini dolduruyor, ilginç!

Koca film böyle bir sirk gösterisi biçiminde geçip gidiyor. (Hatta sırf o gösteri aksamadan her gece devam etsin diye hayaletli evde yatmaya ve zavallı kızcağızı da hayaletli odada bir başına uyutmaya özen gösteriyorlar) Film en sonunda da şaşırtıcı bir sonla öldürücü vuruşu indiriyor. Ne şaşırtıcı bir son ama var ya. Şaşır şaşır öldüm. Aslında daha yüksek bir puan olabilirdi ama sırf bu "şaşırtıcı" sonun hatrına bu. Neden mi? Şaşırtıcı sonun ne olduğunu söylersem filmin esprisi (artık ne esprisi varsa) kaçar. Amaaa bu tür bir "şaşırtıcı" sonun etkili olabilmesi için tüm film boyunca bir hayalet sirki gösterisi sunmamış olmanız gerekir!!! Biraz karakter ve ilişki sunumu yapmalısınız!!! Yoksa "bu tür bir şaşırtıcı son" hiçbir işinize yaramayan, bu eğlencelik sirk filminden ayrı duran saçmasapan ve gereksiz bir parçadır. Nedir bu şaşırtıcı son sevdası? (KRK GRM GZM)

The Illusionist (Sihirbaz) - Neil Burger 2006 (3/10)

2007-01-13T12:34:00.000+02:00

Evet, nedir bu şaşırtıcı son sevdası? Hele bu film var ya, bu bir film bile değil. Bu kahramanların ve öykünün her hafta değiştiği, alacakaranlık kuşağı tarzı bir TV dizisinin bir bölümü. Tüm duygusuzluğu ve hissizliği ile aynen böyle, gelip geçer bir TV dizisi bölümü. Sihirbazlı, hokkabazlı sinema yılı 2006'nın Edward Norton hesabına düşen en çürük ve en tatsız parçası. Ben Edward Norton olsam bu senaryoyu gördüğüm yerde köşe bucak kaçarım. Ama işte yapımcı sineması; bu filmde oynamak için güzel bir para almış olmalı Norton, aksini düşünemiyorum. Kendi oyunculuk çizgisi açısından filmografisindeki en zararlı, en kötü parça, benim gördüğüm bu. Çünkü bu role oyunculuk göstermesi için değil, Primal Fear'den sonra üzerine yapışan, duvar suratlı ve tekinsiz bir ser verip sır vermeme, oyunculuk göstermeme tınısını tutturması amacıyla alınmış. Filmin başrolündeki isim Paul Giamatti. Ama Norton gibi bir star da söz konusu olunca Giamatti'ye kim bakar? Filmdeki yegane karakter de Giamatti, ama yine aynı sebeple, seyircinin hissetmeye gayret etmediği bir karakter, çünkü Norton var. Üstteki filmden tek bir farkı var. Onda sirk şaklabanlığı bir hayalet tarafından yapılıyor burada sirk şaklabanlığını bir sihirbaz, hayaletlere yaptırıyor. Aynı yukarıdaki filmde olduğu gibi, filmin yarısı sihirbazın

bilgisayarda yapılmış numaralarını avanak gibi seyretmemiz ile geçiyor. Edward Norton neredeyse hiç konuşmuyor, konuşsa da birşey söylemiyor. Soğuk, buz gibi, karaktersiz bir ifade. Sihirbazın insana özgü yanlarını ve karakterini görebileceğimiz tek bölüm, şekil olarak drakula özentili bir geçmişe dönüş bölümünde aktarılan çocukluğu. Ama bu bölüm de hızlı üstbakış ve dışses aracılığı ile geçtiği için karaktere yine dokunamıyoruz. Dolayısıyla Norton'dan izleyiciye hayır yok bu filmde. Filmdeki seyirciler sihirbazı nasıl ağzı açık ayran budalası gibi izliyorsa biz de filmi aynı kıvamda izliyoruz. Fİlmin son 40 dakikası falan, dayanması güç bir azap. Ortada hissedilecek karakter vb olmadığı için, gelişmekte olan yüzeysel olaylar, saçmalıkları ve eko bile yaratmayan boşlukları ile bizi zaten bir sürpriz sona (ki ne olduğu da belli o sonun) doğru ilerlediğimiz konusunda yeterince işkillendiriyorlar. Zaten o sürpriz son olmazsa, filmin inanılmayacak biçimdeki anlamsız boşluğu nedeniyle film sonunda sıraları devirir, sinema salonunu yakar, gişeyi devirir de paramı öyle geri alırım yani. Neyse ki sürpriz son oluyor da bir tatsızlık çıkmıyor, sağ salim eve dönüyoruz. Karnımız doymuş, holivud filmimiz izlenmiş, sürpriz sonumuz görülmüş, uykumuz gelmiş, yatak sıcak, uyuyoruz. Ama iyi bir film mi izledik. Hayır film izlemedik, sihirbaz gösterisi izledik, keşke cambazhaneye gitseydik o zaman gerçeğini görmeye, en azından bilgisayarda çizilmiş görüntüler olmadığını bildiğimiz için belki kafayı zorlar keyif alırdık, ama neyse, bu konuda daha fazla düşünmek istemiyoruz. (GZM)

Sweet Insanity - Daniel Hess 2006 (1/10)

2007-01-13T12:33:00.000+02:00

Amerikalı bir arkadaş grubu tarafından okuldan arta kalan boş zamanlarda yapıldığını tahmin ettiğim bu kötü film bildiğimiz türde, panzehiri belli bir yaşın üstündeki her bünyede DNA seviyesinde mevcut olan, bir slasher korkusu. Hayatında ilk defa bir film çektiğini tahmin ettiğim yönetmeni, öyküyü öyle bir anlatmış ki birşey anlamak pek mümkün olmuyor. Ama yine de estetik herhangibir kaygısı olmadığı için belli ölçüde başarıyla anlatıyor. Lise öğrencisi rolünde oynatmak üzere topladıkları kadınlar "olgun" duruşlarıyla beni korkuttular bir tek. Onun dışında filmde korkçak bişey yok. Hatta olay şöyle de olmuş olabilir, filmin büyük kısmı bir ev partisinde geçiyor: Hadi slasher filmi çekelim demişlerdir, parti sırasında filmin yarısını çekmişlerdir. Sonra da ertesi gün ayılınca, gündüz gözüyle kalan yarısını çekmişlerdir. Al sana mis gibi film. Biz duralım hala. (KRK GRM)

Madhouse - William Butler 2004 (3/10)

2007-01-13T12:31:00.000+02:00

Bizdeki "Gen" filmini al buna çarp. Bunu al "Gen"e çarp. Birinin hık dediği yerden öbürü düşmüş. Serde korku filmi sever olmak var ya işte, aldık izledik. Ne oldu ama sonuç: boşa geçen zaman. Gerçekten de biri diğerinden çok üstün değil, öteki diğerinden farklı değil. Birini gördüysen diğerini görmeye gerek yok, hem de hiç. O yüzden konuyu da uzun uzun anlatmaya gerek yok. Akıl hastanesine stajyer doktor geliyor da, o geldikten sonra cinayetler işlenmeye başlıyor da... Hımmm. Neden acaba? Hımmm. Hani gen filmini yorumlarken "madem bu kadar karıştırınca olmuyor, biraz daha basitleştir öyle anlat" demiştim ya. Basitleştirince de bu kadar oluyormuş. En azından Butler'ın elinde olmamış. İnsanın sonunu bildiği bir filmi, katil kim acaba sorusu dışında başkacana herhangibir korku gerilim unsuru yokken ve bir de öykü doğru dürüst aktarılmazken seyretmesi tek kelimeyle çile oluyor. Tavsiye etmem. (KRK GRM)

Chello hongmijoo ilga salinsagan (Cello) - Woo-cheol Lee 2005 (5/10)

2007-01-13T12:25:00.000+02:00

İlk kez oldukça düşük bütçeli bir güney kore korku filmi, hatta daha genel bir ifadeyle düşük bütçeli bir güney kore filmi gördüm. Film, öyküsündeki izleyiciyi rahatsız edici nitelikte noktalara rağmen, kendi ipini kendisi çekmiş ve normal şartlarda bir korku filmi için büyük problem oluşturmayacak düşük bütçeyi gerçekten önemli bir dezavantaja çevirmiş. Bir kere her beş dakikada bir grudge misali korku daireleri yaratmış ki çok gereksiz. O sahnelerde bir dolu efekt de kullanılması icap eden hayalet vb imgeleri olduğu için zaman zaman kötü ve kalitesiz görüntüler ortaya çıkmış. Buna karşılık bazı sahnelerinde de şaşırtıcı biçimde etkili olmuş ve bunu da düşük bütçenin zorunlu kıldığı, alışılmışın dışında, korku seyircisinin panzehirine sahip olmadığı metodlar (örneğin efektle değil, basit ve mekanik) kullanarak başarmış. Bazılarının nasıl yapıldığı ise tam bir muamma. Yalnız bununla kalsa iyi. Başroldeki oyuncu, uzakdoğu filmlerinde görmeye alışık olmadığım biçimde bu filmde birçok sahnede çuvallamış. Ancak bunun sorumlusu da o değil, çünkü film çok hızlı gelişiyor ve oyuncudan, ancak çok iyi oyunculardan beklenebilecek bir performans sergilemesi bekleniyor. Bir kere beş dakikada bir deli gibi korkacaksınız, ondan önce şaşıracaksınız, endişe olacak, merak olacak, kızınızın ölümüne ağlayacaksınız, eşiniz ölünce bağıracaksınız. Oh ohh. Zor dostum zor. Dolayısıyla ortaya ruhsuz ve mekanik bir oyunculuk çıkmış. Ancak bu filmi çeken yönetmenin potansiyeli olduğunu söyleyebilirim. Korku sineması açısından bakıldığında anlatımı ve tercihleri çok doğru. Daha makul bir öyküde (bu grudge misali dairesel korku ritüelleri de hakkatten can sıkıcı) korku türünde çok başarılı olabilecek bir yönetmen. Hatta öyle ki, film çok iyi olmamasına rağmen adını da yazıcam deftere. Wo-Cheol Lee. Görücez bakalım. (KRK GRM)

Sairen (Forbidden Siren) - Yukihiko Tsutsumi 2006 (4/10)

2007-01-13T12:22:00.000+02:00

Tsutsami ismen bildiğimiz, Jam Fİlms veya 2LDK gibi filmlerine de severek tanık olduğumuz güzel bir japon yönetmendir. (Hatta 2LDK, Tsutsumi'nin Ryuhei Kitamura'nun ARAGAMİ'sine karşılık olarak DÜELLO PROJESİNDE çektiği film. Aynı şekilde bir haftada, tek bir mekan, iki dövüşçü.) Forbidden Siren ise bir japon playsation oyununa dayanan bir korku-gerilim-gizem öyküsü. Japonya'da bir adada, geceleri siren çalınmaya başladıktan sonra sokağa çıkarsanız sizden büyük ihtimalle bir daha haber alamayacağız demektir. Öykü bu gizem faktörü üzerinde ilerliyor ama korku gerilim unsurlarını da taşıyor. Bir yerden sonra şaşırtıcı sürprizlere sardıralım diyor ama olan biten çok saçma olduğu için o "sürprizleri" açıkçası bekliyor oluyoruz zaten. Can sıkıcı bir film. Belli bir noktaya kadar gizem faktörü öyküyü çok güzel götürüyor ama bir noktadan sonra düpedüz çok sıkıcı ve akışkan olmayan bir öyküye dönüşüyor. Gerilimi de açıkçası çevrim noktasına kadar taşımayı tam olarak başaramıyor. Neyse ki Tsutsumi'nin ustalığı sağolsun, yarattığı vizyon çok başarılı. Aslında düpedüz öyküsüyle kötü bir film olabilecek bu filmi elinden tutup, renkleri ve sinematografisindeki başarı ile iyi kötü izlenebilecek bir boyuta taşıyor. (KRK GRM GZM)

Creature (Alien Lockdown) - Tim Cox 2004 (1/10)

2007-01-13T12:21:00.000+02:00

Yüz kızartıcı bir proje. Amerika'da hak hukuk yok mudur acep? Ben var sanıyordum şu mahkemeli dizilerden dolayı. Adamlar yaratıklarla ilgili ne kadar film varsa kopyalamışlar ve bu filmi yapmışlar. Hatta gülmekten ölürsünüz, muhtemelen çarşıdaki şaka dükkanından bir tane predator maskesi alıp yaratık kostumü giymiş bir amcaya giydirmişler. Bu predatorun tek farkı dört ayaklı olması. İlginç birşey, yönetmen tim cox bazı sahnelerde gerilimi vermek açısından başarılı. Bunun dışında ise filmin başarıyla uzak yakın hiçbir tarafı yok. Başrolde oynattıkları çekik gözlü kadının oyunculukla bir bağının olmaması gibi. Başroldeki oyuncu çuvallıyorsa filminiz öldü bitti demektir. Yine labaratuvarda yaratık yaptık öyküsü, yine kafayı yiyen, yaratıkları evladı yerine koyup ortalığı harap eden çılgın bilim adamı öyküsü, yine bu duruma bir dur demesi için tesise gönderilen askeri tim. Yine yine yine. Peki bu filmleri yapmaya devam eden şahısları kim durduracak, bi de onu söyleseniz. (KRK GRM BKG)

Cenneti Beklerken - Derviş Zaim 2006 (7/10)

2007-01-12T20:01:00.000+02:00

Yaklaşık 25 yıldır film seyrediyorum. Henüz küçük bir çocukken E.T. ile başladığım bu işte bugün koskoca bir film seyretme fabrikasının sahibiyim. Ancak son yıllarda işlerim öylesine büyüdü ki artık sonunda olması gerektiği gibi zamanı ve mekanı büküp, sinemayı bir büyük anlatıda, bir tepeden bir ovaya bakar gibi ucu bucağıyla görebiliyorum. Buradan gördüklerim artık bana, sadece 110 yıllık bir ömür ile en genç sanat biçimi olan sinemanın, diğer yaşlı sanat türlerinden bağımsız olmadığını söylüyor. Sinemanın bir anası, bir de babası var. Sinemanın annesi yazın sanatı ise, babası da özbeöz resimdir.

İspanyol sinemasına baktım, onun normalde çakışmayacak ama çakışan birbirine zıt Katalan, Endülüs vs kültürlerden beslenen bir sürreal ekseni vardı. Tıpkı İspanyol resmi gibi. İtalyan sineması temelini rönesansa dayandırdığı bir gerçekçiliği kuşanmıştı. Son dönemlerde populerliğini iyiden iyiye artırmış olan uzakdoğu sineması, en basit duyguları en şairane biçimde dile getirebildiği bir figüratif estetiğe sahipti. Tıpkı uzakdoğu geleneksel resim sanatı gibi. Sonra Türk sinemasını düşündüm. Türk sinemasının bir karakteri var mıydı, ya da hiç olmuş muydu? Türk sineması babasını hiç aramış mıydı?

Türk sinemasında ilk defa, Zaim'in Cenneti Beklerken filmini izlerken böylesi bir sanatsal arayışın izlerine tanık oldum. Cenneti Beklerken, yalnızca geleneksel minyatür sanatına uzattığı kolları ile değil, aynı zamanda baba-oğul bağını irdelediği teması ile de bu görüşümü destekliyor. Yönetmen Derviş Zaim'in filmi rahmetli babasına ithaf etmiş olduğunu görmek ise, filmin geneline yayıldığını düşündüğüm bu arayış fikrinin ve arzusunun hiç de temelsiz olmadığını gösteriyor.

Cenneti Beklerken aradığı babayı, tam da olması gerektiği gibi doğuya özgü bir resmetme biçimi olan minyatür sanatı ile batıya özgü klasik resim biçiminin birleştiği yerde, Anadolu'da buluyor. Kültürel anlamda doğu ve batının sentezlendiği bu coğrafya ve ortaya çıkan bu sentez, modern Türkiye'nin kültürel altyapısını da oluşturuyor. Açıkçası bu sentezden beslenen kültürel birikimimizin bir ürünü olan Türk sineması da tematik olarak pek çok örneğinde doğu ve batı bileşimini başarıyla irdelemiş ve bu sentezi ruhunda taşımıştır. Peki ya biçemsel olarak? Biçemsel olarak herhangi bir Türk sineması örneğinde, şimdiye kadar Türk tarzı bir görsel anlatının doğrudan, karakteristik denebilecek izlerini gördük mü?

Cenneti Beklerken Türk sinemasında ilk kez ve özgün bir anlatıyla, beslendiği görsel sentezi biçemsel olarak da yansıtıyor. Perspektiften ve gerçeklikten uzak, hayali resmeden minyatür sanatı, gerçeği resmeden batı geleneğindeki klasik resim anlatısıyla birleşiyor. Film de tıpkı bu bileşimde olduğu gibi, izleyiciye hayal ve gerçeklik arasında bir dokuma öneriyor. Nakkaş ustası Eflatun Efendi'nin hayal dolu 17. yy İstanbulu'nda başlayıp, gerçeğin ağır yükü altında ezilen Anadolu'ya uzanan macera dolu yolculuğuna tanıklık ediyoruz. Eşini ve tek oğlunu kaybeden nakkaş Eflatun, onları hatırasına hapsedebilmek amacıyla batı tarzı portelerini yapar. Batı tarzı resmin yasak olduğu Osmanlı'da, yaptığı bu resimler saray tarafından duyulan Eflatun Efendi ceza gibi bir görevle, isyanlarla sarsılan Anadolu'ya, çok tehlikeli bir yolculuğa gönderilecektir. Eflatun'un görevi yakalanan isyancı liderinin başı kesilmeden önce batı tarzında bir yüz resmini yapmasıdır. Çünkü kesilecek başın İstanbul'a gelene kadar bozulma ihtimali vardır. Buna karşılık acı dolu bir gerçeklik altında inleyen Anadolu'ya ulaştığında ise, kendisinden umut dolu bir "hayalin" resmini yapması beklenecektir.

Eflatun'un yolculuğu ve arayışı, kimi zaman minyatür görselliğindeki, masalsı ve estetik karelerde kimi zaman ise bu anlatıya tam zıt ve kanlı bir acımasız gerçeklik arasında mekik dokuyor. Tıpkı doğu ve batı, umut ve umutsuzluk arasında dokuduğu gibi. Çıktığı bu yolculukta yaşamının amacını çoktan yitirmiş bir adam, aynı biçimde başka insanların, başka babalar ve başka oğulların dramlarından ve hayallerinden de geçerek, anlamı yeniden bulacaktır. Ve hatta aradığı o özgün biçimi, o uzlaşma ve sentezi de.

Olağanüstü güzellikteki görsel efektleri, kostümlerde çok başarılı bir iş çıkaran sanat yönetimi, biçimsel arayışı, çok etkileyici bulduğum ve filme çok yakıştırdığım, aynı biçimde doğuya özgü bir melodi yapısının batının viyolensel telleri üzerinde nağmelendiği müziğiyle Türk sineması için bir hayli kalbur üstü bir film Cenneti Beklerken. Filmin bir diğer çarpıcı gücü de yine Zaim'in elinden çıkmış senaryosunun özgün bir anlatıyı destekleyecek ve çağrışımlı bir hareket alanı açacak biçimde, belli bir hedefe yönelik yaratılmış olması.

Buna karşılık filmin bazı olumsuz yönleri de yok değil. Filmin en büyük sorunu dinamizm ve akış eksikliği. Bu sorun hem filmin kurgusunda gözlemlenen, hem de senaryo ve diyaloglarda hissedilen bir sorun. Filmin kurgusu görsel anlamda maalesef yeterince akıcı değil. Senaryoda ise Türk sinemasındaki senaryolarda sıkça görülen bir dinamizm eksikliği söz konusu. Örneğin filmin açılış sahnesinden itibaren görülen bir sorun: İlk sahnelerde birlikte görülen Eflatun Efendi ve çırağı Gazel, yaklaşımları, naiflikleri ve diyaloglarıyla birbirlerine çok benzer karakterler. İki karakter birbirine zıt olsa, Eflatun, oğlunun portresini yaparken Gazal ona tepkili yaklaşsa, hem bir karşıtlık ve dinamizm doğacak hem de filmin sonundaki Gazal'ın dönüşümü daha çarpıcı olacak. Filmde bir aşk öyküsüne de ne denli ihtiyaç olduğu tartışılır. Çünkü film irdelediği açılımların çok yönlülüğü ile bu tür bir basitlemenin bir hayli üzerinde bir seviyede seyrediyor. Dolayısıyla yaratılan aşk da, filmin temel gayesi böyle bir aşk öyküsü anlatmak olmadığı için, izleyiciye pek bir yarım aksedebiliyor. Halbuki Melisa Sözen'in oynadığı ve Eflatun'un aşık olduğu Leyla karakterinin yerine (ki bence Sözen kısıtlı hareket alanına rağmen filmin en iyi performansını sergilemiş) küçük bir kız oynasa ve bu bölüm aşk ilişkisi yerine bir baba-kız ilişkisi üzerinde yürüse daha anlamlı ve daha temelli olacak. Ne de olsa, filmin baba-oğul, baba-çocuk ilişkileri üzerinde sağlam bir ekseni mevcut. (Küçük bir oğlan çocuğu yerine kız olması yine dinamizme hizmet ederdi). Besbelli ki populerliği sağlamak adına bir aşk ilişkisi düşünülmüş ama olmasaymış film çok daha tamam olabilirmiş.

Cenneti Beklerken, kusurları bir yana, Zaim'in çıktığı biçemsel arayış yolculuğunda ulaştığı çarpıcı ve şaşırtıcı bir durak. O biçim, bize umut ve umutsuzluğun, hayal ve gerçekliğin birarada aktarılabieceğini ve böylesi bir anlatının da estetik anlamda Türk sinemasına bir karakter katabileceğini ve onu biçimsel bir yetimlikten kurtarabileceğini fısıldıyor. (DRM TRK)

Persona - Ingmar Bergman 1966 (10/10)

2007-01-05T11:59:00.000+02:00

Persona, Bergman filmografisinin en şaşırtıcı ve en aykırı parçası. Yönetmenin ustalığının ve modern sinemayı etkilemekle kalmayıp onu nasıl büyük ölçüde kendinden çıkardığının en güzel kanıtlarından biri. Sinamotografisinin ustalığını bir yana bırakırsak, buradaki sinema dilinin günümüzdekinden geri kalan yanı yok. Sinematografi de işin içine girdiğinde Bergman fersah fersah öteye gidiyor. Kuralları kim koydu diye merak ediyorsanız işte size Bergman, sinemanın gerçek babası. Örneğin Lynch Mulholland Çıkmaz'ını yazarken bu filmi en az on kez izlemiş olmalıdır. Bir hemşire, konuşmayı reddeden, herhangibir psikolojik rahatsızlığı olmamasına rağmen çevresiyle iletişimi tamamen kesmiş bir aktristin bakımını üstleniyor. İkisi bir yazlıkta birlikte zaman geçirirken, birinin sessizliği nedeniyle açılan kışkırtıcı ve korkutucu kişilik çukuruna diğerinin (hemşirenin) karakteri düşüyor ve kendini en ince detayları ile açık etmeye başlıyor. Ve bir süre sonra hemşirenin kendi karakteri yok olup tamamen aktristin karakteri içinde eriyerek şekil değiştiriyor. (bibi andersson ve liv ullman'ın oyunculukları mükemmel) Sessizliğin gücü, karakter olmak, oynamak, kişilik ve kadın kimliği (John Berger'in Görme Biçimleri'ndeki tezini hatırlamakta fayda var: özellikle kadınların kendilerinden beklenen kimlik ve içlerindeki gerçek kimlik arasındaki bölünmüşlükleri) üzerine bir başyapıt. 1966 yılından sonraki sinemayı en çok etkilemiş ve hatta onu bizzat yaratmış olan filmlerden biri Persona. Ama burada örneğin bir Potempkin Zırhlısı ya da bir Metropolis gibi ancak miras kağıtlarındaki yazı olabilecek, yapacağını yapmış sonra da hükmünü uzun zaman önce kaybetmiş bir anlatı göremezsiniz. Bergman'ın Persona'sı, bugün bile tüm yönetmenlerin hayalini süsleyebilecek ve yapıldığı anda tüm dünyanın önünde eğileceği gerçek sinema anlatısıdır. Yapıldığı yıl bir kesimin takdirini toplamakla birlikte çok büyük bir kesim tarafından da acımasızca eleştirilmişti. Ne var ki sonrasında kuralları koyan filmlerden biri oldu. (DRM)

Ett Hal i mitt hjarta (Yuregimde Bir Delik) - Lukas Moodysson 2004 (10/10)

2007-01-05T11:58:00.000+02:00

"Sinema tutkunu olmadığını belirten Moodysson sık sık "Aslında avukat da olabilirdim" diye hayıflanıyor. İnsanlık için daha faydalı, daha olumlu işler için hala geç sayılmaz Lukas" diyor Kerem Sanatel, DVD dergisinde Yüreğimde Bir Delik'e 1 (beş üzerinden) verdiği eleştirisinde. Elbette ki günümüzün insan gücü (eleştirmen) patlamasında ve buna karşılık yetenek daralımında her çeşit insanın belli kimliklerle karşımıza çıkması maalesef kaçınılmaz bir gerçek ve hatta bir yan etki. Nitekim Sanatel'in derginin aynı sayısında Freddy'nin İntikamı (Nightmare on Elm Street 2) filmine beş üzerinden üç verdiğini görüyoruz (ki serinin en kötü filmidir, senaryosu aptal ötesidir, o derece ki yönetmeni gülmekten o filmin bazı sahnelerini çekememiş ve asistanına çektirmiştir) ki bu durum demek istediğimi ziyadesiyle aktarıyor. Alışık olduğumuz bu durumda sinir bozucu bir durum yok benim açımdan. İsteyen istediği film hakkında istediği biçimde eleştiride de bulunabilir. Ancak aklıma takılan şöyle bir soru var ki: Piyasaya çıkan DVD ler hakkında tanıtım metinleri barındırması gereken ve eleştiriyi de DVD'nin baskı ve içerik kalitesi üzerinde gerçekleştirmesi gereken DVD dergisinin, elindeki niteliksiz eleştirmen kadrosu ile filmleri sanatsal bağlamda eleştirmesi ne derece doğrudur. Sonuçta benim amatör ve kişisel olarak yaptığımın aksine bu basılı profesyonel bir mecra ve belli bir medya sorumluluğuna sahip olması gerekir. Kaldı ki ben bu dergiyi alıyorsam bilmediğim, yeni çıkmış DVD ler ile ilgili bilgi almak istiyorum demektir. Sinemadan anlamayan insanların o film çok kötü, sakın alma, yönetmeni bu işi bırakıp kasap olsun demesine ne kadar ihtiyacım olabilir ki? Dergideki bütün eleştirileri merak edip teker teker okudum (hatta Aycan Çevik yazıları çok hoştu diyebilirim) ve hiçbirinde Sanatel'in Yüreğimdeki Bir Delik hakkındaki sığ eleştirisine benzer bir üslupla karşılaşmadım. Sanırım bu ay seyredilecek DVD leri paylaşırlarken bu film kendisine düştüğü için çok sinirlenmiş Sanatel. Moodysson'un Fucking Amal, Tilsammans (Birlikte) ya da Lilja 4 ever filmlerinden herhangibirini izlemiş mi acaba ki sinema seyircisine beddua eder gibi "bu adam bu işi bırakıp avukat olsun" demiş!! Umarım Moodysson böyle bir şey yapmayacaktır. Dünyada yeterince avukat olduğunu düşünüyorum. Çok iyi dört filmin de iyi bir yönetmeni betimlerken yeterli araçlar olduğuna inanıyorum. Sanatel'in bu eleştirisinde söylemesi gereken şöyle bir şeydi (aslında onun da bir suçu yok çünkü DVD dergisinin çalışanlarından FİLM eleştirisi talep etmiyor olması gerekiyor): Bu film herkese göre değil, filmin amacı seyirciyi rahatsız etmek ve seyircinin savunmasını ve inanç sistemini yerle bir etmek, çok hardcore bir film, çocuklarınıza kesinlikle izletmeyin, hatta siz de izlemeyin, bu film seyredilmek için yapılmamış, bu film referans oluşturması amacıyla yapılmış vb vs... İşte hemen hemen buna yakın şeyler... Sinemalarımızda gösterimi Kültür Bakanlığımız tarafından yasaklanan Yüreğimde bir Delik, ne gariptir ki DVD'de dolaşıyor (Brown Bunny'nin aksine!). Film, genç ve problemli bir çocuğun, babasının arkadaşlarıyla birlikte evlerinde amatör bir porno film çekmesine tanık oluşu hakkında rahatsız ediciliğin sınırlarını da çok geride bırakan bir yapım. Film, porno endüstrisini, tüketim kültürünü ve değerlerini, kadının suistimalini, batı medeniyetindeki bireyselciliği vs adeta bombalıyor. Dolayısıyla bu filmi yasaklayan zihniyetin, içine gömüldükleri şekilselcilik batağı sayesinde artık porno destekçisi gibi göründüğünü söyleyebiliriz. :) Film gerçekten de bazı bölümlerinde tahammül edilemez sertlikte kareler içeriyor. (ama bu durumda birinin bana Hostel filminin sinemada nasıl yasaklanmadan oynayabildiğini açıklaması gerekli - herhalde yasaklayıcıların sadece cinsel organ görmeye karşı alerjileri var ve sadece cinsel organ görmenin benliğimize onulmaz yaralar açıp bizi ahlaksız toplum düşmanı yapacağına inanıyorlar) Buna karşılık, aslında bir şair iken yönetmenliğe geçen, ve iki yılda bir sadece iki öğrencinin alındığı İsveç Film Enstitüsüne kabul edilen Moodysson'un tüm filmografisinde ilk defa apaçık biçimde şair kimliğini de kuşandığını görüyoruz ve bu anlamda yönetmen Yüreğimde Bir Delik ile kendini tam olarak gerçekleştiriyor. Yönetmen her bir karesinde, şiir gibi bir film ortaya çıkarıyor, evet bu küfürlü ve çok sert ve karanlık bir şiir ama sonunda güzel bir şiir. Oyunculuklar, tüm Moodysson filmlerinde olduğu gibi mükemmel, ancak bu kadar sert bir ortamda bu derece bir mükemmelik de doğrusu beklenebilecek birşey değil. Ödül vermek istiyorsanız bu filmde Tess rolünü oynayan Sanna Bråding'e veriniz. Ama film festivali jürilerinin bile bu filme bunu algılayabilecek kadar tahammül edebileceğini sanmam.

Yalnız filmin kurgusu bu derece mükemmel olmasa, gerçekten de bu film işe yaramaz olabilirdi. Oysa kurguya bakıyoruz, sahne sahne o şiir dizgisinde verilmek istenen tüm duygular, gerektiğinde düşünceli bir boşlukta eko yapacak, gerektiğinde daha çok kaos yaratacak, gerektiğinde ise huzur alanları açacak biçimde, yönetmenin açtığı algı patikasından bir an olsun sapmadan gerçekleşiyor. Burada da elbette kurgudan sorumlu Michal Leszczylowski'yi ayakta alkışlamak gerekli. Michal Leszczylowski, Moodysson'un tüm filmlerinde kurguyu üstlenmiş ancak özellikle bu filmde ne kadar büyük bir yetenek olduğunu kanıtlıyor.

Herhalde Persona da ilk çıktığında o dönemdeki müzikal enflasyonu ve geçerli anlatı biçimine zıtlığı nedeniyle yerden yere vurulmuştur. Yüreğimde bir Delik için bir Persona yakıştırması yapamam, ancak mesajına uygun olarak, anlatmak istediğini başarıyla anlatan, yapmak istediğini en sağlam biçimde yapan, izleyiciyi döverek uyandırmayı hedefleyen ve bunu başaran bir rahatsızlık başyapıtı yakıştırmasını yapabilirim. Moodysson, Lilja 4 ever ile başladığı tematik bir savaşta öldürücü darbeyi tüm insanlık adına bu filmle tüm insanlara ve içimizdeki o çirkefliği besleyen kaynağa indiriyor. Bir yönetmen, sözü havadan daha hafif, rüzgarda bir an sonra dağılacak bir sanat adamı ne kadar yapabilirse, işte ondan on kat daha sert bir vuruşla. (DRM)

Kumonosu jo (Throne of Blood - Kanli Taht) - Akira Kurosawa 1957 (10/10)

2007-01-05T11:57:00.000+02:00

Ran, Kral Lear uyarlaması idi, Kumonosu jo ise bir Macbeth uyarlaması. Ne var ki bu filmi örneğin Ran'a kıyasla daha fazla sevdim. Ran üzerinde çok fazla çalışılmış, çok detaylı, figüratif, büyük satıhlı bir tablo gibiydi, bu nedenle de o tablonun odağındaki oyuncuların tiyatrovari ifadeleri benim açımdan rahatsız edici olmuştu. Ve yaratılan evrenin bitmez tükenmez detaylarını aktarma sevdasına kapılmışlardı biraz. Oysa Kurosawa'nın bu filmi bana Bergman filmlerinden aldığım tadın hemen aynısını aldırdı. Daha minimal bir satıhta, bence bu tarz bir anlatı çok daha başarılı oluyor ve tamamen öyküye konsantre olunabiliyor. Kaldı ki Macbeth'i her zaman için Lear'e tercih ederim. Kumonosu Jo, tüylerimi diken diken eden, muazzam bir kapanışla sona erdi ki gerçekten muhteşemdi. Uzun süre etkisinden kurtulanamayacak bir son (ben hala kurtulamadım) Gelmiş geçmiş gelecek en başarılı Macbeth uyarlamalarından bir tanesi, hatta bizzat kendisi- Polanski ve Welles yorumlarına da kıyasla (SVŞ DRM GRM)

Fucking Amal (Show Me Love) - Lukas Moodysson 1998 (10/10)

2007-01-05T11:55:00.001+02:00

Küçük bir İsveç kasabası Amal'da yaşayan iki genç kızın aşkı. Elin, okulun popüler ve tiki (artık o kasabada ne kadar olunabiliyorsa o kadar) kızlarından biri iken diğeri, Agnes, asosyal, arkadaşı olmayan, probemli ve gizliden gizliye Elin'e sevgi besleyen kız. Eh, İki Genç Kız da buna benzer bir şeydi, ya da ne bileyim Peter Jackson'un Heavenly Creatures'ı geliyor aklıma. Bu öykü ve bu iki karakter tipi artık standart oldu diye düşünebiliriz. Ancak bu filmi ben Lilja 4 Ever'dan sonra izledim. Lilja 4 Ever, Moodysson'un izlediğim ilk filmiydi. Sonra Amal, sonra Yüregimde Delik, sonra da Tilsammans'ı izledim. Ancak belki de ilk kez: İKNA OLDUM. VE ÖYKÜYÜ YAŞADIM. Çünkü Moodysson sanırım hayatının hiçbir döneminde 14 yaşında bir genç kız olmamıştır (Hey gidi, Virgin Suicides'da küçük kızın neden intihar etmek istiyorsun, sen daha hiçbirşey görmedin ki diyen doktora cevabı buydu: "Doktor bey, besbelli ki siz hiç 12 yaşında bir kız olmadınız"). Hatta hayatının herhangibir döneminde dişi de olmamıştır. Ama bu karakterleri öyle yaratmış ve öyküyü öyle anlatmış ki, diyalogları öyle büyük bir ustalıkla kaleme almış ve aktarmış ki filmi DVD'de izlememe rağmen filmin sonunda içimden gelen alkışlama isteğine kapılmaktan geri duramadım :) Kesinlikle aşk filmlerinden hazzetmeyen bir izleyici olarak burada anlatılan aşkı da, karakterleri hissettiğim gibi net ve bütün olarak hissedebildim. Filmin sonunda da anlattığı öykünün ve karakterlerin AMAL misali küçüklüğüne karşı, hissedilen öylesine büyük bir aşk duygusu ile başbaşa bırakıyor ki izleyiciyi, muhteşem. Doğrusu inanılmayacak kadar keyifli ve mutluluk verici bir sinema tecrübesiydi. İnsanı, ve insani duyguları bu kadar iyi ve bu denli mutluluk verici ve pozitif bir anlatıyla verebilen ve bu tür bir riski alıp öyküsünü başarıyla sonlandıran bir yönetmen daha kolay kolay bulunmaz. Dört dörtlük, beş beşlik, on onluk, müthiş bir film. (DRM RMN KMD)

Jungfrukkallan (The Virgin Spring) - Ingmar Bergman 1960 (10/10)

2007-01-05T11:55:00.000+02:00

Allah aşkına şu filmi bulup bir seyredin ya. Bergman jungfrukallan'ı kendi tarzına en uzak filmlerden biri olarak nitelendirse de (bu filmini genel akira kurosawa tarzına daha yakın görüyormuş) bence bu durum filmin mükemmelliğinden hiçbirşey eksiltmiyor. Evet, öykünün işlenişi ve biçimi açısından diğer filmlerine oranla Kurosawa'ya daha yakın durduğunu söyleyebilirim. Burada Bergman genelde yapmadığı biçimde bir başkasının senaryosu üzerinde çalışıyor ve dahası o senaryo bir ortaçağ efsanesine dayanıyor. Bu da anlatının Kurosawa anlatısına yakın durmasını sağlıyor. Ancak Bergman'ın filmle ilgili gerçek rahatsızlığı bana göre filmin Bergman açısından acı verici olan bir geçmişe kendinden daha az şey kattığı doğrudan bağlar içeriyor olması (Bergman'ın babası bir rahipti) Ve işin ilginci, Wes Craven'ı meşhur eden kült korku filmi The Last House On The Left, bu filme ve öyküsüne apaçık borçlanıyor.

Ortaçağ'da İsveç'de çiftçilikle uğraşan bir ailenin bakire kızları, kiliseye ayine giderken yolda tecavüze uğruyor ve üvey kız kardeşinin gözlerinin önünde öldürülüyor (üvey kız kardeş aslında onun ölmesini istediği için yardım etmiyor ve bu güdü çok başarılı biçimde anlatılarak birinci karakter böylece yaratılıyor). Annenin (ikinci karakter), fiziksel acı üzerine bile dayanan çok güçlü bir tanrı inancına sahip olmakla birlikte (ki öldürülen kızın da annenin öz kızı - aslında kalan tek öz çocuğu - olduğunu ve ailenin diğer bireyleriyle arasında üveylik bağı olduğunu belirtmeli), özellikle üvey kız kardeşin bir pagan olduğunu (Odin'e yakarıyor) ve babanın inancının güçlü olmadığını gözlemliyoruz (üçüncü karakter - Max Von Sydow oynuyor). Bir tesadüf sonucu kızı öldüren çobanlar soğuk bir gecede ailenin evine sığınıyorlar ve sonrasında anneye kızın elbiselerini satmaya çalışıyorlar. Burada annenin kendisine açılan karakter alanı çerçevesinde muhteşem bir oyunculuk geliştirdiğine tanık oluyoruz. Kesinlikle abartısız ve olması gerektiği gibi. Diğer taraftan Max Von Sydow içlerinde bir çocuğun da olduğu çobanlardan vahşice intikam alırken bile aynı abartısız ve duru oyunculuğu ortaya koyuyor. Jungfrukallan da aslında Bergman'ın tanrıyı aramak fikri üzerine yaptığı filmlerden biri olarak değerlendirilmeli. Çünkü yarattığı herbir karakteri için bu arayış farklı bir yöntem içermektedir (acı, nefret, sevgi...). Son sahnesinde Max Von Sydow ellerini kaldırmış tanrıya göz yaşları içinde yakarırken, Bergman o yüz ifadesini göstermiyor bile ama bu temaya sahip diğer filmlerinin aksine burada tanrıyı gösteriyor ki buradan hareketle Kurosawa ile nasıl bir benzerlik kurduğunu ve bu filminden neden hoşlanmadığını anlayabiliriz. Ben ise bir kez daha söylemek istiyorum: İşte sinemanın "sinema" olduğu, tüketimin gölgesinde kalmadığı bir zamandan, tansiyonu, gerilimi, sürükleyiciliği, şiirselliği, inandırıcılığı, karakter yaratımı ve aktarımı ve sinema dili ile müthiş bir film. En iyi yabancı film oskarı. (DRM GRM)

Tilsammans (Birlikte) - Lukas Moodysson 2000 (9/10)

2007-01-05T11:53:00.000+02:00

Tilsammans, Moodysson'un Fucking Amal'dan sonraki, ikinci uzun metrajı. İnsan doğasını anlatmakta bu yönetmen inanılmayacak biçimde başarılı. Tilsammans'da çok kalabalık bir karakter ordusu yaratıyor ve içlerinde farklı özellikte çocukların da olduğu bu karakterlerin hepsini ve birbirleriyle olan ilişkilerini mükemmel biçimde anlatıyor. Tıpkı Amal gibi, hatta ondan çok daha da güçlü biçimde, çok pozitif, mutluluk verici bir tablo ortaya çıkarıyor. Fİlm, şekli itibarıyla özellikle Trier'in Dogma 2 filmi Idioterne'e (Geri Zekalılar) büyük benzerlik taşıyor. Kocasından şiddet gören Elizabeth küçük oğlu ve kızı ile evi terk edip, erkek kardeşinin hippi ve sosyalist komününe katılıyor. (Film 70'lerde geçiyor ve hatta komünün radyoda Franco'nun öldüğü haberini alıp bayram gibi kutlamaları ile başlıyor - ortalıkta "yaşasın Franco öldü" diye bağıran çocuklar çok komik bir görüntü ortaya çıkarıyorlar :)) - ) Elizabeth'in çocuklarıyla gelişiyle birlikte komünün nasıl değiştiğine, çok komik ve insancıl bir anlatıda tanık oluyoruz. Filmin biçimi de doğrusu Dogma anlatısını neredeyse aynen yansıtıyor. Buna karşılık örneğin gerizekalılar'da Trier, felsefi bir açılımı kurcalarken burada Moodysson tamamen insani bir payda ve karakter yaratımı üzerine odaklanıyor. Çok keyifli ve mutluluk verici bir film. Kendinizi kötü hissettiğinizde seyredilebilecek en güzel filmlerden bir tanesi. (KMD DRM)

Farinelli - Gerard Corbiau 1994 (10/10)

2007-01-05T11:52:00.000+02:00

Bazen sinemada, daha doğrusu sinema sanatında ilginç olaylar olur. Çok enteresan bir film çıkar arada bir, ona bakar bakar bakarım ve şunu düşünürüm : "bu film insan elinden çıkmamış". Yeni yıla girerken izlediğim Farinelli işte bana bunu düşündürdü ve aldı götürdü, çoook uzaklara. Yeni yıla bu kadar güzel bir tercihle girdiğime göre bu yıl çok iyi geçecek. Her şey bir yana... Bu filmi gerçekten de insan evladı yapmamış. Bu kadar dolu bir senaryo bu kadar güzel bir anlatımla verilsin, olacak iş değil. Öykünün keşfi bile şaşırtıcı olan büyüklüğü karşısında şaşkınlık içerisinde kaldım, elimi kolumu nereye koyacağımı şaşırdım. Farinelli'nin sesiyle birini öldürebileceğine ikna olmakla kalmadım, biraz daha uzatsa ben de ruhumu teslim edecektim. Akabinde "BİR TANRI, BİR FARİNELLİ" diye bağıran kalabalığın Farinelli'yi yüceltmediğini aslında onu lanetlediğini anladığımda ise aklım başımdan gitti. Farinelli, tanrı değil, insan olmak istiyordu, hepsi bu. Bir bağa ihtiyacı vardı. Babasız ve çocuksuzdu (sesi daha iyi çıksın diye çocukken hadım edildiği söyleniyordu), yeteneği insan üstüydü. O bağ Farinelli'nin abisi Riccardo idi ancak Riccardo için de tüm dehşet verici yeteneği ile Farinelli çekim gücünde kendi öz yaşamının ve yeteneğinin eridiği bir güneş gibiydi. Filmin Handel döneminde yaşamış opera şarkıcısı Farinelli'nin öz yaşamını tüm gerçekliği ile ele almak gibi bir gayesi olduğunu sanmıyorum. O yüzden, çok fazla biyografik sayılmaz. Ne var ki, insan olmak üzerine ve iki kardeşin ilişkisini aktarmaktaki başarısıyla muazzam bir film. Yalnızca iki kardeş değil, diğer tüm karakterlerin özellikleri ve sınırları mükemmel biçimde tanımlanmıştı. Bir ara film öyle bir boyuta geçti ki kendimi resmen Cronenberg'in Ölü İkizler filminde hissettim.Yönetmen eğer insan ise kendisini ayakta alkışlıyorum. Sadece müzik gibi mükemmel bir film yönettiği için değil aynı zamanda senaryosuna da katkıda bulunduğu için. Müzik gibi, notalarıyla, akışıyla, uyumuyla, her şeyiyle kusursuz. Öylesine müzik gibi ki... Bir sahnesinde dışarıda bir kuş cıvıldarken ve Riccardo üzerindeki çarşafları hışırtıyla çekerken bile; bir kuş sesi - bir hışırtı. Well done Corbo. Nüfus kağıdını görmek istiyorum. Sen insan mısın? (DRM MZK BGR)

Les Invasions Barbarians (Barbarlarin Istilasi) - Denys Arcand 2003 (10/10)

2007-01-05T11:50:00.000+02:00

Barbarların İstilası aslında bir devam filmi. Kanadalı yönetmen Arcand'ın 1986 tarihli Le Déclin de l'empire américain (Amerikan İmparatorluğunun Gerilemesi) filminin devamı olarak nitelendirilebilir. Barbarların İstilası, bir süredir en pür dikkat izlediğim ve kesinlikle üzerinde en çok düşündüğüm film oldu. Film sadece aile, sevgi, dostluk yaşam ve ölüm hakkında bir başyapıt olmakla kalmıyor, aynı zamanda hem sosyalizmin hem de kapitalizmin ölümünü bir arada aktarıyor. Kanserden ölmekte olan Remy, sıkı bir sosyalist ve marjinaldir. Film başlangıçta sosyalist bir düzen üzerine inşa edilmiş Kanada sağlık sisteminin bir eleştirisini sunuyor. Remy de zaten dağılan molekülleri gibi dağılmış ailesi ve arkadaşları ve hayalleri ve inanç sistemi ile bu düzenin ölmekte olan vücut bulmuş ruhunu simgeliyor. Remy'nin tam tersi, kapitalist ve konformist bir zengin olan oğlu ise kendisini daha iyi tedavi olabileceği Amerikaya götürmeyi teklif ettiğinde Remy "o barbarlarla işim olmaz" diyor. Filmin adı "barbarların istilası" olmakla birlikte filmin önerdiği tezde "barbar" kavramının bakış açısına göre değişen bir kimlik olduğunu görüyoruz. Sosyalist bir Kanadalı için, amerika barbar iken, gösterilen 11 eylül imgeleri ve sokaklarda kol gezen asyalı ve latin amerikalı uyuşturucu satıcıları barbar istilasının kanıtları olarak gösterilebiliyor. Remy'nin oğlu kanser nedeniyle büyük acı içinde olan babasına yardımcı olması için aile dostlarının uyuşturucu müptelası kızıyla anlaşıyor ve uyuşturucu sayesinde Remy'nin acıları biraz olsun dinebiliyor. Son tezinde ne sosyalizmin ne de kapitalizmin artık yaşayan ve işler düzenler olmadığı, bir süre önce yaşamlarını sona erdirdikleri, buna karşılık sadece ölümün dinmek bilmez gölgesinin hükmündeki insani bir küçüklüğün yol gösterdiği bir humanizm biçiminin tek gerçek olduğu söyleniyor ve bu yeni düzensizlikte aslında hepimiz ne mutlu ki hayatlarımızı işgal eden barbarlar ile ve işgal ettiğimiz hayatlar ile birer barbar oluyoruz. 36 ödül, 17 adaylık, en iyi yabancı film oskarı, ve belki de hepsinden önemlisi milliyetçilikleriyle ünlü fransızların ulusal cesar ödüllerinde en iyi fransız filmi ödülünü almış ilk fransa dışı yapım olması. Les Invasions Barbarians bana göre 2000'lerin en güzel, en yoğun ve aynı anda en saf ve sade filmlerinden bir tanesi. (DRM)

Dalkomhan insaeng (A Bittersweet Life - Aci Tatli Hayat) - Ji-woon Kim 2005 (10/10)

2007-01-05T11:45:00.000+02:00

Mafya filmi sevenlerin, ya da suç ya da intikam konulu filmlerden hoşlananların bu filmi mutlaka görmeleri gerek. Aman yalnız sakın Scorsese bunu görmesin haaa! Allah muhafaza bunu da "yorumlamaya" kalkabilir sonra. Bir uzak doğu filmini, konusu ne olursa olsun - ister kanlı bir korku filmi, ister aynı biçimde kanlı bir mafya filmi -, bir batı filminden ayıran ve çarpıcı ve güçlü yapan özelliğini bu filmle bir görünüz. Tüm bu nefretin, işkencenin, intikamın, bu kadar ölümün nedeninin bir GÜLÜŞ olduğuna beni hangi batılı yönetmen inandırabilir?? Tek bir gülüşün diyorum yahu.. Küçücük bir motif, bir tek çizgi. Uzakdoğu geleneksel resim sanatına bakınız misal, empresyonizmin ortaya çıkmasında en etkili olmuş kaynaklardan biridir. Boş bir kağıt üzerinde, bembeyaz boşluk ve hiçlik üzerinde mürekkeple çizilmiş tek bir motif. Bu estetik gelenek sinemada da bu biçimde yansıma bulunuyor. Anlamsız bir şiddet boşluğu üzerinde o boşluğu kırmızı bir mürekkeple dağlayan ve kavuran kırmızı bir yarık gibi, gülen bir kadının ağzı.

Ji woon kim, son yıllarda izlediğim en güzel korku filmlerinden birinin yönetmeni aynı zamanda : Janghwa Hongryeon (Karanlık Sırlar). Dolayısıyla Bittersweet Life'ı da izledikten sonra artık diyebilirim ki, GÜney Kore sinemasının Chan Wook Park ve Kim ki Duk'dan sonra adı ezberlenmesi gereken bir yönetmeni daha var: Kim Ji Woon. Üstelik korkudan suç-drama doğru tür dönüşüne rağmen muhteşem bir film kotarmış Woon. Bittersweet Life oldukça minimal bir mafya ve intikam öyküsü. Çok büyük bir gerçekçilikle aktarılmış ve gerçekçiliğin gücü öylesine baskılı ki, bu gerçeklik içinde bilek gücü ile hayat bulan bir karakter de normal şartlarda inanılmaz bulunacak gücüne rağmen bu filmle hayat buluyor. Öykü lineer gibi görünmekle birlikte, izleyicinin yorumuna göre istenen noktalarından kırılarak farklı anlamda ve sonuçtaki parçalara ulaşabilmek mümkün. Tüm olgun duruşuna rağmen kahramanımız aslında daha bir çocuk - hatta gerçek bir insan - ve kendisini bile tanımıyor. Son sahnede camdan yansıyan görüntüsüne karşı hayali bir dövüş gerçekleştirirken aynı anda hem kendisiyle hem de camın diğer yanında görünen bir gece şehrine, yaşama karşı tek başına dövüşüyor. Böyle bir şiddet estetiğini ve anlatıyı bir zamanlar Scorsese filmlerinde bulabilirdik. Şimdi ise sadece uzak doğu filmlerinde bulabiliyorum. Lütfen bunu da tekrar çekmeyin olmaz mı, sonra seyrediyorum, amerikan sinemasıyla boşa giden yıllarımı hatırladığım için asabım bozuluyor. (KSN CRM DRM)

Y Tu Mama Tambien (Anani da S...!) - Alfonso Cuaron 2001 (9/10)

2007-01-05T11:41:00.000+02:00

Sağlam ve şiddeti dinmek bilmeyen bir mide bulantısı hissi ile izlediğim bu filmde ortaya konan Meksika tablosunda, Türkiye'nin mevcut durumuna çok benzer bir görüntü ile karşılaştım. Children of Men, Heri Pıtırcık 3 (allah göstermesin), Great Expectations gibi filmleriyle iyiden iyiye bildiğimiz Cuaron'un meşhuriyetini borçlu olduğu Y tu mama Tambien (ananı da s...) filmi bana bu mide bulantısını, etraflarında koca bir ülke, insanları ve dramları ve gerçekliği ile akıp giderken seksten ve uyuşturucudan başka birşey düşünmeyenleri ve bu tezatı aktarmaktaki becerisiyle verdi sağolsun. Julio (Gael Garcia Bernal) ve Tenoch (Diego Luna) adlı iki yeni yetme arkadaş (biri orta halli bir ailenin çocuğu diğeri ise bir devlet büyüğünün güzel evladıdır) kendilerinden yaşça bir hayli büyük güzel bir kadın olan (ki aslında bizzati Tenoch'un kuzeninin eşi oluyor) Luisa'yı (Maribel Verdu - ki adını daha önce de anmıştım) af buyurun "götürmek" için Meksika'da hayali bir kumsal yaratırlar ve birlikte bir yolculuk önerirler. Luisa, biraz da kendisini aldattığını öğrendiği eşinin verdiği öfke dolu gazla (tam nedeni yine de bilinmez) bu teklifi ilginç bir şekilde kabul eder. Ve üçlü küçük grup, arka planda acı dolu bir gerçeklikle yoğrulan bir Meksika resminin akıp gittiği bir seks yolculuğuna çıkarlar. Film, seks sahnelerinin ve üçlünün hal ve tavırlarının estetikten arınmış sergilenişine karşılık, arkadaki Meksika resminde başarılı bir sinematografi ile yoğun bir estetik gücüne ulaşıyor ve ilginç bir tezat üzerinde ilerleyen şaşırtıcı ve akıl dolu bir yol filmine dönüşüyor. Sinematografinin Cuaron'un Children Of men ve Great Expectations filmlerinde de çalışan Emmanuel Lubezki elinden çıktığını belirtmeliyiz (ki örneğin Sleepy Hollow'un da onun işi olduğunu söylersek yetenek daha net anlaışacaktır). Rahatsız edici, ancak sinema dili ve mesajı ile çok etkileyici bir film. Ancak Children of Men'de gördüğüm biçimde yönetmen Cuaron yine bazı noktalar üzerinde gereğinden fazla duruyor. (DRM)

Babel (Babil) - Alejandro González Iñárritu 2006 (4/10)

2006-12-31T01:31:00.000+02:00

Innarritu ve tarzı ile hiçbir problemim yok. :) Baştan söyleyeyim dedim. Meksikalı yönetmenin Amorres Perros (Paramparça Aşklar ve Köpekler) ve 21 Gram filmlerini çok severek izledim. (21 gram bence Perros'dan daha bile güzeldi). Şimdi, bakacak olursak, bu önceki iki filminde de farklı birşey olmuyordu, anlatım tekniği neredeyse aynıydı. Meydana gelen bir kaza ve o kaza çevresinde çakışan hayatlar, çakışan dramlar. Belli bir noktada birleşen farklı parçalardan oluşan filmler. Bu iki filmde de aynı biçimde, tıpkı Babil gibi, hepimiz birer insan olarak bir bütünün parçalarıyız diyor ve humanist bir mesaj etrafında öykülerini teslim ediyorlardı. Ve her üç filmin de bir diğer ortak noktaları vardı ki senaryo yazarları Guillermo Arriaga. Ve hatta bir diğeri, unutmak olmaz, müzik: Santaolla. Öyleyse Babil'i kötü bir film yapan şey ne?

Babil kötü, çünkü diğerlerinin aksine boş bir film. Bu filmde karakter diye birşey söz konusu bile değil. Benim, o da kendi imkanlarımla :), hissedebildiğim tek bir karakter var: Filmi izleyenler belki şaşıracaktır ama o karakter Yusuf ve Ahmed'in babaları. Ne üzerinde çok oynanan Meksikalı dadı ne de sağır/dilsiz japon kızımız kendilerine yaratılan geniş hareket alanına rağmen ruhsuz, tutarsız ve abartılı bir anlatıya konu olmaları nedeniyle karakter oluşturamıyorlar. Yönetmenin diğer filmlerinde varolan ve farklı parçaları birbirine bağlayan zeka ve incelik dolu olay örgüsü bağlarının ve duygusal motiflerin yerinde yeller esiyor. Öyküde zeka adına hiçbirşey olmadığı gibi doğallık da söz konusu değil. Bu kazanın (Amerikan turistin Fas çölünde küçük faslı çocuklar tarafından kazayla vurulması) üç kıta üzerinde kurduğu bağ sığ ve yapay bir bağ. Amerikalı ebeveynler dünyanın yaşlı bir kıtasındaki çölde yaşam mücadelesi verirlerken, çocuklarının bir an sonra genç kıtada, amerikadaki bir çölde ZORLAMA bir senaryo çalışması sonucunda yaşam mücadelesi vermesi en iyi ihtimalle yönetmenin diğer filmlerindeki gerçekliğe yaraşmayacak denli sembolik bir saçmalık. Japonya'da gelişen öykünün filmin bütünüyle ilişkisi pamuk ipliğine bağlı ve bu bağ da açıklandığında küfür etme isteği uyandıran, tüy kadar ağır ve gereksiz bir yük. Çünkü yaşanan en güçlü dram japonya'da yaşanılanı ve öykünün geri kalanındaki yüzeysel bütünlüğe bağlanması japonya'daki, filmi çekip çeviren bölümü aşağıya yüzeyselliğe çekmekten başka bir işe yaramıyor. Japonya kısmının genel konuyla ilgisi de anlaşılmıyor. Oysa yönetmene göre bu ilgi çok açık. İnnaratu gerek bu filmi, gerekse de aynı yöntemi ve biçimi uyguladığı önceki iki filmi (Perros ve 21 gram) ile herhangibir politik mesaj vermek istemediğini, aslında aile olmak üzerine, aile içindeki sevginin önemi üzerine mesaj vermek istediğini söylüyor çünkü. Amacı bu olduğuna göre japonya bölümünün işlevi çok açık. Ama BAbil'de şöyle bir sorun da var: BU AMACINI AŞAN BİR FİLM.

Babil amacını aşarak, büyük genelinde politik bir film oluyor. Geçen yıl Crash'in verdiği mesajı ABD yayılmacılığına uygun olarak bu yıl tüm dünyaya açıyor. Hepimiz kardeşiz, hepimiz biriz. Ve aslında bakın hepimiz nasıl da iyiyiz. Biz kardeş falan değiliz, bir de değiliz. Hepimiz farklıyız, bu tanrının isteğidir ki Babil diye bir efsane var. Ve hayır illa ki iyi olmak zorunda da değiliz. Çünkü iyi diye birşey yoktur, kötü olmadığı gibi. Filmin indirgenmiş, gerçeklikten arınmış politik mesajının ötesinde de sunduğu pek birşey yok. Örneğin faslı çocukların filmin sonunda ne olduklarını göstermez ve onlara yan karakter muammelesi yaparken, amerikalı sığ çiftin ve çocuklarının sonunu açık ve net biçimde, sanki kahramanlar onlarmışçasına göstermekten geri durmuyor. İSmine baktığınızda bile bu filmin bu tür bir öykü aktarımı için gerekli derinlikten ve karakter donanımından uzak bir film olduğunu görebiliriz. Babil ismi politik bir mitten öte bir anlam ifade etmiyor ve dahası ne bir 21 GRAM gibi (insan ruhunun ağırlığı yirmibir gramdır - hey gidi innaratu :)) ne de AŞKLAR VE KÖPEKLER gibi, bize bir sinema filmine yaraşır ÖYKÜLER VAAT EMİYOR. Bize sığ ve isimsiz bir efsane, bir mit öneriyor. Bir Innaratu öyküsü (ya da Arriaga demeli) tüm dünya geneline yayılacağım derken bir parmak boyuna inen bir Innaratu mitine dönüşüyor.

Filmin meksika bölümü tamamen gereksiz. Sadece çocukları çölde bırakmak için seyircinin katlanması gereken bir süreç. Amerikalı çift tamamen yüzeysel birer imge ve tabiri yerindeyse Brad Pitt ve Kate Blanchett bu iki rolde resmen harcanıyorlar. Meksikalı dadı tutarsız ve saçma bir bölümün ortasında abartılı bir oyunculukla başbaşa bırakılıyor. Sevdiğim oyunculardan Gael García Bernal aynı şekilde bir karikatür olarak hizmet veriyor. Faslı çocuklar suistimal ediliyorlar. Japonya bölümündeki gerçek ve güçlü bir dram öksüz kalmakla kalmıyor, öykünün genel sığlığının ve o zoraki bağın aşağılayıcı tehtidi altında eziliyor. Japon kızın karakter yapılandırılması bu dengesiz duygusal ağırlığın altında kalıyor ve o da aşırı çıkarımlarda aynı biçimde suistimal ediliyor.

Babil, Innaratu'nun önceki çizgisi ve kalitesi düşünüldüğünde üzücü bir sinema tecrübesi. Açıkçası Akademi'nin sırf politik olmak adına bu filme en iyi film oskarı verebilecek kadar körleşebileceğini de pek düşünmüyorum. Tam ne olur bilmem ama bu yıl belki bir sürpriz olur ve holywood sineması şu iki film dışında birine ödül verir (daha iyi bir filme :)) . İlginci bu film bu yıl Cannes'da da en iyi yönetmen ödülü aldı ! ve en iyi filme de adaydı. Bence onlar 21 Gram'a nasıl altın palmiye vermedik diye kendilerini kırbaçlamışlar. Babil çarşıya prince giderken, dünyaya açılıcam derken, evdeki bulgurdan olan, yönetmenin içinde kendini yitirdiği samimiyetten uzak yapay bir film. (DRM)